ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ

ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΔΙΟΥ

Μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ εἰσήλθαμε στίς ἱερές πύλες τοῦ Τριωδίου. Πρόκειται περί μιᾶς ἐκκλησιαστικῆς περιόδου, κατά τήν διάρκεια τῆς ὁποίας ἀγωνιζόμαστε νά δυναμώσουμε τήν πίστη, τήν ἀγάπη καί τήν ἐλπίδα μας· νά ἐπανακατηχηθοῦμε στήν εὐσέβεια, νά προσευχηθοῦμε καί νά μελετήσουμε τόν λόγο τοῦ Θεοῦ ἐκτενέστερα, νά συγχωρήσουμε ἀπό καρδίας τούς ἀδελφούς μας· καί ἔτσι προετοιμασμένοι νά ἑορτάσουμε τό Ἅγιο Πάσχα.

Ἡ ὀνομασία «Τριώδιο» ὀφείλεται στό ὁμώνυμο ὑμνολογικό βιβλίο, τό ὁποῖο ἀπό σήμερα ἕως καί τό Μεγάλο Σάββατο χρησιμοποιεῖται στίς ἐκκλησιαστικές ἀκολουθίες. Τριώδιο καλεῖται ἐπειδή πολλοί ἀπό τούς κανόνες πού περιλαμβάνονται σέ αὐτό ἔχουν στόν Ὄρθρο μόνο τρεῖς ὠδές, σέ ἀντίθεση μέ ἄλλα ὑμνολογικά βιβλία, ὅπως τήν Παρακλητική καί τά Μηναῖα, πού ἔχουν τίς συνήθεις ἐννέα ὠδές.

Ἡ τάση τοῦ ἀνθρώπου γιά αὐτοδικαίωση

Στό Τριώδιο εἰσερχόμαστε μέ τήν ἀνάγνωση τῆς παραβολῆς τοῦ Τελώνου καί τοῦ Φαρισαίου. Ἀφορμή γιά νά διδάξει ὁ Κύριος τήν ἐν λόγῳ παραβολή ἔλαβε, ὅπως λέγει ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς, ἀπό τήν πεποίθηση κάποιων ἀνθρώπων στόν ἑαυτό τους ὅτι τάχα εἶναι δίκαιοι, ἀρεστοί στόν Θεό, ἐνάρετοι, μέ ἀποτέλεσμα νά ἐξουθενώνουν καί νά περιφρονοῦν τούς ἄλλους, τούς ὁποίους θεωροῦσαν ἁμαρτωλούς. Ὁ Χριστός προσπαθεῖ νά θεραπεύσει αὐτήν τήν ψυχική τους ἀσθένεια διηγούμενος τήν παραβολή, ὅπου ἐκθειάζεται ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Τελώνη πρός τόν Θεό, ἡ ἐπίγνωση τῆς ἁμαρτωλότητάς του, ἡ βαθειά ταπεινοφροσύνη του σέ ἀντίθεση μέ τό ἐπηρμένο φρόνημα τοῦ Φαρισαίου, τήν καυχησιολογία, τήν ὑποκρισία, τήν αὐτοδικαίωσή του μέσα ἀπό τήν κατάκριση καί περιφρόνηση τοῦ Τελώνου.

Ἡ πνευματική ψευδαίσθηση τοῦ Φαρισαίου

Αὐτοδικαιώνοντας ὁ Φαρισαῖος τόν ἑαυτό του, καί μάλιστα κατά τήν ὥρα τῆς προσευχῆς, εἶχε ἄραγε ἐπίγνωση ὅτι λέει ψέματα καταρχάς στόν ἴδιο τόν ἑαυτό του καί ἔπειτα στόν Θεό; Εἶναι δυνατόν νά ἰσχυρίζεται κάποιος ὅτι εἶναι ἀναμάρτητος, ὅτι βιώνει τόν λόγο τοῦ Θεοῦ στίς ἄπειρες διαστάσεις του, ὅτι πολιτεύεται κατά πάντα σύμφωνα μέ τό θεῖο θέλημα;

Ὁ ἄνθρωπος πού ἔχει συνηθίσει νά λέει ψέματα ἀκόμη καί στόν ἑαυτό του καί νά ἐπιβάλλει σιωπή καί λήθη στήν συνείδησή του, φθάνει σταδιακά στό σημεῖο νά μή βλέπει καμία ἀλήθεια οὔτε μέσα του οὔτε στούς ἄλλους. Καί ἔτσι χάνει κάθε ἐκτίμηση γιά τούς ἄλλους ἀλλά καί κάθε αὐτοεκτίμηση· μή ἐκτιμῶντας κανέναν, παύει νά ἀγαπᾶ καί τότε ἐπέρχεται ἡ πνευματική ἀπώλεια, ὁ ἐσωτερικός διχασμός, ἡ αὐτοκαταστροφή, ἡ ἐνασχόληση μέ τήν ζωή τῶν ἄλλων καί ἡ συνεχής κατάκρισή τους.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος θέτει τά πράγματα στήν σωστή τους βάση ὅταν λέγει «τίς γάρ σε διακρίνει;». Ποιός σέ ἔκανε, δηλαδή, ἐσένα ἀνώτερο ἀπό τούς ἄλλους καί τούς κρίνεις καί τούς περιφρονεῖς; «Τί ἔχεις πού νά μή τό ἔλαβες; Ἀφοῦ, λοιπόν, τό ἔλαβες ἀπό τόν Θεό, γιατί καυχᾶσαι σάν νά μήν τό εἶχες λάβει ποτέ ὡς δῶρο;» (Α΄ Κορ. 4,7). Τοιουτοτρόπως, ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, μακριά ἀπό νοσηρά συμπλέγματα μειονεξίας ἤ ὑπεροψίας, ἀναγνωρίζοντας τίς εὐεργεσίες πού τοῦ παρέχει ὁ Θεός, ἀποκτᾶ καί τό ἀνάλογο ἦθος ἀγάπης, εὐγνωμοσύνης, μετανοίας, μετριοφροσύνης, ἀποφυγῆς τοῦ ψεύδους καί τῆς κατακρίσεως.

Τό ἦθος πού προτείνει ἡ Ἐκκλησία

Δέν εἶναι ὑπερβολή νά εἰπωθεῖ ὅτι ὁ πολιτισμός τῆς ἐποχῆς μας εὔκολα ἀποδέχεται τό ἄηθες ἦθος, τήν ἀλαζονεία, τήν ὑπερηφάνεια, τήν τραγική ὑποκρισία τοῦ Φαρισαίου· δύσκολα ἐνστερνίζεται τήν αὐτογνωσία, τήν ταπείνωση, τήν ὁμολογία τῆς ἁμαρτωλότητας καί τήν εἰλικρινῆ μετάνοια τοῦ Τελώνη, ἡ ὁποία καταυγάζει τήν ζωή τοῦ ἀνθρώπου καί τόν ὁδηγεῖ στήν ἀληθινή κοινωνία καί σχέση μέ τόν Θεό καί τόν συνάνθρωπο.Ὁ Τελώνης, ὅπως κάθε ἄνθρωπος, εἶχε ἐγκλωβιστεῖ στίς πολλές του ἁμαρτίες καί ἀδικίες. Ὅμως, δέν εἶχε χάσει τήν ἐμπιστοσύνη καί τήν ἐλπίδα του στόν Θεό. Γι’ αὐτό προσεύχεται, μετανοεῖ καί σίγουρα, ὅπως ὁ Ζακχαῖος, ἀποκαθιστᾶ τήν ἀδικία καί ἀποφεύγει πλέον τό δηλητήριο τῆς ἁμαρτίας, τό ὁποῖο μόνον εὐτυχία, χαρά, εἰρήνη καί πληρότητα δέν μπορεῖ νά προσφέρει στόν ἄνθρωπο.

Μέ πνεῦμα, λοιπόν, ταπεινοφροσύνης, ἐμπιστοσύνης καί ἀγάπης πρός τόν Θεό ἄς ἀναφωνήσουμε καί ἐμεῖς τόν ἐξαίσιο ὕμνο πού χαρακτηρίζει τήν σημερινή ἡμέρα: «Φαρισαίου φύγωμεν ὑψηγορίαν (ἀλαζονεία) καί Τελώνου μάθωμεν τό ταπεινόν ἐν στεναγμοῖς, πρός τόν Σωτῆρα κραυγάζοντες· Ἵλαθι (γίνου σπλαγχνικός) μόνε ἡμῖν εὐδιάλλακτε (σύ πού εὔκολα συμφιλιώνεσαι)».

Ἀρχιμ. Ν. Κ.

ΠΗΓΗ