ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ

ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Συγκαλεῖ καί ἐφέτος ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία κάθε πιστό νά συμμετάσχει στόν σημερινό ἑορτασμό τῆς Ὀρθοδοξίας, τῆς ὀρθῆς δηλαδή γνώμης καί πίστεως, τήν ὁποία ἀποκάλυψε στόν κόσμο ὁ ἐνανθρωπήσας Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, διά Πνεύματος Ἁγίου.

Τό ἱστορικό πλαίσιο τῆς ἑορτῆς εἶναι γνωστό στούς περισσοτέρους.

Τό ἔτος 842 ἡ αὐτοκράτειρα ἁγία Θεοδώρα, πού τό ἱερό λείψανό της – μετά τήν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως– διαφυλάσσεται ἄφθαρτο στήν Κέρκυρα, ἀναστήλωσε τίς ἅγιες Εἰκόνες. Αὐτές εἶχαν ἀποκαθηλωθεῖ ἀπό τούς εἰκονομάχους, οἱ ὁποῖοι δέν ἦταν σέ θέση νά ἐννοήσουν τό θεολογικό, παιδαγωγικό καί λειτουργικό ὑπόβαθρο τῆς τιμητικῆς προσκυνήσεώς τους. Ἐπί τῆς βασιλείας της κατέπαυσαν ἐπιτέλους οἱ σκληροί διωγμοί ἐναντίον τῶν Ὀρθοδόξων καί σταμάτησαν οἱ εἰκονομαχικές ἔριδες, πού διήρκεσαν περισσότερο ἀπό ἑκατό ἔτη, καί εἶχαν ὡς συνέπεια, ἐκτός τῶν ἄλλων, τήν καταστροφή σπουδαίων ἔργων ἐκκλησιαστικῆς τέχνης, εἰκόνων, μικρογραφιῶν, τοιχογραφιῶν, ἱερῶν κειμηλίων καί ἁγίων λειψάνων.

Πολλά ἔχουν γραφεῖ ἀπό εἰδικούς μελετητές γιά τά αἴτια τῆς Εἰκονομαχίας, τοῦ θρησκευτικοῦ, πολιτικοῦ καί κοινωνικοῦ αὐτοῦ φαινομένου πού συντάραξε τήν Αὐτοκρατορία. Γιά ἐμᾶς, ὅμως, σημασία ἔχει τό γεγονός ὅτι ὁ ἑορτασμός τῆς ἀναστηλώσεως τῶν ἁγίων Εἰκόνων σύντομα προσέλαβε ἕνα εὐρύτερο περιεχόμενο. Θεωρήθηκε ὡς ὁ θρίαμβος τῆς Ὀρθοδοξίας ἔναντι τῶν ποικίλων αἱρετικῶν ἀποκλίσεων καί ἑτεροδιδασκαλιῶν, διά τῶν ὁποίων χωρίζεται ὁ ἄνθρωπος ἀπό τόν Χριστό. Γιατί Ὀρθοδοξία σημαίνει νά βιώνει ὁ πιστός ἐντός τῆς Ἐκκλησίας τήν Ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ καί νά συμμορφώνεται μέ τό προφητικό, ἀποστολικό, μαρτυρικό καί πατερικό ἦθος, μέ τό ἦθος δηλαδή τῶν Ἁγίων, τῶν πρεσβυτέρων ἀδελφῶν μας, πού μᾶς καθοδηγοῦν στήν ἐν Χριστῷ ζωή.

Τό θεολογικό νόημα τῆς προσκυνήσεως τῶν ἱερῶν Εἰκόνων Ἐφόσον ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ διά τῆς ἐνανθρωπήσεώς Του ἔγινε καί Υἱός ἀνθρώπου, εἶναι περιγραπτός καί, ἑπομένως, μπορεῖ νά εἰκονίζεται. Μάλιστα, ἡ ἀπεικόνισή Του ἀποτελεῖ ἔκφραση ὁμολογίας στό ἄρρητο μυστήριο τῆς ἐνσαρκώσεώς Του, διά τῆς ὁποίας καθίσταται καί ὁ ἄνθρωπος, κατά χάριν, υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου. Παρομοίως, εἰκονίζονται ἡ Θεοτόκος καί οἱ Ἅγιοι τοῦ Θεοῦ, καθότι μετέχοντας στό Φῶς καί τήν Θεότητα τοῦ Χριστοῦ κατεστάθησαν ζωντανά κύτταρα καί μέλη τοῦ Σώματός Του, ἁγιάσθηκαν μέ τήν ἐπενέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὥστε νά ζεῖ ὁ Χριστός μέσα τους καί ἐκεῖνοι μέσα στόν Χριστό. Γι’ αὐτό τούς τιμοῦμε, ἐπικαλούμαστε τίς πρεσβεῖες τους καί προσκυνοῦμε τίς ἱερές εἰκόνες καί τά εὐωδιάζοντα τίμια λείψανά τους. Ἄλλωστε, προσκυνῶ σημαίνει, ἀποδίδω ἀσπασμό, ἀγάπη, τιμή πρός κάποιον πού σέβομαι καί ἀγαπῶ.

Ὁ ἄνθρωπος ὡς εἰκόνα τοῦ Θεοῦ

Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ὅπως ἀναφέρει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, «ἐστιν εἰκών τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου» (Κολ. 1,15). Ἀλλά καί κάθε ἄνθρωπος εἶναι δημιουργημένος «κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ» (Γεν. 1,26). Εἶναι σχεδόν ἀδύνατο νά περιγράψει κάποιος εἰς βάθος αὐτήν τήν ἀλήθεια τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἔρχονται ὅμως ἀρωγοί καί μᾶς βοηθοῦν νά ἐννοήσουμε, ὅσο εἶναι δυνατόν, τήν σημασία τῆς ἐν λόγῳ κεφαλαιώδους διδασκαλίας γιά τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. 

Λόγου χάριν, ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης ἐπισημαίνει ὅτι τό «κατ’ εἰκόνα» συνίσταται στήν ὕπαρξη τῶν θείων δωρεῶν στόν ἄνθρωπο, στό λογικό, τό δημιουργικό, τό κοινωνικό, τό αὐτεξούσιο, στήν ἐλευθέρα βούληση, στήν δυνατότητα τῆς ὀντολογικῆς ἑνώσεως μέ τόν Θεό, τῆς μετοχῆς στήν ἁγιότητά Του μέ τήν τήρηση τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν καί τήν μυστηριακή ζωή. Τό «καθ’ ὁμοίωσιν» εἶναι ἡ δωρεά, τό χάρισμα τῆς θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου, τῆς μεθέξεώς του στήν θεία ζωή καί αἰωνιότητα, στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὡς καρπός τῆς θείας ἀγάπης καί τῆς ἀνθρώπινης συνέργειας.

Ἄς εὐχηθοῦμε νά τιμοῦμε πάντοτε μέ τήν πίστη, τήν μετάνοια, τόν πνευματικό μας ἀγῶνα τήν ἀπαράλλακτη Εἰκόνα τοῦ Πατρός, τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό καί νά κατανοοῦμε ὅτι αὐτήν τήν Εἰκόνα φέρουμε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ἔστω καί ἀμαυρωμένη ἀπό τίς ἁμαρτίες μας. Ὅμως τό Ἅγιο Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ μπορεῖ νά μᾶς καθαρίσει, νά μᾶς φωτίσει καί ἁγιάσει, ἀρκεῖ νά τό θελήσουμε.

Ἀρχιμ. Ν. Κ.

ΠΗΓΗ