ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ

Ἀπόστιχα ἰδιόμελα.

«Δεῦτε, πιστοί, ἐπεργασώμεθα προθύμως τῷ Δεσπότῃ· νέμει γάρ τοῖς δούλοις τόν πλοῦτον καί ἀναλόγως ἕκαστος, πολυπλασιάσωμεν τό τῆς χάριτος τάλαντον· ὁ μέν σοφίαν κομιείτω δι᾽ ἔργων ἀγαθῶν· ὁ δέ λειτουργίαν λαμπρότητος ἐπιτελείτω· κοινωνείτω δέ τοῦ λόγου πιστός τῷ ἀμυήτῳ καί σκορπιζέτω τόν πλοῦτον πένησιν ἄλλος· οὕτω γάρ τό δάνειον πολυπλασιάσομεν καί ὡς οἰκονόμοι πιστοί τῆς χάριτος δεσποτικῆς χαρᾶς ἀξιωθῶμεν· αὐτῆς ἡμᾶς καταξίωσον, Χριστέ ὁ Θεός, ὡς φιλάνθρωπος».

Ἡ συκιὰ τοῦ Εὐαγγελίου

Ἅγιος Μάξιμος Ὁμολογητής

Ποιὰ εἶναι ἡ συκιὰ τοῦ Εὐαγγελίου πού, φαινομενικὰ, ξεράθηκε παράλογα; Καὶ ποιὰ εἶναι ἡ ἀκρότατη πείνα πού ζητοῦσε καρπὸ πρὶν ἀπὸ τὴν ὥρα; Καὶ τί σημαίνει, γιὰ ἕνα ἀναίσθητο πράγμα, ἡ κατάρα; (Μάρκ. 11, 12-14, Ματθ. 21, 18)

ΑΠΟΚΡΙΣΗ

Ὁ Θεὸς Λόγος ποὺ οἰκονομεῖ τὰ πάντα γιὰ χάρη τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, παιδαγώγησε πρῶτα τὴ φύση μας μὲ τὸ νόμο ποὺ περιέχει σωματικότερη λατρεία. Γιατί ἡ ἀνθρώπινη φύση δὲν μποροῦσε νὰ δεχτεῖ τὴν ἀλήθεια γυμνὴ ἀπὸ τυπικὰ προκαλύμματα, ἐξαιτίας τῆς ἄγνοιας καὶ τῆς ἀλλοτρίωσης ποὺ τῆς εἶχε προκληθεῖ σέ σχέση μέ τὰ ἀρχέτυπα Θεία πράγματα.

 Η ΞΗΡΑΝΘΕΙΣΑ ΣΥΚΙΑ

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ

1]1.  Μέ ὠθεῖ νά μιλήσω ὁ ἐνυπόστατος Λόγος τοῦ Θεοῦ. Αὐτός πού δέν ἀπομακρύνθηκε ἀπό τούς πατρικούς κόλπους καί κυοφορήθηκε ἀπερίγραπτα στά σπλάχνα τῆς Παρθένου. Αὐτός πού ἔγινε γιά μένα ὅ,τι ἐγώ εἶμαι, Αὐτός πού εἶναι ἀπαθής ὡς πρός τήν θεότητά Του καί περιβλήθηκε ὡστόσο ὁμοιοπαθές μέ ἐμένα σῶμα. Αὐτός πού στόν οὐρανό ἐποχεῖται πάνω στά χερουβικά ἅρματα καί πάνω στή γῆ καβαλικεύει σέ γαϊδουράκι (πρβλ. Ματθ. 11, 7-9).

 Μεγάλη Δευτέρα

Άγιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος

(Ματθ. 24, 3-35)

Ο Κύριος προχωρεί προς το εκούσιον Πάθος. Πρέπει να Τον συνοδέψουμε. Αυτό είναι το καθήκον μας, εφόσον ομολογούμε πως ό,τι είμαστε τώρα το χρωστούμε στη δύναμη των Παθών του Χριστού· καθήκον μας, εφόσον ελπίζουμε να λάβουμε κάτι τόσο μεγάλο και θαυμαστό, που δεν το χωράει ο ανθρώπινος νους μας. Πώς πρέπει να Τον συνοδέψουμε; Με τον στοχασμό και τη συμπόνια μας:

 Μ. Δευτέρα, Μ. Τρίτη, Μ. Τετάρτη: Το Τέλος

π. Αλέξανδρος Σμέμαν

Αυτές οι τρεις ημέρες, τις οποίες η Εκκλησία ονομάζει Μεγάλες και Άγιες, έχουν, μέσα στο λειτουργικό κύκλο της Μεγάλης Εβδομάδας, έναν καθοριστικό σκοπό. Τοποθετούν όλες τις ιερές ακολουθίες στην προοπτική του Τέλους· μας υπενθυμίζουν το εσχατολογικό νόημα του Πάσχα.

Συχνά η Μεγάλη Εβδομάδα χαρακτηρίζεται σαν περίοδος γεμάτη με «ωραιότατες παραδόσεις» και «έθιμα», σαν ξεχωριστό τμήμα του εορτολογίου μας. Τα ζούμε όλα αυτά από την παιδική μας ηλικία σαν ένα ελπιδοφόρο γεγονός που γιορτάζουμε κάθε χρόνο, θαυμάζουμε την ομορφιά των ακολουθιών, τις επιβλητικές πομπές και προσβλέπουμε με κάποια ανυπομονησία στο Πασχαλινό τραπέζι… Και υστέρα, όταν όλα αυτά τελειώσουν, ξαναρχίζουμε την κανονική μας ζωή.

 Λόγος στην ξηρανθείσα συκιά και στην παραβολή του αμπελώνα

Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού

1. Με κάνει να μιλήσω ο Λόγος του Θεού και Πατέρα που έχει υπόσταση, Αυτός που ποτέ δεν απομακρύνθηκε από τις Πατερικές αγκάλες και κυοφορήθηκε στα σπλάχνα της Παρθένου Μαρίας με τρόπο που δεν περιγράφεται. Αυτός που έγινε για εμένα ό,τι είμαι κι εγώ, δηλαδή άνθρωπος, Αυτός που είναι απαθής ως προς τη θεότητα και ντύθηκε ομοιοπαθές με εμένα σώμα. Αυτός που έχει για όχημα τα χερουβίμ, κι επάνω στη γη κινείται με πουλάρι όνου (Ματθ. ια΄ 7-9). Είναι ο βασιλιάς της δόξας κι Αυτός που μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα δοξολογείται από τα Σεραφίμ ως άγιος και δέχεται τα ψελλίσματα από την άκακη γλώσσα των παιδιών. Αυτός που είναι Θεός και έχει τη μορφή του δούλου και που έλαβε τη μορφή του δούλου, δηλαδή του ανθρώπου.

 Η ευλογημένη γυμνότητα

π. Φιλόθεος Φάρος

«Δευτέραν Εὔαν τὴν Αἰγυπτίαν, εὑρὼν ὁ δράκων, διὰ ρημάτων, ἔσπευδε κολακείας, ὑποσκελίσαι τὸν Ἰωσήφ, ἀλλ᾿ αὐτὸς καταλιπὼν τὸν χιτῶνα, ἔφυγε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ γυμνὸς οὐκ ᾐσχύνετο, ὡς ὁ πρωτόπλαστος, πρὸ τῆς παρακοῆς… (δοξαστικό Όρθρου Μ. Δευτέρας).

H πορεία προς τη συνάντηση με τον αναστημένο Χριστό πλησιάζει στο αποκορύφωμά της με τη M. Εβδομάδα και «τῇ Ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ Δευτέρᾳ, μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσὴφ τοῦ Παγκάλου καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κυρίου καταρασθείσης συκῆς.

Μεγάλη Δευτέρα

Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος

Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλη Δευτέρα μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσὴφ τοῦ παγκάλου καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κυρίου καταρασθείσης καὶ ξηρανθείσης Συκῆς.

Απ’ τη σημερινή ημέρα ξεκινούν τα άγια Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πρώτος απ’ όλους ο πάγκαλος Ιωσήφ αποτελεί προτύπωσή Του. Αυτός ήταν ο μικρότερος γιος του Πατριάρχου Ιακώβ, και γεννήθηκε απ’ τη Ραχήλ. Εξ αιτίας κάποιων ονείρων του τον φθόνησαν τα ίδια του τ’ αδέλφια. Στην αρχή, λοιπόν, τον έριξαν σ’ ένα βαθύ λάκκο κι εξαπάτησαν τον πατέρα τους χρησιμοποιώντας ένα ματωμένο ρούχο ότι δήθεν τον κατασπάραξε κάποιο θηρίο. Στη συνέχεια τον πούλησαν για τριάντα αργύρια σε Ισμαηλίτες εμπόρους, οι οποίοι με τη σειρά τους τον ξαναπούλησαν στον Πετεφρή, τον αρχιευνούχο του βασιλιά της Αιγύπτου Φαραώ.

«Ὥσπερ γὰρ ἡ ἀστραπὴ ἐξέρχεται ἀπὸ ἀνατολῶν…»

Lev Gillet

Μεγάλη Δευτέρα

Υπάρχει μια εντυπωσιακή αντίθεση ανάμεσα στο «πνεύμα» της Κυριακής των Βαΐων και στο «πνεύμα» της Μεγάλης Δευτέρας. Η πρώτη μάς μιλούσε για την έλευση του Βασιλέως. Η δεύτερη αναφέρεται στην επάνοδο του Υιού του Ανθρώπου, στο τέλος των καιρών. Ενώ όμως η έλευση του Βασιλέως μας στην Ιερουσαλήμ -και στην καρδιά μας, αν το θελήσουμε- είναι εκδήλωση ταπεινοφροσύνης και φιλοστοργίας, η Δευτέρα Παρουσία Του θα έχει τον χαρακτήρα μιας ξαφνικής και βίαιης καταστροφής. Ο Ιησούς, πριν πεθάνει, μας προειδοποιεί πολύ σοβαρά.

Μεγάλη Δευτέρα

Αρχιμανδρίτης Επιφάνιος Ι. Θεοδωρόπουλος

Κατὰ τὴν Μ. Δευτέραν ἐπιτελοῦμεν ἀνάμνησιν τοῦ ἐναρέτου Ἰωσὴφ (υἱοῦ τοῦ πατριάρχου Ἰακὼβ καὶ δισεγγόνου τοῦ Ἀβραάμ), ὁ ὁποῖος εἶνε τύπος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἰωσήφ, ἀγαπητὸς υἱὸς τοῦ πατρός του, ἐφθονήθη ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν του καὶ ἀρχικῶς μὲν ἐρρίφθη εἰς λάκκον, ἔπειτα δὲ ἐπωλήθη ὑπ᾿ αὐτῶν ἀντὶ εἴκοσι χρυσῶν νομισμάτων εἰς ἐμπόρους καὶ ὑπ᾿ ἐκεῖνων εἰς τὸν Πετεφρῆ ποὺ ἦτο ἀρχιμάγειρος τοῦ βασιλέως τῆς Αἰγύπτου. Ὁ Ἰωσὴφ ἦτο ὡραιότατος νέος καὶ διὰ τοῦτο ἡ σύζυγος τοῦ Πετεφρῆ ἐπεθύμησε νὰ ἁμαρτῆσῃ μαζί του. Αὐτὸς ἡρνήθη καὶ τότε αὐτὴ τὸν ἐσυκοφάντησεν εἰς τὸν ἄνδρα της, ὅτι δῆθεν αὐτὸς ἐπετέθη κατ᾿ αὐτῆς μὲ ἀνηθίκους σκοπούς.

 Ο αδούλωτος Ιωσήφ

Αρχιμανδρίτης Δανιήλ Αεράκης

Οδός πόνου

Πώς να ονομάσουμε την οδό της Μεγάλης Εβδομάδος, που οδηγεί προς το Γολγοθά; Γεγονός είναι, ότι πρόκειται για μονοπάτι δύσκολο. Κάποτε ο Κύριος έδειξε το δρόμο, που οδηγεί στην αιώνιο ζωή και είπε «Ὅτι στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν!» (Ματθ. 7, 13-14). Πιο θλιμμένος δρόμος από το δρόμο τoυ Σταυρού δεν υπάρχει. Δρόμος γεμάτος πόνο, που οδηγεί όμως στη χαρά.

 Η Αγία και Μεγάλη Δευτέρα

Γέροντας Πετρώνιος Τανάσε

Η αγία και Μεγάλη Δευτέρα αναφέρεται στην περικοπή της καταραμένης και ακάρπου συκής (Ματθ. 21, 19) και στην ιστορία του Ιωσήφ του Παγκάλου.

Σ’ αυτά τα δύο γεγονότα περιέχονται δύο παράλληλα νοήματα: Το ένα ιστορικό, στο οποίο βλέπουμε τον Εβραϊκό λαό να περιμένει την πρώτη παρουσία του Μεσσίου. Ενώ το άλλο είναι πνευματικό και εσχατολογικό, όπου βλέπουμε την προετοιμασία και την αναμονή της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου.

 Προτύπωσις και Υπόδειγμα

Μητροπολίτης Πειραιώς Καλλίνικος Καρούσος

«Ὁ Ἰακὼβ ὠδύρετο, τοῦ Ἰωσὴφ τὴν στέρησιν καὶ ὁ γενναῖος ἐκάθητο ἅρματι, ὡς βασιλεὺς τιμώμενος˙ τῆς Αἰγυπτίας γὰρ τότε ταῖς ἡδοναῖς μὴ δουλεύσας, ἀντεδοξάζετο, παρὰ τοῦ βλέποντος τὰς τῶν ἀνθρώπων καρδίας».

Τον δίκαιον Ιωσήφ προβάλλει απόψε η Εκκλησία μας με την έναρξη της Μ. Εβδομάδος. Και έχει μεγάλη σχέση το πρόσωπο του Παγκάλου Ιωσήφ στην Εβδομάδα των Παθών, για δύο λόγους.

Πρώτον, γιατί στον Ιωσήφ έχουμε προτύπωση του Κυρίου.

 Κυριακή Βαΐων βράδυ

Νευράκης Νικόλαος

«Τὸν Nυμφῶνά Σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον· καὶ ἔνδυμα οὐκ ἔχω, ἵνα εἰσέλθω ἐν αὐτῷ· λάμπρυνόν μου τὴν στολὴν τῆς ψυχῆς, Φωτοδότα, καὶ σῶσόν με».

Από τα εμπνευσμένα σημερινά 21 τροπάρια, διαλέγουμε ένα, το υπέροχο εξαποστειλάριο της βραδιάς, για να νοιώσουμε όλο το μεγαλείο της αποψινής πρώτης γιορτής της ασύγκριτης της αγίας και μεγάλης εβδομάδας.

Κυριακή Βαΐων βράδυ

 «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός…»

Γεώργιος Δορμπαράκης

(Όρθρος Μ. Δευτέρας)

Στηριγμένο το μεσονυκτικό τροπάριο «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται…» στην παραβολή του Κυρίου των δέκα παρθένων, δίνει το στίγμα της απαρχής της Μεγάλης Εβδομάδας: ο Κύριος, ο νυμφίος κάθε ανθρώπινης ψυχής, έρχεται εν τω μέσω της νυκτός.

ὁ Νυμφίος ἔρχεται 

 Η δικαίωση της σωφροσύνης

Μπλάθρας Κωνσταντίνος

Απέναντι στους Φαρισαίους, η Εκκλησία σήμερα μας δίνει το μέτρο ενός αληθινού άρχοντα, του Ιωσήφ του πάγκαλου, που στέκεται, στην αρχαία ιστορία του Ισραήλ, ως τύπος του Χριστού. Πράος και ανεξίκακος, ο γιος του πατριάρχη Ιακώβ, όχι μόνο συγχώρεσε τους αδελφούς του, που τον είχαν πουλήσει σκλάβο στην Αίγυπτο, αλλά τους έθρεψε κιόλας με το δικό του σιτάρι, όταν εκείνους τους θέριζε η πείνα.

 Η εξουσία της πίστεως

Μπλάθρας Κωνσταντίνος

Όλοι, ακόμα κι όσοι ζούμε σε πόλεις, ξέρουμε τι θα πει συκιά, και μάλιστα η άγρια και άκαρπη συκιά. Φυτρώνει παντού, μέχρι και τις στέγες των σπιτιών. Είναι τόσο δύσκολο να την ξεκάνει κανείς. Κόβεις και πάλι βγαίνει και πολλαπλασιάζεται. Σκεφτείτε, λοιπόν, την έκπληξη των μαθητών όταν «ἐξηράνθη παραχρῆμα ἡ συκῆ» (Ματθ. 21, 19), σαν ξεράθηκε αμέσως η συκιά. Οι μαθητές «ἐθαύμασαν», σημειώνει ο Ματθαίος.

Δευτέρα

Δέλτα Πηνελόπη

Την επαύριο το πρωί, βγαίνοντας από τη Βηθανία για να πάγει πάλι να διδάξει στην Ιερουσαλήμ, ο Ιησούς πείνασε, και, βλέποντας από μακριά μια συκιά φυλλωμένη, τη ζύγωσε.

Οι Εβραίοι συνήθιζαν να φυτεύουν συκιές πλάγι στους μεγάλους δρόμους, γιατί είχαν την ιδέα πως η σκόνη τις ωφελεί. Ο καρπός ήταν κοινό κτήμα, και κάθε διαβάτης είχε δικαίωμα να τον κόψει.

 Εἰσοδικὸν στὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα

 π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης

α) Ὁ Ἰωσὴφ ὁ Πάγκαλος ἡγεῖται τοῦ χοροῦ τῶν ἑορταζόντων στὸ μέγιστο καὶ παγκοσμίων διαστάσεων γεγονὸς τῆς θείας συγκατάβασης, τῆς πορείας τοῦ Κυρίου πρὸς τὸ ἑκούσιον πάθος. Στὸ πρόσωπό του βρίσκουν ἐφαρμογὴ τὰ εὐαγγελικὰ μηνύματα τῆς συμφιλίωσης καὶ τῆς συγχωρητικότητας, τῆς σωφροσύνης καὶ τῆς καρδιακῆς καθαρότητας. Μπορεῖ ἐκεῖνος νὰ μὴν ἄκουσε τὸ γλυκόηχο ἄγγελμα τῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἐχθρούς· μπορεῖ νὰ μὴν γνώρισε ἀπὸ κοντὰ τὸ ἱλαρὸν πρόσωπο τοῦ Νυμφίου τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ὁποῖο ἐμπνέει τὴ διακονία, τὴ θυσία καὶ τὴν τιμιότητα· μπορεῖ νὰ ἔζησε ἑκατοντάδες χρόνια πρὶν ἀπὸ Αὐτόν. Ὅμως, ὅλα αὐτὰ δὲν τὸν ἐμπόδισαν νὰ ἀναδειχθεῖ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, εὐαγγελιστὴς πρὶν τὸ εὐαγγέλιο, σώφρων σὲ καιροὺς ἀφροσύνης, ὑπάκουος μαθητὴς πρὶν τὴν ἐμφάνιση τοῦ Διδασκάλου.