ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

08-03-2026

Τό Ἅγιο Βῆμα, ἀδελφοί μου, εἶναι τό ἱερώτερο καί ἁγιώτερο μέρος τοῦ Χριστιανικοῦ Ναοῦ, εἶναι, τρόπον τινά, ἡ κεφαλή τοῦ ὅλου σώματος τῆς οἰκοδομῆς τῆς Ἐκκλησίας. Καλεῖται «πρεσβυτέριον» ἤ «ἱερατεῖον», ὡς προοριζόμενο γιά τόν Κλῆρο, «ἄδυτον», καί «ἄβατον», γιατί δέν ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος, παρά μονάχα στούς ἱερωμένους, καί παλαιότερα στούς βασιλεῖς. Καλεῖται καί «θυσιαστήριον» καί «ἱλαστήριον», γιατί «ἐν αὐτῷ» τελεῖται ἡ ἀναίμακτη θυσία καί «Ἅγια ἁγίων», γιατί ἐδῶ ἁγιάζονται τά τίμια δῶρα (Β. Ἰωάν. κ. Β. Σκουτέρη, Κατήχηση καί Λειτουργική σελ. 127).

Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης ἀναφέρει, ὅτι οἱ τρεῖς τάξεις τῶν ἱερωμένων, ὅταν εἰσέρχονται στό ἅγιο βῆμα «τάς ὑπερκοσμίους δυνάμεις τυποῦσι». Τό Ἅγιον Βῆμα πάντοτε βρίσκεται στήν ἀνατολικώτερη πλευρά τοῦ ναοῦ, γιά νά στρέφονται πρός αὐτό οἱ χριστιανοί, «ὡς τό τιμιώτερον μέρος» καί νά προσεύχονται στραμμένοι πρός ἀνατολάς: Ἐδῶ, σάν ἄλλος Μωϋσῆς στό θεοδόχο Σινᾶ, εἰσέρχεται ὁ ἱερέας, προκειμένου νά ἱερουργήσει, γιατί «ἀβέβηλος ὁ τόπος καί μόνοις ἱερεῦσι βατός».

Ὁ 69ος Κανόνας τῆς ΣΤ΄Οἰκουμ. Συνόδου (680) ἀπαγορεύει ρητά στούς λαϊκούς νά εἰσέρχονται στό ἅγιο Βῆμα, ἐκτός τοῦ βασιλέα, ὁ ὁποῖος ἤθελε νά προσφέρει δῶρα στόν Πλάστη. Ἐπίσης, ἐπιτρέπεται καί στίς μοναχές νά εἰσέρχονται καί νά ἀνάβουν κερί καί κανδῆλες καί νά εὐτρεπίζουν.

Ὁ Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως γράφει: «Σύμφωνα μέ τήν ἀκολουθία τῶν ἐπουρανίων πραγμάτων καί τή διάταξη τῶν ἐπιγείων ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ καί κριτής τῶν ἁπάντων ἐνομοθέτησε. 

Ὑπάρχει τό Ἅγιο Βῆμα, τύπος καί θρόνος, εἰς τόν ὁποῖον ὁ παμβασιλεύς Χριστός προκάθεται μετά τῶν Ἀποστόλων Του, καί τό Βῆμα δηλοῖ - συμβολίζει, τά Ἅγια τῶν ἁγίων». Τό Ἅγιον Βῆμα εἶναι τό σκήνωμα τῆς Θείας Δόξας καί Παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Τό σημεῖο τῆς ἀνατολῆς συμβολίζει τήν ἁγιότητα, τή μεγαλειότητα, τήν πνευματικότητα, τήν αἰωνιότητα, τήν ἀκούραστη εὐεργετικότητα τοῦ οὐρανίου Πατρός. Ἡ ἀνατολή εἶναι εἰκόνα γενέθλιας ἡμέρας, γιατί ἀπ’ἐκεῖ τό φῶς αὐξάνεται, ἀφοῦ ἔλαμψε πρῶτα πάνω στό σκοτάδι. Γιά τό λόγο αὐτό καί «πρός τήν ἑωθινήν ἀνατολήν αἱ εὐχαί» (Κλήμ. Migne 9.461).

Ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός λέγει ὅτι «ἡ ἀνατολή εἶναι ὅ,τι κάλλιστον πρός τήν Πηγήν, ἄρα τῶν καλῶν ἀφιερωτέα ἡ ἀνατολή».

Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει «Τό μέν Βῆμα τά Ἅγια τῶν ἁγίων εἰκονίζει, τά ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν καί τοῦ οὐρανοῦ». Καί σέ ἄλλο σημεῖο ὑπογραμμίζει: «Τό Βῆμα, λοιπόν, ὡς ὑψηλότερον τῶν οὐρανῶν, ἔχει τό ἡμικύκλιον καί αὐτό εἰς πᾶν μέρος γίνεται εἰς ὅλους τούς ναούς, διά νά δηλώσει τό ὑπερουράνιον τοῦ βήματος».

Η ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ. Ἡ Ἁγία Τράπεζα εἶναι τό ἀναίμακτο θυσιαστήριον, τό ὁποῖο ὑπαινίσσεται ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὅταν λέγει: «Ἔχομεν θυσιαστήριον, ἐξ οὗ φαγεῖν οὐκ ἔχουσι ἐξουσίαν οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες». (Α΄Κορ. 10,12 - Ἑβρ. 13,10). Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας ἀποκαλοῦν τήν Ἁγία Τράπεζα θυσιαστήριο, ἀλλά καί τράπεζα μυστική, φρικώδη, πνευματική, βασιλική, ἀθάνατη, ἁγία, θεία καθέδρα τοῦ Θεοῦ, μνῆμα Χριστοῦ, ἀνάπαυση Θεοῦ, ἐργαστήρι τοῦ μεγάλου θύματος.

Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης λέγει: «Ὅθεν καί τράπεζα λέγεται, διότι εἰς ὅλους ὁ Χριστός εἶναι τροφή ζωτική καί τροφή καί ἄρτος, διότι στηρίζει καί ποτήριον ἐξ οἴνου, ἐπειδή εὐφραίνει καί δίδει ζωήν καί θερμαίνει καί μεθύσκει καί μεταβάλλει καί ἀλλοιοῖ τόν ἄνθρωπον εἰς τήν καλήν ἀλλοίωσιν... Καί ὅστις δέν τρέφεται ἀπ’ἐκεῖ εἶναι νεκρός» (Συμεών Θερσσαλονίκης. Περί τοῦ ἁγ. ναοῦ P.G. 155, sel. 146).

Ὁ ἱστορικός Εὐσέβιος ἀναφέρει ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος Τύρου Παυλίνος «τό τῶν ἁγίων ἅγιον θυσιαστήριον ἐν μέσῳ ἔθηκε.» Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Ἡ δέ Ἁγία Τράπεζα εἶναι εἰς τό μέσον τοῦ θυσιαστηρίου... Εἰς αὐτήν τήν Ἁγίαν Τράπεζαν ὁ Σωτήρ, ὡς Θεός μέν ἀναπαύεται, ὡς ἄνθρωπος δέ θυσιάζεται. Διά τοῦτο πρόκειται ἐν τῷ μέσῳ εἰς ὅλους, διά νά Τόν θεωρήσουν καί νά Τόν ἀπολαύσουν οἱ οἰκεῖοι Του καί ἄξιοι». Καί συνεχίζει: «Εἶναι δέ ὑψωμένον καί λαμπρότατον, ἐπειδή εἰκονίζει τόν Θεόν». Ὁ Συμεών, στό ἐρώτημα γιατί εἶναι ἀπό πέτρα ἡ Ἁγία Τράπεζα, ἀπαντᾶ:

Ἀπό λίθον δέ εἶναι τό θυσιαστήριον, ἐπειδή εἰκονίζει τόν Χριστόν, ὅστις καί πέτρα εἶναι, ὡς θεμέλιον ἡμῶν καί κεφαλή γωνίας καί λίθος ἀκρογωνιαῖος, καί διότι πάλαι ἡ πέτρα αὐτήν τήν Τράπεζαν εἰκόνιζεν, ἡ πέτρα δηλαδή μέ τήν ὁποίαν ἐπότιζε τόν πάλαι Ἱσραήλ· οὐχί ὕδωρ ὑλικόν, ἀλλά μᾶς χαρίζει νάματα τῆς αἰωνίου ζωῆς, τό ζῶν αἷμα τοῦ Θεοῦ Λόγου» (PG 155, σελ. 705).

Στά χρόνια τῶν διωγμῶν καί τοῦ μαρτυρίου, ὡς Ἁγία Τράπεζα εἶχε θέση καί ὁ τάφος τῶν μαρτύρων. Ὁ ἱερός Αὐγουστῖνος ἀναφέρει ὅτι στόν τόπο τοῦ μαρτυρίου τοῦ Ἁγίου Κυπριανοῦ στήν Καρχηδόνα «τράπεζα τῷ Θεῷ κατεσκευάσθη, διότι αὐτός διά τῆς ἑαυτοῦ θυσίας τήν τράπεζαν ταύτην ηὐτρέπισε». Ἀπό τήν πράξη αὐτή προέρχεται καί ὁ καθαγιασμός τῆς Ἁγίας Τράπεζας, μέ τήν τοποθέτηση ἁγίων λειψάνων μαρτύρων, κατά τόν ἐγκαινιασμό τοῦ ναοῦ.

Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Τίθενται ὑπό κάτω τῆς Τραπέζης τά ἱερά λείψανα, ἐπειδή εὑρίσκονται οἱ ἅγιοι πάντοτε συμπαρόντες μέ τά πνεύματα εἰς τόν Χριστόν τόν μέγα μάρτυρα τοῦ Πατρός: ἀλλά καί ὡς θεμέλια τῆς Ἐκκλησίας ὑπέχει τό θυσιαστήριον αὐτά τά λείψανα, διότι μέ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ, καί δι’ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καί μέ τό αἷμα τῶν μαρτύρων ἔλαβεν ἡ Ἐκκλησία τήν σύστασιν αὐτῆς». Καί σέ ἄλλο σημεῖο παρατηρεῖ: «Τίθενται δέ ὑποκάτω εἰς τήν ἱεράν Τράπεζαν..., ἐπειδή εἶναι καί αὐτοί στῦλοι τῆς πίστεως καί στηρίζουσι τήν Ἐκκλησίαν μέ τήν ὁμολογίαν καί μέ τά αἵματα καί ἐμιμήθησαν καί ἠγάπησαν τήν ἀνέσπερον ἀνατολήν αὐτόν τόν Χριστόν». 

Ἀλλά, θά συνεχίσουμε, πρῶτα ὁ Θεός, στό ἐπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

ΠΗΓΗ