2023 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2 – ΚΥΡΙΑΚΗ Ε ΝΗΣΤΕΙΩΝ

ΚΥΡΙΑΚΗ Ε ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Μαρκ. 10, 32-45)

†ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΜΕΛΕΤΙΟΥ

(Διασκευή ομιλίας στο Κανάλι, στις 28/3/2004)

Η αμαρτία που χωρίζει από τον Θεό

Σήμερα πέμπτη Κυριακή των Νηστειών, γιορτάζουμε την μνήμη της αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας.

Η αγία Μαρία η Αιγυπτία ήταν μια γυναίκα που στα νιάτα της παρασύρθηκε και εξέκλινε σε πορνεία. Υποδουλώθηκε στην κατάσταση αυτή και έζησε πολλά χρόνια σε μια εξαθλιωμένη διαφθορά. Μέχρι που μετανόησε.

Ερώτημα: Καλά, γιατί ενώ η γιορτή της είναι την πρώτη Απριλίου, την εορτάζουμε σήμερα ημέρα Κυριακή; Μια γυναίκα με τέτοια συμπεριφορά; Όσο και αν αγίασε.

Γιατί μάλιστα την εορτάζουμε λίγο πριν το Πάσχα;

 ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ

ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Η ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

Ὅσο πλησιάζουμε πρός τήν Μεγάλη Ἑβδομάδα, τόσο μᾶς βοηθεῖ ἡ Ἐκκλησία μέ τήν θεία λατρεία καί τόν λόγο της νά προσεγγίσουμε τά ἄχραντα Πάθη, τήν σταυρική Θυσία καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Ἡ προσέγγιση αὐτή ἐμπνέεται ἀπό τήν πίστη, τήν ἐλπίδα καί τήν ἀγάπη πρός τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ˙ καί τελεσφορεῖ μέ τόν διακαῆ πόθο νά βιώσουμε μέ προσευχή, μετάνοια, φιλαδελφία, τό μυστήριο τοῦ Χριστοῦ.

 Ἡ σταυρικὴ θυσία τοῦ Κυρίου μας

Εὐαγγελικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 2 Ἀπριλίου 2023, Ε΄ Νηστειῶν – Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας (Μάρκ. ι΄ 32-45)

Η ΣΤΑΥΡΙΚΗ ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΑΣ

«Ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμματεῦσι, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ»

Βρισκόμαστε σὲ ἀπόσταση ἀναπνοῆς ἀπὸ τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Ἑβδομάδα. Στὴ σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπὴ εἴδαμε τὸν Κύριό μας νὰ πορεύεται γιὰ τελευταία φορὰ στὰ Ἱεροσόλυμα μὲ τοὺς Μαθητές του. Προγνωρίζει ὅλα τὰ γεγονότα ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν ἐκεῖ: τὴν προδοσία τοῦ Ἰούδα, τὶς δίκες ἐνώπιον τῶν ἀρχιερέων καὶ τοῦ Πιλάτου, τὸ ἀκάνθινο στεφάνι, τοὺς ἐμπτυσμούς, τὶς εἰρωνεῖες, τὶς ὕβρεις, τοὺς χλευασμούς, τὰ ραπίσματα, τὶς μαστιγώσεις, τὴν ἄρνηση τοῦ Πέτρου, τὴν ἐγκατάλειψη τῶν Μαθητῶν, τὴν ἀχαριστία τοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὀδυνηρὸ καὶ ταπεινωτικὸ μαρτύριο τοῦ Σταυροῦ· τὸν πόνο, τὴ δίψα, τὸν θάνατο. Τὸν βλέπουμε μάλιστα νὰ πορεύεται μὲ ἀποφασιστικότητα καὶ προσήλωση στὸν σκοπό του, διότι πάσχει ἀπὸ ἀγάπη γιὰ τὸ πλάσμα του.

 Κυριακή 2 Ἀπριλίου 2023

Ε΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν (Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας).

(Μάρκ. 10, 32 – 45).

«ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα» (Μάρκ. 10, 33).

Βρισκόμαστε σήμερα στήν τελευταία Κυριακή τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἀφοῦ σέ μία ἑβδομάδα θά εἰσέλθουμε στά ἅγια τῶν ἁγίων τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους μέ τήν ἐπερχόμενη Κυριακή τῶν Βαῒων. Καθώς πλησιάζουμε στό ἑκούσιο πάθος τοῦ Χριστοῦ, ἀκοῦμε τά λόγια Του νά μᾶς προετοιμάζουν γιά τά φρικτά γεγονότα πού πρόκειται νά ἀκολουθήσουν: «ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα». Εἶναι λόγια τά ὁποῖα μᾶς συγκινοῦν καί μᾶς ἀφυπνίζουν μέσα στήν κουραστική καθημερινότητα πού βιώνουμε.

 Κυριακή Ε’ των Νηστειών (Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας)

Αποστ. Ανάγνωσμα: Εβρ. θ’ 11-14 (02-04-2023)

Ηλιάνας Κάουρα, θεολόγου

«δια δε του ιδίου αίματος εισήλθεν εφάπαξ εις τα άγια, αιωνίαν λύτρωσιν ευράμενος».

Τα Αποστολικά αναγνώσματα καθ΄ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής  και ειδικότερα καθώς προσεγγίζουμε τις μεγάλες ημέρες των Παθών του Κυρίου, μας εισάγουν στο βαθύτερο νόημα της Θυσίας του Σταυρού, αφού ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός πρόσφερε τον εαυτό του, ως Αρχιερέας της Νέας Διαθήκης για τη σωτηρία των ανθρώπων.

 ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2023 – E΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

(ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ)

(Μαρκ. ι΄ 32-45) (Εβρ. θ΄ 11-14)

Ευλογημένη συνοδοιπορία

«Ιδού αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα»

Μια βδομάδα πριν από τη θριαμβευτική είσοδο στα Ιεροσόλυμα, η Εκκλησία μάς παρουσιάζει τον Ιησού να προλέγει στους μαθητές του το πάθος και τα δεινά που πρόκειται να υπομείνει για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Κατά καιρούς ο Ιησούς και ιδίως ύστερα από κάθε χαρά, δεν παρέλειπε να υπενθυμίζει στους μαθητές του, ότι «ο Υιός του ανθρώπου παραδοθήσεται εις χείρας ανθρώπων αμαρτωλών και αποκτενούσιν αυτόν». Σκοπός αυτής της υπομνήσεως ήταν η ψυχική προετοιμασία τους για τις ώρες της μεγάλης δοκιμασίας, της εγκαταλείψεως, της μοναξιάς, όχι μόνο στην ίδια τη ζωή του Ιησού, αλλά και στη συνέχεια στη δική τους ζωής όταν θα ακολουθούσαν τα βήματά του.  Και όπως έδειξε το μέλλον, είχαν ανάγκη οι μαθητές μιας τέτοιας προετοιμασίας, αφού όλοι πέρασαν από το καμίνι του πόνου και του μαρτυρίου, της θλίψεως και των δοκιμασιών.

 «Ἀθῶα» ψέματα και μετάνοια

Ὁ Κύριος καὶ Θεὸς καὶ Σωτήρας ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, πολλὲς φορὲς στὴν ἐπὶ γῆς παρουσία Του, μᾶς ἀπέδειξε τὴν ἐξουσία Του νὰ συγχωρεῖ, νὰ ἀφήνει, τὶς ἁμαρτίες τῶν ἀνθρώπων, ὅπως γιὰ παράδειγμα καὶ μὲ τὸν παραλυτικὸ τῆς Καπερναοὺμ στὸν ὁποῖο λέει: «Τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου», καὶ στὴν ἀντίδραση τῶν παρισταμένων, γιὰ νὰ καταδείξει τὴν ἐξουσία Του ἀπαντᾶ: «Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας - λέγει τῷ παραλυτικῷ· Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν.» (Μαρκ., κεφ. 2, στ. 8-12).

 ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ε' ΝΗΣΤΕΙΩΝ (ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ)

2 Ἀπριλίου 2023

«πόσῳ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ…» (Ἑβρ. 9, 14)

Ὅσο πλησιάζουν, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, οἱ ἡμέρες τῆς Μ. Ἑβδομάδος, τόσο καὶ οἱ Ἅγιοι Πατέρες μᾶς προετοιμάζουν νὰ προσκυνήσουμε, μὲ μεγάλη συναίσθηση, τὸν Σταυρὸ τοῦ Κυρίου μας καὶ νὰ αἰσθανθοῦμε ὁλόψυχα τὴν χαρὰ τῆς Ἀναστάσεώς Του. Γι’ αὐτὸ καὶ σήμερα ἀκούσαμε ἐπίκαιρο ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα, τὰ νοήματα τοῦ ὁποίου θὰ κατανοήσουμε, ἐὰν ἔχουμε ὑπόψη μας τὰ θρησκευτικὰ ἔθιμα τῶν Ἑβραίων καὶ πιὸ συγκεκριμένα, τὴν μεγάλη ἑορτὴ τοῦ Ἐξιλασμοῦ, ποὺ ἐτελεῖτο στὶς ἀρχὲς τοῦ δικοῦ μας Σεπτεμβρίου μήνα.

 ΚΥΡΙΑΚΗ Ε' ΝΗΣΤΕΙΩΝ

Απόστολος: Εβρ. θ' 11 - 24

Ευαγγέλιο: Μάρκ. ι' 32 - 45

2 Απριλίου 2023

Είπαμε πολλές φορές μέχρι σήμερα ότι η Σαρακοστή είναι ένα πνευματικό ταξίδι και πως εμείς οι πιστοί είμαστε οι ταξιδιώτες. Το ταξίδι αυτό σιγά σιγά τελειώνει, αφού η σημερινή Κυριακή είναι η τελευταία Κυριακή αυτής της ευλογημένης περιόδου. Σε μια εβδομάδα θα εορτάσουμε την πανηγυρική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα και στη συνέχεια θα δούμε βήμα βήμα τον Χριστό να πορεύεται προς τον Σταυρό και την Ανάσταση.

 ΚΥΡΙΑΚΗ Ε' ΝΗΣΤΕΙΩΝ - ΟΣΙΑΣ ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ (2-4-2023)

ΓΡΑΠΤΟΝ Θ. ΚΗΡΥΓΜΑ

     Ἐκεῖνο τόν καιρό, πῆρε ὁ Ἰησοῦς τούς δώδεκα μαθητές Του κι' ἄρχισε νά τούς λέει τά ὅσα νά τοῦ συμβοῦν: «Ἀκοῦστε», τούς ἔλεγε «τώρα πού ἀνεβαίνουμε στά Ἱεροσόλυμα, ὁ Υἱός τοῦ Ἀνθρώπου θά παραδοθεῖ στούς ἀρχιερεῖς καί στούς γραμματεῖς, οἱ ὁποῖοι θά τόν καταδικάσουν σέ θάνατο καί θά τόν παραδώσουν στούς ἐθνικούς. Θά τόν περιγελάσουν, θά τόν μαστιγώσουν, θά τόν φτύσουν καί θά τόν θανατώσουν καί τήν τρίτη ἡμέρα θά ἀναστηθεῖ».

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΗΣ 2-4-2023 «Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΘΕΩΣΗ»

 «Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΘΕΩΣΗ»

Ὁ Κύριος βαδίζει πρός τό μαρτύριο καί οἱ Μαθητές Του ὀνειρεύονται μεγαλεῖα. Τούς προλέγει τό σταυρικό Του Θάνατο καί ἐκεῖνοι, χωρίς νά πολυκαταλαβαίνουν τήν τραγικότητα τῆς προφητείας, διαποτισμένοι ἀπό τό κοσμικό πνεῦμα τῆς φιλοδοξίας, ποθοῦν τιμητικές διακρίσεις. Ὁ Ἰάκωβος καί ὁ Ἰωάννης σπεύδουν νά προλάβουν τούς ἄλλους στήν ἐξασφάλιση τῶν πρωτείων. Διδάσκαλε, τοῦ λένε, τώρα πού θά καθίσεις σέ θρόνο βασιλικό, δῶσε μας τίς δύο πρῶτες θέσεις στό βασίλειό Σου. Κάνε μας τή χάρη νά καθίσουμε ὁ ἕνας στά δεξιά σου κι ὁ ἄλλος στά ἀριστερά Σου. Ὁ Κύριος τούς κοιτάζει περίλυπα: «Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε», τούς ἀπαντᾶ μέ πόνο. «Δέν ξέρετε τί ζητᾶτε. Ἐγώ σᾶς μιλῶ γιά θυσίες καί σεῖς ποθεῖτε πρωτοκαθεδρίες».

 Το Υπερευλογημένον Σάββατον

Π.Β. Πάσχος

Στην ακολουθία του Επιταφίου, όπου ψάλλεται ο όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου, ακούσαμε το εξής υπόμνημα: «τῷ ἁγιῳ καὶ Μεγάλω Σαββάτω τὴν θεόσωμον ταφὴν τοῦ Κύριου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν εἰς Ἅδου κάθοδον ἐορταζομεν, δι᾿ ὧν τῆς φθορᾶς τὸ ἡμέτερον γένος ἀνακληθέν, πρὸς αἰώνιαν ζωὴν μεταβέβηκε». Τούτο το Σάββατο που ονομάζεται Μεγάλο, είναι το «ὑπερευλογημένον Σάββατον, ἐν ᾧ Χριστὸς ἀφυπνώσας, ἀναστήσεται τριήμερος». Και, όπως λέγει, ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «ὥσπερ ἡ Μεγάλη Ἑβδομὰς κεφάλαιον τῶν λοιπῶν ἑβδομάδων, οὕτω ταύτης κεφαλὴ τὸ Σάββατον τὸ Μέγα. Διὰ τοῦτο ἐν αὐτῇ πολλοὶ τὴν σπουδὴν ἐπιτείνουσι, καὶ οἱ μὲν τὴν νηστείαν αὔξουσιν, οἱ δὲ τᾶς ἀγρυπνίας τᾶς ἱερᾶς, οἱ δὲ ἐλεημοσύνην δαψιλεστέραν ἐργάζονται, τὴ περὶ τᾶς ἀγαθᾶς πράξεις σπουδὴ καὶ τὴ συντεταγμένη περὶ τὸν βίον εὐλάβεια, τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας τῆς εἰς ἠμᾶς γεγενημένης παρὰ τοῦ Θεοῦ μαρτυροῦντες».

 Ο Τάφος του Χριστού

Lev Gillet

Το Μέγα Σάββατο η Εκκλησία στρέφει την προσοχή της στον Τάφο του Κυρίου μας. Καμία ημέρα του λειτουργικού έτους δεν παρουσιάζει πιο σύνθετο χαρακτήρα από το Μέγα Σάββατο, καθώς η ημέρα αυτή μετέχει ταυτοχρόνως και της θλίψεως των Παθών και της χαράς της Αναστάσεως. Η Εορτή του Πάσχα, που πλησιάζει όλο και περισσότερο, κατακτά τελικά το μεγαλύτερο κομμάτι του Μεγάλου Σαββάτου.

 Μέγα Σάββατο

Άγιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος

(Ρωμ. 6, 3-11, Ματθ. 28, 1-20)

Ο Κύριος σωματικώς κοιμάται στον τάφο· η ψυχή του έχει κατέλθει στον Άδη και κηρύττει τη σωτηρία στις ψυχές που βρίσκονται εκεί. Οι άγιοι της Παλαιάς Διαθήκης δεν ήταν στον ουρανό, παρότι διατηρούσαν την παρηγορητική πίστη ότι εκεί θα ήταν η κατοικία τους, αφότου ο Υπεσχημένος θα ερχόταν στη γη, δεδομένου ότι είχαν ζήσει με βαθειά πίστη σ’ Αυτόν. Αλλά και ο Πρόδρομος είχε προείπει τον ερχομό Του.

 Ο οικείος ξένος

Κούρκουλας Κωνσταντίνος

«Καὶ λαβὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ… ἔθηκεν

αὐτὸ ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ».

(Ματθ. κη΄, 59-60)

Δεν είναι χωρίς σημασία η λεπτομέρεια, που μας δίδει ο Ευαγγελιστής ότι το μνημείο, στο οποίον ετάφη ο Ιησούς ήταν ξένο. Δεν ήταν δικό Του. Ανήκε στον Ιωσήφ τον από Αριμαθαίας.

Υπήρχε έθος στους Ιουδαίους να έχουν τάφο ιδιόκτητο. Για τον Ιησούν όμως εστάθη και εδώ εξαίρεσις. Ήταν ξένος ακόμη και ο τάφος Του, όπως ήταν ξένο προς Αυτόν κάθε υλικό πράγμα της ζωής αυτής. Δεν ετάφη μόνο αλλά και γεννήθηκε σε ξένο τόπο. Όχι δική Του αλλ’ ουδέ καν φιλόξενη δεν βρέθηκε στέγη στη Βηθλεέμ για τον Ιωσήφ και την Παρθένον όταν ζητούσαν επειγόντως μια γωνιά. «Οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι». Και είδε το φως της ζωής σ’ ένα ξένο σπήλαιο. Και σπαργανώθηκε με ξένα σπάργανα. Και ανεκλίθη σ’ έναν ξένο χώρο. Στη φάτνη των αλόγων. Αλλά και στην ξένη αυτή γωνιά η παραμονή Του δεν ήταν ήρεμη, ούτε μόνιμη.

 Μέγα Σάββατον

Αρχιμανδρίτης Επιφάνιος Ι. Θεοδωρόπουλος

Κατὰ τὸ Μ. Σάββατο ἑορτάζομεν τὴν ταφὴν τοῦ Κυρίου ὑπὸ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τοῦ Νικοδήμου, καθὼς καὶ τὴν κάθοδον αὐτοῦ εἰς τὰ σκοτεινὰ βασίλεια τοῦ ᾅδου. Ὅταν ὁ Κύριος ἀπέθανεν, ὡς ἄνθρωπος, καὶ ἐχωρίσθη ἡ Ψυχὴ ἀπὸ τὸ Σῶμά Του, τότε τὸ μὲν Σῶμα Του, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἐχωρίσθη ἡ Θεότης του Κυρίου, ἐτέθη εἰς τὸν τάφον· ἡ δὲ Ψυχή Του, ἡνωμένη καὶ αὐτὴ μὲ τὴν Θεότητά Του, κατῆλθεν εἰς τὸν ᾅδην καὶ, νικήσασα αὐτὸν, ἀπηλευθέρωσε τὰς ἐκεῖ κρατουμένας ψυχάς. Κατὰ τὴν τρίτην δὲ ἡμέραν ἡνώθη πάλιν ἡ Ψυχὴ μετὰ τοῦ Σώματος καὶ τὸ Σῶμα ἀνέστη ἐκ νεκρῶν. Τοιουτοτρόπως ἐνικήθησαν καὶ ὁ ᾅδης καὶ ὁ θάνατος. Τὸν ᾅδην ἐνίκησεν ἡ Ψυχὴ τοῦ Κυρίου, τὸν δε θάνατον τὸ Σῶμα Του, διότι καὶ τὰ δύο δὲν ἦσαν μόνα των, ἀλλ᾿ ἡνωμένα μὲ τὴν Θεότητα. Ἡ Ψυχὴ αὐτὴ καὶ τὸ Σῶμα αὐτὸ δὲν ἦσαν ψυχὴ καὶ σῶμα ἑνὸς κοινοῦ θνητοῦ, ἀλλὰ Ψυχὴ καὶ Σῶμα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ. Διὰ τοῦτο οὔτε ὁ ᾅδης ἠδυνήθη νὰ κρατήσῃ δεσμίαν τὴν Ψυχὴν αὐτὴν οὔτε ὁ θάνατος ἠδυνήθη να κρατήσῃ καὶ νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν φθορὰν τὸ Σῶμα αὐτό.

 Η πέτρινη καρδιά μας, τάφος του Ιησού

π. Φιλόθεος Φάρος

Η ζωή του χριστιανού πρέπει ν’ αρχίζει και να παραμένει μια διαδικασία θανάτου και αναστάσεως. Το βάπτισμα είναι η αρχή και η δραματοποίηση αυτής της θανατοαναστάσιμης διαδικασίας που πρέπει να κυριαρχεί στη ζωή του χριστιανού. «Συνταφέντες σοι διὰ τοῦ Βαπτίσματος, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, τῆς ἀθανάτου ζωῆς ἠξιώθημεν τῇ Ἀναστάσει σου», διακηρύσσουμε με το απολυτίκιο της Κυριακής των Βαΐων. Κάθε μέρα πρέπει να θάβουμε τον παλαιό άνθρωπο που θέλει τον εαυτό του κέντρο του κόσμου και που όλους τους άλλους τους βλέπει αντικείμενα και μέσα με τα οποία θα ικανοποιήσει τις δικές του επιθυμίες, και κάθε μέρα, με τη χάρη του Χριστού, πρέπει να ξεπεταγόμαστε από τον τάφο ανανεωμένοι, με την αγάπη του Χριστού, με την επιθυμία της προσφοράς του εαυτού μας στο Θεό και στο συνάνθρωπο. Κάθε μέρα, λένε οι Πατέρες, θα πρέπει να τη βλέπουμε σαν την πρώτη και την τελευταία ημέρα της ζωής μας.

 Μεγάλο Σάββατο

Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος

Τῷ ἁγίῳ καὶ Μεγάλῳ Σαββάτῳ, τὴν θεόσωμον Ταφὴν καὶ τὴν εἰς ᾍδου Κάθοδον τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἑορτάζομεν δι᾿ ὦν τῆς φθορᾶς τὸ ἡμέτερον γένος ἀνακληθέν, πρὸς αἰωνίαν ζωὴν μεταβέβηκε.

Απ’ όλες τις ημέρες του χρόνου οι άγιες Τεσσαρακοστές είναι ανώτερες. Απ’ αυτές, βέβαια, ξεχωρίζει η αγία και μεγάλη Τεσσαρακοστή κι απ’ αυτήν η σπουδαιότερη είναι η Μεγάλη Εβδομάδα. Μα κι απ’ τη Μεγάλη Εβδομάδα, σημαντικότερο είναι το Μεγάλο και Άγιο Σάββατο.

Λέγεται Μεγάλη Εβδομάδα όχι, βεβαία, επειδή οι ήμερες ή οι ώρες της είναι μεγαλύτερες, αλλά επειδή τα μεγάλα και υπερφυσικά και εξαίσια έργα του Σωτήρος μας συνέβησαν μέσα σ’ αυτή την εβδομάδα, και μάλιστα, ιδιαίτερα το Μεγάλο Σάββατο.

 Αυτό είναι το ευλογημένο Σάββατο

π. Αλέξανδρος Σμέμαν

Το «Ἅγιον καὶ Μέγα Σάββατον» είναι η ημέρα που συνδέει τη Μεγάλη Παρασκευή -την ημέρα του Σταυρού -με την Κυριακή, ημέρα της Ανάστασης του Κυρίου. Για πολλούς ανθρώπους, η αληθινή φύση και το νόημα αυτού του «συνδέσμου», η ουσιαστική αναγκαιότητα αυτής της «ενδιάμεσης ημέρας» παραμένει άγνωστη, ή ίσως σκοτεινή. Για μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που εκκλησιάζονται οι «σπουδαιότερες» ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας είναι η Μεγάλη Παρασκευή και η Κυριακή, δηλαδή ο Σταυρός και η Ανάσταση. Χωρίς το Μεγάλο Σάββατο όμως αυτές οι δύο ημέρες παραμένουν, κατά κάποιο τρόπο, «ασύνδετες». Έχουμε δηλαδή μια ημέρα λύπης και υστέρα έρχεται η ημέρα της χαράς. Σ’ αυτή τη διαδοχή η λύπη απλά αντικαθίσταται από τη χαρά…

 Η Πρώτη Ανάσταση

Lev Gillet

Μέγα Σάββατο

Όπως έχουμε ήδη πει, το Μέγα Σάββατο μετέχει ταυτοχρόνως στο πένθος της Μεγάλης Εβδομάδας και στη χαρά του Πάσχα. Είναι εν μέρει στραμμένο προς τον τάφο του Κυρίου και εν μέρει προς τον Αναστάντα. Ο Όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου, που τελέσαμε το βράδυ της Παρασκευής, περιγράφει την προσμονή και τη θλίψη των «φίλων του Ιησού» -των μαθητών και των αγίων γυναικών- των οποίων η προσοχή είναι τώρα συγκεντρωμένη στον τάφο, όπου ο από Αρειμαθαίας Ιωσήφ έχει εναποθέσει το Σώμα του Σωτήρος. Ήδη ο Εσπερινός και η Λειτουργία που τελούμε το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου «προλαμβάνουν» την Κυριακή και μας φέρνουν το πρώτο μήνυμα της Αναστάσεως.

 Λόγος στη Θεόσωμη Ταφή του Κυρίου και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, και στον Ιωσήφ από την Αριμαθαία, και στην κατάβαση του Κυρίου στον άδη που έγινε με τρόπο θαυμαστό μετά το σωτήριο πάθος Του.

Άγιος Επιφάνιος Κύπρου

Α΄. Τι ’ναι τούτο; Σιωπή βαθειά σήμερα στη γη. Σιωπή βαθειά και ησυχία βαθειά. Σιωπή βαθειά, γιατί ο Βασιλιάς κοιμάται. Η γη φοβήθηκε και ησύχασε, γιατί ο Θεός με το σώμα κοιμήθηκε κι εκείνους που αιώνες κοιμόνταν ανέστησε. Ο Θεός με το σώμα πέθανε και ο άδης τρόμαξε. Ο Θεός για λίγο κοιμήθηκε κι αυτούς που βρίσκονταν στον άδη ξύπνησε.

Β΄. Πού είναι τώρα πια, παράνομοι, οι πριν από λίγο ταραχές και οι φωνές και οι θόρυβοι ενάντια στο Χριστό; Πού είναι οι στρατιώτες και τ’ αποσπάσματα και οι φάλαγγες και τα όπλα και τα δόρατα; Πού είναι οι βασιλείς κι οι ιερείς κι οι δικαστές οι καταδικασμένοι; Πού είναι οι δαυλοί και τα μαχαίρια και τ’ ανάκατα ξεφωνητά; Πού είναι οι όχλοι και η λύσσα και η άξεστη φρουρά;

 Έρραναν τον τάφον…

Giovanni Papini

Τώρα που ο Χριστός είναι νεκρός, βγαίνουν από τις τρύπες, όπου είχαν κρυφθεί, οι φίλοι της δωδεκάτης ώρας, οι μαλθακοί οπαδοί, οι ανεκδήλωτοι μαθηταί, οι επιφανειακές ψυχές.

Δυο απ’ αυτούς παρουσιάσθηκαν κατά το σούρουπο της Παρασκευής. Ήσαν δυο αξιοσύστατα πρόσωπα, δύο μέλη του Συνεδρίου, ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας και ο Νικόδημος. Δεν είχαν λάβει μέρος στο Συνέδριο που κατεδίκασε τον Ιησού. Αλλά είχαν ουσιαστικά λάβει μέρος στο ανόμημα, γιατί η αποχή, όταν κανείς μπορεί ν’ αντισταθεί, είναι σαν συγκατάθεση. Το πένθος τους ίσως τη λιγόστεψε, αλλά δεν έσβησε την ενοχή τους.

 Μέγα Σάββατο

π. Γεώργιος Δορμπαράκης

«Τοῦτό ἐστι τὸ ὑπερευλογημένον Σάββατον, ἐν ᾧ Χριστὸς ἀφυπνώσας, ἀναστήσεται τριήμερος»

(Αυτό είναι το υπερευλογημένο Σάββατο, κατά το οποίο ο Χριστός αφού κοιμήθηκε τον ύπνο του θανάτου, θα αναστηθεί σε τρεις ημέρες)

Η σημερινή ημέρα είναι εντελώς ξεχωριστή. Όχι μόνον είναι Μεγάλη, αλλά και υπερευλογημένη. Αιτία γι’ αυτό είναι το γεγονός ότι ο Κύριος Ιησούς Χριστός, αφού διήλθε από τον Σταυρό, πάνω στον οποίο πραγματοποιήθηκε κυρίως η σωτηρία του ανθρωπίνου γένους με την κατάργηση του σώματος της αμαρτίας, κατέπαυσε από τα έργα Του και ετάφη ως κοινός θνητός, εισερχόμενος έτσι με την ψυχή Του στο βασίλειο του θανάτου. Ο Κύριος, όπως σημειώνει και το γνωστό τροπάριο, είναι «ἐν τάφῳ σωματικῶς, ἐν Ἅδου δὲ μετὰ ψυχῆς ὡς Θεός, ἐν Παραδείσῳ μετὰ ληστοῦ καὶ ἐν θρόνῳ μετὰ Πατρὸς καὶ Πνεύματος, πάντα πληρῶν ὡς παντοδύναμος». Τα τροπάρια του Μ. Σαββάτου είναι καταπληκτικά στην απόδοση της θεοσώμου ταφής του Κυρίου και της εις Άδου καθόδου Του, χρησιμοποιώντας εκφράσεις άφθαστης ποιητικής σύλληψης.

 Η Ταφή

Γαλάτεια Γρηγοριάδου – Σουρέλη

Πολλές γυναίκες, όταν βγήκε απ’ του αρχιερέα την αυλή ο Ιησούς για να σταυρωθεί, κρυφά ακολούθησαν τους στρατιώτες. Ανήμπορες να σταματήσουν το κακό, κλαίγαν σιωπηλά και προχωρούσαν. Να η Μαρία η Μαγδαληνή και του Ιακώβου η μάνα, και η μάνα των δύο αδελφών, των Ζεβεδαίων. Εκεί κι ο Ιωάννης. Κάθισαν εκεί ώσπου η νύχτα έπεσε για τα καλά. Και τότε ήρθε ο Ιωσήφ. Ο Ιωσήφ πατρίδα του είχε την μακρινή Αριμαθαία. Ήτανε άρχοντας στον τόπο του και ήτανε πολύ πλούσιος. Αυτός λοιπόν είχε παλιά ακούσει το Χριστό και σαν δροσιάς σταλαγματιά έπεσε στην καρδιά του το κήρυγμα του Δασκάλου.

 Μέγα Σάββατο

π. Θωμάς Χόπκο

Η πρώτη ακολουθία του Μεγάλου Σαββάτου, που καλείται στην Εκκλησία το Υπερευλογημένο Σάββατο, είναι ο εσπερινός τη Μεγάλη Παρασκευή. Συνήθως τελείται μετά το απόγευμα για να θυμίζει την ταφή του Χριστού.

Πριν ξεκινήσει η ακολουθία, στήνεται ένας «Τάφος»[1] στο μέσον του ναού και στολίζεται με λουλούδια. Επίσης μια ειδική εικόνα κεντημένη σε ύφασμα (στα Ελληνικά: Επιτάφιος, στα Σλαβονικά: Plaschanista), που απεικονίζει τον νεκρό Σωτήρα, τοποθετείται στην Αγία Τράπεζα. Στα Αγγλικά, αυτή η εικόνα συχνά καλείται winding-sheet.

 Ὁ ἐνταφιασμὸς τοῦ Ἰησοῦ καὶ τὸ θάρρος τοῦ Ἰωσὴφ

Αγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης

Ὁ θάνατος καὶ ἡ ταφὴ τοῦ Κυρίου εἶνε σπουδαιότατα ἐν τῷ Χριστιανισμῷ γεγονότα˙ καὶ εἶνε τοιαῦτα, διότι αὐτὰ εἶνε ἡ βάσις καὶ τὸ θεμέλιον τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, ἥτις πάλιν εἶνε τὸ θεμέλιον καὶ ἡ βάσις ὅλη τῆς ἡμετέρας πίστεως, διότι ἂν μὴ ἀπέθανε, μηδὲ ἠγέρθη Χριστός, ματαία εἶνε ἡ πίστις ἡμῶν καὶ περιττή. (Α΄ Κορινθ. 15, 17).

Ἐκ τοῦ γεγονότος τοῦ θανάτου καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου ἐξαρτῶνται αἱ ἐλπίδες πάντων τῶν Χριστιανῶν, καὶ ἐν τῶ παρόντι καὶ ἐν τῇ αἰωνιότητι.

 Η αγάπη του Τάφου

Αρχιμανδρίτης Δανιήλ Αεράκης

Συγκίνησις

Πεθαίνει η Αγάπη; Στις καρδιές των ανθρώπων πολλές φορές, στην καρδιά του Θεού ποτέ. Και η καρδιά του Θεού, ο αγαπητός Υιός, είναι ο Ιησούς Χριστός. Και η καρδιά της Αγάπης είναι ο Σταυρός. Η σωματική καρδιά του Ιησού σταμάτησε κάποια στιγμή να κτυπά, όχι όμως η καρδιά του Θεανθρώπου Κυρίου.

Δεν είναι, λοιπόν, για κλάμα η ταφή του Ιησού Χριστού. Ποιος διψασμένος κλαίει σαν βρεθή μπροστά σε αστείρευτη πηγή; Σταυρός είναι η αστείρευτη πηγή της Αγάπης. Και ο Τάφος του Χριστού πηγή της Ζωής.

 Η πάλη με τον Άδη

Μπλάθρας Κωνσταντίνος

Τούτο το Σάββατο του Πάσχα συναντάει ο Ιουδαίος Ιησούς τα έθνη. Τόπος συνάντησης ο Άδης.

«…Ήμουνα φρέσκος εδώ κάτω,

Που είδα κάποιος ισχυρός να μπαίνει

Με νικητή κλαδιά στεφανωμένος»,[1]

φαντάζεται τον Ρωμαίο Βιργίλιο να λέει για τον Ιησού ο Ιταλός Δάντης, στην Κόλαση της «Θείας Κωμωδίας».

Μας δίνει ο Ιησούς από σήμερα το δικαίωμα να του μιλήσουμε ακόμα και με λόγια ελληνικά, με στίχους ποιητών:

«…και ξαναγύρισε ήλιε στη γη

με του θριάμβου σου την κραυγή»,[2]

 Ο ύπνος του θανάτου

Μπλάθρας Κωνσταντίνος

Ο θάνατος είναι το αξεπέραστο όριο. Είναι η διάψευση όλων των ανθρώπινων πραγμάτων. Στην εκρηκτικής ωραιότητας ακολουθία της κηδείας, που είναι αριστουργηματική όταν ψέλνεται βυζαντινά, θρηνωδείται η καταστροφή όλων των ανθρωπίνων. Η ομορφιά σβήνει, η νεότητα παρέρχεται, τα πλούτη διασκορπίζονται, η εξουσία συντρίβεται, η δόξα μαραίνεται. Ακόμα και η δικαιοσύνη χάνει το πρόσωπό της: «ἆρα τίς ἐστιν, βασιλεὺς ἢ στρατιώτης, ἢ πλούσιος ἢ πένης, ἢ δίκαιος ἢ ἁμαρτωλός;» θρηνωδεί ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.[1] Σαν όνειρο χάνονται, σαν τη σκιά εξαφανίζονται όλα!

 Το άγιο και Μέγα Σάββατο

Γέροντας Πετρώνιος Τανάσε

Η ανομία των Εβραίων έλαβε τέλος και συγχρόνως ο Κύριος συνεπλήρωσε το έργο της θείας Οικονομίας Του. «Τετέλεσται»! Το θείο Σώμα κρεμασμένο στον Σταυρό, γυμνό και νεκρό, χωρίς πνοή! Ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος το ευτρεπίζουν για τον ενταφιασμό του, οδυρόμενοι με συντριβή και κλαυθμούς: «Πῶς σὲ κηδεύσω, Θεέ μου; ἢ πῶς σινδόσιν εἱλήσω; Ποίαις χερσὶ δὲ προσψαύσω τὸ σὸν ἀκήρατον σῶμα; ἢ ποῖα ἄσματα μέλψω τῇ σῇ ἐξόδῳ, Οἰκτίρμον;…». Τοποθετείται ο άγιος Επιτάφιος στο μέσον της Εκκλησίας έχοντας επάνω το Ιερό Ευαγγέλιο και τον Τίμιο Σταυρό, το σημείο της δόξης τού Εσταυρωμένου και ο ευσεβής λαός εναποθέτει ως αφιερώματα ανοιξιάτικα λουλούδια και άνθη ψυχής: τα δάκρυα της μετανοίας και τούς σπαραγμούς της καρδιάς.