ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ

19-04-2026

Η ΘΕΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑ

Ὁ Κύριός μας, ἀδελφοί μου, μετεῖχε στή λατρεία τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ καί στή προσευχή τῆς Συναγωγῆς. Ὁ ἴδιος προσευχήθηκε στόν Πατέρα Του (Λουκ. 6,12) καί δίδαξε τούς μαθητές Του πῶς νά προσεύχονται (Ματθ. 5, 44 καί 6, 5-8 κ.ἄ.). Παρέδωσε, ἐπίσης, τά ἱερά μυστήρια κατά τό Μυστικό Δεῖπνο (Μάρκ. 14, 22-24, Λουκ. 22, 17-20, Α΄ Κορ.11, 23-25), ἔδωσε παραγγελία στούς Ἀποστόλους νά βαπτίζουν τούς πιστεύοντες (Ματθ. 8.9).

Τίς πρῶτες πληροφορίες γιά τή χριστιανική λατρεία μᾶς προσφέρουν τά κείμενα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Μάλιστα ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μαρτυρεῖ: «παρέλαβον ὅ καί παρέδωκα ὑμῖν...» (Α΄ Κορ. 19,23). Ἡ παράδοση τοῦ Κυρίου καί τῶν Ἀποστόλων ἦταν τό σπέρμα καί ἡ ζύμη ἀπό τήν ὁποία προῆλθαν οἱ θαυμαστές καί ποικίλες λειτουργικές πτυχές τῆς θείας Λατρείας, ὅπως αὐτές ἐμφανίζονται μετά τήν κατάληψη τῶν διωγμῶν.

Ἡ εἰκονομαχία, ἡ τουρκοκρατία ἔχουν σοβαρές ἐπιπτώσεις στή Θεία Λατρεία. Ἐν τούτοις, τό ὑπόδουλο Γένος μέ τή βαθιά του πίστη καταφέρνει καί ἀνθίσταται στίς ποικίλες ἀντιξοότητες. Σήμερα ἡ ὀρθόδοξη λατρεία συνεχίζει τον παραδοσιακό δρόμο της.

Τί εἶναι λατρεία;

Λατρεία εἶναι ἡ ἐξωτερική καί ὁρατή ἐκδήλωση τῆς εὐλάβειας, ἀλλά καί τῶν θρησκευτικῶν τοῦ ἀνθρώπου συναισθημάτων, σέ τόπο καί χρόνο ὁρισμένο, μέ τυπικές διατάξεις ὑπό τή χρήση ὁρισμένων ὑλικῶν στοιχείων, ἀκόμη μάλιστα ἱερῶν. συμβόλων, λειτουργικῶν πράξεων καί ἀκολουθιῶν, ἀλλά καί Μυστηριακῶν τελετῶν.

Ἡ Θεία Λατρεία ἀνήκει στήν οὐσία τῆς θρησκείας, γιατί ἀπορρέει – πηγάζει ἀπό τό θεμελιῶδες θρησκευτικό τοῦ ἀνθρώπου βίωμα. Πάντοτε ἡ ἀνθρώπινη ψυχή στρέφεται πρός τόν Πανάγαθο Θεό, ὅπως τά ἄνθη στρέφονται πρός τό ζωογόνο ἥλιο, γιατί ὁ Θεός εἶναι τό ὕψιστο ἀγαθό, εἶναι ἡ πηγή τῆς ζωῆς καί τῆς εὐτυχίας.

Ὁ ἱερός Αὐγουστῖνος ἔγραφε: «Διά Σέ, ὦ Θεέ μου, μᾶς ἔπλασες καί εἶναι ἀνήσυχος ἡ καρδιά μας, μέχρις ὅτου ἀναπαυθῆ εἰς Σέ». Ὁ χριστιανός λατρεύει τό Θεό του ἀπό εὐγνωμοσύνη, γιατί τοῦ χαρίζει τή ζωή Του.

Ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς γράφει χαρακτηριστικά: «Ὁλόκληρη ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι μια διαρκής λειτουργία καί λατρεία τοῦ Θεοῦ καί γι ̓ αὐτό κάθε μέρα στήν Ἐκκλησία εἶναι μιά γιορτή».

Ὁ χαρακτήρας τῆς Ὀρθόδοξης λατρείας μας εἶναι:

Πρῶτον, τριαδικός, γιατί κέντρο αὐτῆς εἶναι ἡ «τρισυπόστατος θεότης. Ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός καί τό Ἅγιον Πνεῦμα». «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος, Κύριος Σαβαώθ» ὑμνεῖ καί δοξάζει ἡ Ἐκκλησία μας.

Δεύτερον, εἶναι ὑπερκόσμιος, εἶναι οὐράνιος, εἶναι «ἐνώπιον τοῦ καθημένου ἐπί τοῦ θρόνου» (Ἀποκ. 4,10), «τοῦ Ἀρνίου τοῦ ἑστηκότος ὡς ἐσφαγμένου» (Ἀποκ. 5,6). «Πᾶσα πνοή αἰνεῖ τόν Κύριον» (Ψαλμ. 150,6). Γῆ καί οὐρανός, ἄγγελοι καί ἄνθρωποι συνάπτονται σέ ἕνα. Ὁ κόσμος μεταμορφώνεται σέ «καινή κτίσιν» (Β΄ Κορ. 5, 17, Γαλ. 6, 15).

Τρίτον, εἶναι δοξολογικός: Τά πάντα στή θεία Λατρεία ἀποβλέπουν στή δόξα τοῦ Θεοῦ. «Πλήρης ὁ οὐρανός καί ἡ γῆ τῆς δόξης σου». «Καί σοί τήν δόξαν ἀναπέμπομεν».

Τέταρτον, εἶναι μυστηριακός: Τά πάντα στό Χριστό εἶναι μυστήριο. Ἡ Θεία Λειτουργία, τό μυστήριο τῶν μυστηρίων, κατά τό ὁποῖο «σιγᾶ πᾶσα σάρξ βροτεία καί ἵσταται μετά φόβου καί τρόμου».

Πέμπτον, εἶναι μυσταγωγικός: Ἐξυψώνει τόν πιστό ἀπό τά ἐπίγεια στά οὐράνια, ἀπό τά ὑλικά στά πνευματικά. «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας». «Πᾶσαν τήν βιοτικήν ἀποθώμεθα μέριμναν».

Ἕκτον, εἶναι ὁμαδικός: Ἡ λειτουργική πράξη προσφέρεται ἐκ μέρους ὅλων ἐκείνων πού συμμετέχουν στή Θεία Λειτουργία. Οἱ προσευχές προσφέρονται σέ πληθυντικό ἀριθμό. «Ἔτι προσφέρομέν Σοι τήν λογικήν καί ἀναίμακτον λατρείαν καί παρακαλοῦμεν Σε καί δεόμεθα καί ἱκετεύομεν» (Τύπος καί συμβ. π. Γ. Μεντιδάκη).

ΤΑ ΙΕΡΑ ΣΚΕΥΗ

Ἱερά Σκεύη ὀνομάζονται ἐκεῖνα πού χρησιμεύουν γιά τήν τέλεση τῆς θείας Εὐχαριστίας, τῶν λοιπῶν Μυστηρίων καί γιά ὁποιαδήποτε ἄλλη ἱεροπραξία. Δέν ὑπάρχει πιό ἱερό πράγμα γιά τούς χριστιανούς ἀπό τά ἅγια Δισκοπότηρα, γιατί ἄμεσα ὑπουργοῦν στό Ἱερώτατο Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

Αὐτό πού κάνει τά ἱερά σκεύη νά εἶναι τίμια καί φρικτά, δέν εἶναι ἡ πολύτιμη ὕλη ἀπό τήν ὁποία κατασκευάστηκαν, ἀλλά τό Πανάγιο Πνεῦμα πού τά καθαγίασε (Ε.Π.Ε. 21,74).

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΟΤΗΡΙΟ

Τό Ἅγιο Ποτήριο εἶναι «μετάλλινον, ἰδίᾳ ἀργυροῦν ἤ χρυσοῦν, περιλαμβάνον τόν καθαγιασμένον ἐν τῇ θεία εὐχαριστίᾳ ἄρτον καί οἶνον». Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει: «Τοῦτο τό ποτήριον ἡ Καινή Διαθήκη ἐστίν ἐν τῷ ἐμῷ αἵματι» (Α΄ Κορ. 11,25).

Ἀλλά καί ποτήριο Κυρίου τό καλεῖ ὅταν λέγει: «Οὐ δύνασθε ποτήριον Κυρίου πίνειν καί ποτήριον δαιμονίων» (Α΄ Κορ. 10, 16-21). Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος τό ὀνομάζει «ποτήριον τό μυστικόν».

Ὁ ὅρος «ποτήριον» ἔχει καί μεταφορική ἔννοια καί σημαίνει τή θλίψη, τήν πικρία. «Παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τό ποτήριον τοῦτο», λέγει ὁ Κύριος στόν κῆπο τῆς ἀγωνίας (Ματθ. 26,39).

Στήν ἀρχαία Ἐκκλησία, καί μάλιστα στούς χρόνους τῶν διωγμῶν, χρησιμοποιήθηκαν γυάλινα ποτήρια (Ἐπιφανίου κατ' αἱρέσεων), ἀλλά καί ξύλινα. Ἀργότερα, ὅταν ἡ Ἐκκλησία ἦταν ἐλεύθερη, λαμπρή καί ἔνδοξη, χρησιμοποιήθηκαν ὁ χρυσός καί τό ἀσήμι μέ πολύτιμους λίθους.

Μέ αὐτά γίνεται ἡ μετάγγιση τῆς θείας φύσεως στήν ἀνθρώπινη ἀδυναμία, σημειώνει ὁ π. Κων. Καλλίνικος.

Τό Ἅγιο Ποτήριο ἔχει σχῆμα κρατῆρος (ἡμισφαιρικό) μέ βάση. «Ἐπαίρουσιν οἱ διάκονοι τούς δίσκους καί τούς κρατήρας», ἀναφέρει ἡ Θεία Λειτουργία τοῦ Ἰακώβου. Τό Ἅγιο Ποτήριο συμβολίζει τό ποτήριο πού χρησιμοποίησε ὁ Κύριος κατά τήν τελείωση τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου:

«Καί λαβών τό ποτήριον καί εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων: «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τό αἷμά μου, τό τῆς Καινῆς Διαθήκης, τό περί πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθ. 26, 7).

Ὁ Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως λέγει: «τό δέ ποτήριόν ἐστιν ἀντί τοῦ σκεύους, ὅ ἐδέξατο τό ἐκχυθέν αἷμα τῆς κεντηθείσης ἀχράντου πλευρᾶς καί χειρῶν καί ποδῶν τοῦ Χριστοῦ τό ἀπομύρισμα» (PG 98.6.400).

«Κρατῆρες ἑρμηνεύονται καί οἱ μαστοί τῆς Θεοτόκου, ρύσιον εὐφροσύνης ποτήριον καί φυλακτήριον παντός γένους βροτείου».

Πρίν ἀπό τό σημεῖο αὐτό, ὁ Γερμανός παρατηρεῖ καί ἐπεξηγεῖ ἀναφερόμενος «εἰς τό τῆς Προθέσεως», ὅτι ὁ οἶνος καί τό ποτήριο «κυρίως καί ἀληθῶς» γίνονται, πρός μίμηση τοῦ Μυστικοῦ ἐκείνου Δείπνου, «ἐν ᾧ ὁ Χριστός ἔλαβεν. καί οἶνον καί εἶπε: «Λάβετε φάγετε καί πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες»· ἀποκαλύπτοντας ὅτι «κοινωνούς ἡμᾶς ἐποίησε τοῦ θανάτου καί τῆς ἀναστάσεως καί τῆς δόξης αὐτοῦ»».

Ἡ φράση «τό ποτήριόν σου μεθύσκον με» σημαίνει «τήν ἀθάνατον πόσιν τοῦ θείου αἵματος».

Θά συνεχίσουμε ὅμως, μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, στό ἑπόμενο κήρυγμα.

ΑΜΗΝ! 

ΠΗΓΗ