ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ  

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ 17-05-2026

Συνεχίζουμε, αδελφοί μου, την ταπεινή αναφορά μας στα ιερά σκεύη της Εκκλησίας.

ΤΟ ΙΕΡΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ. Από το «ευ» και «αγγέλω», που σημαίνει τη χαρμόσυνη είδηση. Το Ευαγγέλιο περιέχει την όλη βιοτή και διδασκαλία του Θεανθρώπου, αποτελεί θεμέλιο λίθο, επί του οποίου στηρίζεται η χριστιανική πίστη και θεμελιώθηκε και στηρίχθηκε η χριστιανική θρησκεία. Είναι ο νόμος του Θεού, τον οποίο ο άνθρωπος καλείται να τηρεί και να σέβεται για τη σωτηρία του.

Για τον λόγο αυτό η Εκκλησία έχει δώσει πρέπουσα τιμή και εξαιρετική θέση στο Ευαγγέλιο κατά τη θεία λατρεία. Τοποθετείται πάντοτε στο κέντρο της Αγίας Τραπέζης. «Τάς δέ θείας τῶν πανιέρων βιβλίων ἀναγνώσεις, τάς θείας καί μακαρίας τοῦ παναγίου Θεοῦ βουλήσεις τε καί βουλάς ὑπεμφαίνειν» θα πει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.

Το κάλυμμα του Ιερού Ευαγγελίου είναι διακοσμημένο με πολύτιμα μέταλλα και χρυσοποίκιλτα στολίδια. Στη μπροστινή όψη αναπαριστάνεται η Ανάσταση του Κυρίου πλαισιωμένη από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ενώ στην οπίσθια είναι φιλοτεχνημένη η Σταύρωση.

Ο ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ. Ο Νικήτας Στηθάτος γράφει: «Ο Σταυρός επί του οποίου προσέφερε ο Θεάνθρωπος τον εαυτό Του θυσία, για να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της αμαρτίας είναι το μέσον της σωτηρίας των ανθρώπων από τη φθορά και το θάνατο». «Πάντα διά του Σταυρού ημίν τα χαρίσματα».

Η Εκκλησία έκανε το Σταυρό σύμβολο της χριστιανοσύνης, για να ευλογεί παντού τους ιερούς χώρους λατρείας, τα στήθη των πιστών και των ιερωμένων, τις ασπίδες των στρατιωτών, τα εθνόσημα των Σωμάτων Ασφαλείας, τις ταυτότητές μας, τη Σημαία του Έθνους μας. Κοσμεί κάθε ιερό σκεύος και δεσπόζει σε τρούλλους και κωδωνοστάσια ως ο ακοίμητος φρουρός της πίστεως.

Ο Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Ὄπισθεν τοῦ θυσιαστηρίου ἵσταται ὁ Τίμιος Σταυρός... καί τῷ ὑψηλῷ τῆς δόξης καί τῷ βάθει τῆς πτωχείας τῆς ταπεινώσεως, καί τῷ πλάτει τοῦ ἐλέους καί τῆς ἀγάπης ἡμᾶς ἀναπλάσαντα καί ἐκ τοῦ ᾃδου ἐγείραντα, καί ἀντί ἐπιγείων ἐπουρανίους ἡμᾶς ποιήσαντα (ο σταυρωθείς Λυτρωτής)».

Ο Τίμιος Σταυρός προηγείται στις λιτανείες και σε κάθε θρησκευτική πανήγυρη. Τα Θεοφάνεια γίνεται η κατάδυσή του στη θάλασσα κατά τη διάρκεια τελετής και αγιάζονται με αυτόν τα ύδατα. Με αυτόν γίνεται ο Μικρός και ο Μεγάλος Αγιασμός. Με αυτόν ο ιερέας αγιάζει τους πιστούς (Ι. Φουντούλη, Λειτουργική).

Την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως περιφέρεται στολισμένος με πολύχρωμα άνθη. Την 14η Σεπτεμβρίου, εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, περιφέρεται εντός του ναού μέσα σε κλάδους βασιλικού. Με αυτόν ευλογεί ο αρχιερέας το εκκλησίασμα και τον δίνει προς ασπασμόν.

Το σημείο του Σταυρού είδε ο Μέγας Κωνσταντίνος, με την προτροπή «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ». Ανάλογα με τη λειτουργική του χρήση έχουμε: τον Σταυρό του αγιασμού. Στηρίζεται σε βάση, εικονίζει εκατέρωθεν τη Σταύρωση και τη Βάπτιση του Κυρίου και είναι διακοσμημένος με πολύτιμα στολίδια. Έχουμε, επίσης, και τον Σταυρό ευλογίας και είναι και αυτός διακοσμημένος χωρίς βάση που απόκειται στην Αγία Τράπεζα δίπλα στο Ευαγγέλιο και με αυτόν δίνονται οι ευλογίες από τον αρχιερέα ή ιερέα.

Στην κόγχη του ιερού Βήματος δεσπόζει ο Εσταυρωμένος Κύριος σε μεγάλο Σταυρό. Τη Μεγάλη Πέμπτη λιτανεύεται και τοποθετείται στο κέντρο του ναού. Τη Μεγάλη Παρασκευή το Σώμα του Κυρίου αποκαθηλούται και ενδύεται σε σινδόνα, συμβολίζοντας την πράξη του ευσχήμονος Ιωσήφ. Ο Σταυρός τοποθετείται πάλι στη κόγχη του ιερού, χωρίς το Σώμα, το οποίο και πάλι επαναφέρεται σε 40 ημέρες, στον εσπερινό της Αναλήψεως.

Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ. Ύφασμα με κεντημένο ή ζωγραφισμένο τον Χριστό νεκρό μετά την αποκαθήλωση. Εδώ υπάρχει το ιερό πρόσωπο της Θεοτόκου, του Ιωσήφ του από Αριμαθαίας, του Νικοδήμου, των Μυροφόρων γυναικών, των Αγγέλων σε «επιτάφιο θρήνο».

Ο Επιτάφιος λιτανεύεται κατά τα απόστιχα του Εσπερινού της Μεγάλης Παρασκευής και, μαζί πάντα με το Ευαγγέλιο, αποτίθεται στο μέσον του ναού σε ειδικό τραπέζι. Εδώ δέχεται τις προσκυνήσεις των πιστών, άνθη, μύρα κ.λπ., μέχρι την ώρα της εικονικής «ταφής», μετά το τέλος της «νεκρώσιμου ακολουθίας» - όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου, ακολουθία του Επιταφίου Θρήνου.

Το τραπέζι με όλο το κουβούκλιο όπου εναποτίθεται ο Επιτάφιος συμβολίζει τον λίθο πάνω στον οποίο κατά την παράδοση το Σώμα του Κυρίου δέχθηκε τις μεταθανάτιες περιποιήσεις (καθ. Φουντούλη).

ΤΑ ΕΞΑΠΤΕΡΥΓΑ. Είναι επιχρυσωμένοι ή επασημωμένοι δίσκοι και βρίσκονται πάνω σε κοντάρια. Στα εξαπτέρυγα εικονίζονται τα τάγματα των αγγέλων, των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, που έχουν έξι πτέρυγες. Από αυτό το συμβολισμό πήραν και το όνομά τους. Τοποθετούνται στα άκρα της Αγίας Τραπέζης.

Παλαιότερα έφεραν βιβλικές παραστάσεις όπως της Αποκάλυψης του Ιωάννη (βλ. Δ΄ 6,8), της οπτασίας του Ησαΐα (ΣΤ΄ 1-20). Κατά την οπτασία αυτή ο Κύριος κάθεται σε θρόνο υψηλό σε πλήρη δόξα, και Σεραφείμ και Χερουβείμ με έξι πτέρυγες βρίσκονται σε κύκλο γύρω Του.

Αρχικά τα εξαπτέρυγα ήταν ριπίδια, κατασκευαζόταν από ύμενες ή πτερά και σκοπό είχαν να εκδιώκουν τα έντομα, επισειόμενα υπό διακόνου, επάνω από τα τίμια δώρα, όταν ήταν ακάλυπτα. Η πράξη αυτή έχει απλουστευθεί και ο «ριπισμός των δώρων» γίνεται με τον αέρα.

Τα εξαπτέρυγα χρησιμοποιούνται σε ορισμένες στιγμές της θείας λατρείας, όπως στη Μικρή και στη Μεγάλη Είσοδο της Θείας Λειτουργίας ή σε λιτανείες. Τα συνοδεύει και ο Σταυρός από το ίδιο ευγενές μέταλλο, στηριζόμενος σε κοντάρι στο ίδιο ύψος με τα δύο πρώτα. Στη μια όψη εικονίζεται η Σταύρωση και στην άλλη η Ανάσταση.

Θα συνεχίσουμε όμως, σύν Θεώ, στο επόμενο κήρυγμα.

ΑΜΗΝ!