ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ (08-02-2026)

ΓΡΑΠΤΟΝ ΘΕΙΟΝ ΚΗΡΥΓΜΑ

Τήν δεύτερη Κυριακή τοῦ Τριωδίου, ἀγαπητοί μου, ἡ Ἐκκλησία μας ὅρισε νά διαβάζεται ἡ Παραβολή τοῦ Ἀσώτου, ἡ ὁποία μᾶς δείχνει τή δύναμη τῆς μετανοίας, ἀλλά συγχρόνως καί τό μέγεθος τῆς θείας φιλανθρωπίας. Ἄς δοῦμε ὅμως κάποια ὀλίγα ἑρμηνευτικά ἐπί τῆς παραβολῆς αὐτῆς, κυρίως μέ βάση τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ.

«Ἄνθρωπός τις εἶχε δύο υἱούς»: Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι διακρινόμαστε σέ δύο κατηγορίες, ἀνάλογα τήν πίστη μας. Ἡ μία κατηγορία εἶναι οἱ δίκαιοι, καί ἡ ἄλλη εἶναι οἱ ἁμαρτωλοί ἤ, ὅπως ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει, ἡ μία κατηγορία εἶναι οἱ «πνευματικοί», ἐκεῖνοι πού ἔχουν δηλαδή τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, καί ἡ ἄλλη οἱ «σαρκικοί καί ψυχικοί», ἐκεῖνοι πού ἀπώλεσαν αὐτή τή Χάρη (Α΄ Κορ. 2, 14-15. 3, 1-3).

«Εἶπεν ὁ νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί»: Γιατί ὁ νεώτερος καί ὄχι ὁ πρεσβύτερος υἱός; Ἀφ' ἑνός γιά νά δείξει ὅτι ἡ νεότητα μερικές φορές εἶναι συνδεδεμένη μέ τήν ἀφροσύνη, μέ τήν ἀνοησία, καί ἀφ' ἑτέρου γιατί ἡ ἁμαρτία εἶναι νεώτερη, ὑστερογενής. Ἐνῶ ἡ ἀρετή εἶναι παλαιά, ὑπάρχουσα πάντοτε πλήρως στόν Θεό καί ἐγκατεσπαρμένη στή φύση τῶν ἀνθρώπων.

«Δός μοι τό ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας»: Ποιά εἶναι αὐτή ἡ περιουσία πού ἀπαιτεῖ ὁ νεώτερος υἱός; Εἶναι ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου. Ὅταν ὁ νοῦς μας εἶναι συγκεντρωμένος στόν Θεό, δέν χάνεται, δέν σκορπίζεται. Ἔτσι καί ὁ Ἀδάμ στόν Παράδεισο, διατηρώντας τόν νοῦ του γύρω ἀπό τόν Θεό, βρισκόταν σέ κοινωνία μέ ἐκεῖνον καί μέ τούς ἀγγέλους. Ὅταν ὅμως ἔστρεψε τόν νοῦ του στά ὑλικά, παρασύρθηκε καί «διεσκόρπισε τήν οὐσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως», ἔπαυσε νά ἔχει κοινωνία μέ τόν Θεό καί βγῆκε ἔξω ἀπό τόν Παράδεισο. Γιά νά καταλάβουμε τί σημαίνει ὁ νοῦς, καί ὅλος ὁ ἄνθρωπος, νά εἶναι στραμμένος στόν Θεό, θά ἀναφέρω ἕνα χωρίο τοῦ ἱεροῦ Νικολάου Καβάσιλα. Γράφει: «Λογισμόν ἐλάβομεν, ἵνα τόν Χριστόν γινώσκωμεν», δηλαδή μᾶς ἔδωσε ὁ Θεός λογικές δυνάμεις γιά νά γνωρίσουμε τόν Χριστό. «Ἐπιθυμίαν, ἵνα πρός ἐκεῖνον τρέχωμεν», δηλαδή ὁ Θεός μᾶς ἔβαλε τήν ἐπιθυμία γιά νά τρέχουμε μέ ἀκόρεστη ἐπιθυμία πρός αὐτόν. «Μνήμην ἔσχομεν, ἵν’ ἐκεῖνον φέρωμεν», δηλαδή ὁ Θεός ἔβαλε μέσα στήν ψυχή μας τή μνήμη γιά νά ἔχουμε μέσα στή μνήμη τόν ἴδιο τόν Θεό.

Σέ λίγο καιρό, ἀφοῦ καταδαπάνησε ὁ νεώτερος υἱός ὅλη τήν περιουσία καί ζοῦσε «ἀσώτως», «ἤρξατο ὑστερεῖσθαι».

«Καί πορευθείς ἐκολλήθη ἑνί τῶν πολιτῶν τῆς χώρας ἐκείνης»: Ποιός εἶναι αὐτός ὁ πολίτης τῆς χώρας στόν ὁποῖο προσκολλήθηκε ὁ ἄσωτος; Εἶναι οἱ δαίμονες. Οἱ ἁμαρτωλοί προσκολλῶνται καί ἔχουν ὡς κυρίους τούς δαίμονες. Καί οἱ δαίμονες, ἐπειδή οἱ ἴδιοι εἶναι βορβορώδεις καί χοιρώδεις, στέλνουν τούς ἀσώτους νά βόσκουν χοίρους, δηλαδή νά ἱκανοποιοῦν τά πάθη τους. Ἀλλά,

«Καί ἐπεθύμει γεμίσαι τήν κοιλίαν αὑτοῦ ἀπό τῶν κερατίων ὧν ἤσθιον οἱ χοίροι καί οὐδείς ἐδίδου αὐτῷ»: Τό φοβερό εἶναι ὅτι, ἀκόμη καί ἐκεῖ, σ’ αὐτήν τήν ἁμαρτωλή ζωή, ὁ ἄσωτος ἤθελε νά φάει ἀπό τά κεράτια τῶν χοίρων καί δέν μποροῦσε νά χορτάσει τήν πείνα του, γιά τό λόγο ὅτι οἱ ἐπιθυμίες καί οἱ σαρκικές ἡδονές εἶναι ἀκόρεστες. Ὁ Διάβολος δέν ἀφήνει κανείς νά χορτάσει τήν ἁμαρτία, γιατί, ἄν χορτάσει, ὁ ἄνθρωπος θά φύγει ἀπό ἐκείνη. Ἀχόρταγος ὁ κόσμος! Ἀδηφάγος, ἀνικανοποίητη ἡ ἁμαρτία!

Ἀγαπητοί μου, ὅλοι μας ἁμαρτήσαμε καί ἁμαρτάνουμε ἐνώπιον τοῦ Κυρίου. Διασπάσαμε τήν ἑνότητά μας μέ τόν Θεό, μέ τόν συνάνθρωπο, μέ τήν κτίση, μέ τόν ἑαυτό μας. Διαστράφηκαν οἱ ἐσωτερικές μας δυνάμεις. Παραμορφωθήκαμε ἀπό τήν ἁμαρτία καί δέν φαίνεται ἡ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ ἐντός μας. Ἔπαψε ἡ ψυχή μας νά τρέφεται ἀπό τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία μέ τή σειρά της μετέδιδε τούς καρπούς τῆς θείας ἐμπειρίας στό σῶμα. Ἡ πορεία μας πρίν τήν ἁμαρτία ἦταν ἀπό τόν Θεό στήν ψυχή, ἀπό τήν ψυχή στό σῶμα, ἀπό τό σῶμα σέ ὅλη τήν κτίση. Καί ἔτσι λειτουργοῦσε ὁ πνευματικός ἄνθρωπος. Ἐμεῖς, μέ τήν ἁμαρτία, ἀντιστρέψαμε αὐτήν τήν πορεία καί ἀποδιοργανωθήκαμε. Ἡ ψυχή μας δέν τρέφεται ἀπό τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ἀπομυζᾶ ἀπό τό σῶμα καί τρέφεται μέ τόν ἐγωισμό, τήν ὑπερηφάνεια κ.ἄ.

Ὁ Χριστός ὅμως μᾶς δίνει τή δυνατότητα νά ὑπερβοῦμε αὐτήν τήν παρά φύση κατάσταση καί νά ἐπανέλθουμε στήν ἀρχική μας κατάσταση, τήν παραδείσια. Μᾶς δίνει πάλι τή δυνατότητα κοινωνίας μέ τόν Θεό. Πῶς; Διά τῆς μετανοίας, δηλαδή μέ τήν ἀλλαγή τρόπου σκέψης καί ζωῆς. Ὅλη ἡ Γραφή φωνάζει: «Μετανοεῖτε· ἤγγικε γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 3,2). «Ποιήσατε καρπόν ἄξιον τῆς μετανοίας» (Ματθ. 3,8). «Μετανοεῖτε καί πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ» (Μάρκ. 1,15). «Μετανοήσατε οὖν καί ἐπιστρέψατε εἰς τό ἐξαλειφθῆναι ὑμῶν τάς ἁμαρτίας» (Πράξ. 3,19).

Ἱεροδιάκονος Ἱερόθεος Κρητικός

ΠΗΓΗ