Το προοίμιο του Σταυρού: Σάββατο του Λαζάρου
π. Αλέξανδρος Σμέμαν
Τὴν ψυχωφελῆ, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, καὶ τὴν Ἁγίαν Ἑβδομάδα τοῦ πάθους σου, αἰτοῦμεν κατιδεῖν Φιλάνθρωπε… Με αυτά τα λόγια του στιχηρού στον εσπερινό της Παρασκευής, πριν την Κυριακή των Βαΐων, τελειώνει η Μεγάλη Σαρακοστή. Μπαίνουμε πια στην «Αγία Εβδομάδα», στην περίοδο του εορτασμού των παθών του Χριστού, του Θανάτου και της Αναστάσεώς Του. Περίοδος που αρχίζει από το Σάββατο του Λαζάρου.
Η ανάσταση του Λαζάρου
Π.Β. Πάσχος
Ο άγιος και «δίκαιος» φίλος του Κυρίου Λάζαρος, του οποίου σήμερα η Εκκλησία μας γιορτάζει την ανάσταση, ήταν Εβραίος κατά το γένος και ανήκε στην αίρεση των Φαρισαίων. Γεννήθηκε σε μια μικρή πολίχνη της Ιουδαίας, τη Βηθανία, που βρίσκεται στους ανατολικούς πρόποδες του όρους των Ελαιών, όχι πολύ μακριά από τα Ιεροσόλυμα. Τον πατέρα του τον λέγανε Σίμωνα και ήταν Φαρισαίος. Ο άγιος Λάζαρος είχε και δύο αδερφές, τη Μάρθα και τη Μαρία, που πότε-πότε γι’ αυτές γίνεται λόγος στο ιερό Ευαγγέλιο.
Σάββατο του Λαζάρου
Άγιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος
Αν έχουμε τη φιλοτιμία της Μάρθας -κάθε είδους καλά έργα- και σαν την Μαρία καθόμαστε στα πόδια του Ιησού -με προσήλωση και ζεστασιά που πηγάζουν από τα βάθη της καρδιάς μας-, τότε ο Κύριος θα έρθει και σε μας και θα αναστήσει τον Λάζαρό μας -το πνεύμα μας- και θα το απελευθερώσει από τα δεσμά του.
Τότε μια πραγματικά νέα ζωή θα αρχίσει μέσα μας· ασώματη, παρότι θα βιώνεται με το σώμα και όχι γήινη, παρότι θα βιώνεται εδώ στη γη.
Το Σάββατο του Λαζάρου
Lev Gillet
Το Σάββατο του Λαζάρου κατέχει ξεχωριστή θέση στο λειτουργικό ημερολόγιο. Δεν ανήκει στις σαράντα ημέρες της μετάνοιας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ούτε και στις οδυνηρές ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδος, αυτές που αρχίζουν από τη Μεγάλη Δευτέρα και τελειώνουν τη Μεγάλη Παρασκευή. Μαζί με την Κυριακή των Βαΐων συνθέτουν ένα σύντομο χαρούμενο πρελούδιο των γεμάτων πόνο ημερών που ακολουθούν. Δύο σημαντικά περιστατικά συνδέονται με τη Βηθανία: εκεί ανέστησε τον Λάζαρο και από εκεί ξεκίνησε ο Ιησούς την πορεία και άνοδό Του προς τα Ιεροσόλυμα.
Σάββατον του Αγίου και Δικαίου Λαζάρου
Ιερομ. Ιερώνυμος Δελημάρης
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Σαββάτῳ πρὸ τῶν Βαΐων, ἑορτάζομεν τὴν Ἔγερσιν τοῦ ἁγίου καὶ δικαίου, φίλου τοῦ Χριστοῦ, Λαζάρου τοῦ τετραημέρου.
Ο Λάζαρος ήταν Εβραίος στην καταγωγή, απ’ την τάξη των Φαρισαίων, γιος του Φαρισαίου Σίμωνα και καταγόταν απ’ το μικρό χωριό Βηθανία. Συνδέθηκε με στενή φιλία με τον Κύριο μας Ιησού Χριστό, που αφιέρωσε την επίγεια ζωή Του στη σωτηρία του γένους μας. Πολύ συχνά ο Χριστός ερχόταν στο σπίτι του Σίμωνα και συνομιλούσε μαζί του, επειδή κι εκείνος πίστευε βαθιά στην ανάσταση των ανθρώπων εκ νεκρών. Μ’ αυτή την αφορμή γνώρισε κι ο Λάζαρος το Χριστό και δέχτηκε με χαρά την αλήθεια. Κι όχι μόνο αυτός, αλλά κι οι δυο αδελφές του, η Μάρθα και η Μαρία.
Σάββατον του Λαζάρου
π. Θωμάς Χόπκο
Η εβδομάδα που ακολουθεί μετά την Κυριακή της Αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας καλείται Εβδομάδα προ των Βαΐων. Στην ακολουθία της Τρίτης αυτής της Εβδομάδος η Εκκλησία θυμίζει πως ο φίλος του Ιησού, ο Λάζαρος, έχει πεθάνει και πως ο Κύριος πρόκειται να τον αναστήσει εκ νεκρών (Ιωάν. 11). Καθώς οι μέρες κυλούν προς το Σάββατο, η Εκκλησία, με τους ύμνους της συνεχίζει να ακολουθεί τον Χριστό στην πορεία Του προς τη Βηθανία στον τάφο του Λαζάρου. Την Παρασκευή το απόγευμα, την παραμονή του Λαζάρου, οι «μεγάλες και σωτήριες μέρες» της Τεσσαρακοστής έχουν φτάσει κανονικά στο τέλος τους:
Ο δρόμος προς τη Βηθανία και τα Ιεροσόλυμα
π. Αλέξανδρος Σμέμαν
H έκτη και τελευταία εβδομάδα της Mεγ. Σαρακοστής ονομάζεται «Εβδομάδα των Βαΐων». Για έξι μέρες πριν το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων η λατρεία της Εκκλησίας μας ωθεί ν’ ακολουθήσουμε το Χριστό καθώς πρώτος αναγγέλει το θάνατο του φίλου Του και κατόπιν αρχίζει το ταξίδι Του στη Βηθανία και στην Ιερουσαλήμ. Το θέμα και ο τόνος αυτής της εβδομάδας δίνονται την Κυριακή το απόγευμα στον Εσπερινό:
προς τη Βηθανία
Έκτη Εβδομάδα
Αυτή η εβδομάδα είναι γεμάτη από γεγονότα που έχουν βαθύ περιεχόμενο. Συνοπτικά αυτή μας υπενθυμίζει την αναχωρητική παράδοση των πρώτων αιώνων του Χριστιανισμού και μνημονεύει την ζωή της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας. Στο τέλος αυτής της εβδομάδος οι ερημίτες επέστρεφαν στα κοινόβιά τους από τις ερήμους, όπου ασκούντο την περίοδο της νηστείας, για να κοινωνήσουν των Αχράντων Μυστηρίων και να συνεορτάζουν μαζί το Άγιο Πάσχα. «Οἱ ἐν τοῖς ἐρήμοις καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις ἥκατε˙ ἀθροισθητε, σὺν ἡμῖν βαϊοφόροι, ὑπαντῆσαι τῷ Βασιλεῖ καὶ Δεσπότῃ. Ἔρχεται γὰρ σῶσαι τὰ ψυχὰς ἠμῶν» (Παρασκευή προ των Βαΐων).
Η ανάσταση του Λαζάρου
Γεώργιος Δορμπαράκης
(Σάββατο του Λαζάρου)
«Ο Λάζαρος ήταν Εβραίος κατά το γένος, Φαρισαίος κατά την αίρεση, και υιός, όπως έχει βρεθεί, του Φαρισαίου Σίμωνα, καταγώμενος από την κώμη της Βηθανίας. Ενώθηκε με δεσμά φιλίας με τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, ο Οποίος ήλθε στον κόσμο για τη σωτηρία μας. Επειδή λοιπόν ο Χριστός συνεχώς διαλεγόταν με τον Σίμωνα, διότι και αυτός πίστευε πολύ στην ανάσταση από τους νεκρούς, και πήγαινε στο σπίτι του, κατά φυσικό τρόπο ο Λάζαρος, όπως και οι δύο του αδελφές, η Μάρθα και η Μαρία, αγάπησαν γνήσια τον Κύριο. Καθώς πλησίαζε το σωτήριο Πάθος, επειδή έπρεπε να θεωρηθεί αξιόπιστο το μυστήριο της Αναστάσεως του Κυρίου, ο μεν Ιησούς έμενε πέραν του Ιορδάνου, αφού προηγουμένως είχε αναστήσει από τους νεκρούς την κόρη του Ιαείρου και τον υιό της Χήρας. Ο δε φίλος του Λάζαρος αρρώστησε βαριά και πέθανε.
Σάββατον τοῦ Λαζάρου
Αρχιμ. Επιφάνιος Ι. Θεοδωρόπουλος
Κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτὴν ἡ Ἐκκλησία μας ἑορτάζει τὴν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν τοῦ φίλου Του Λαζάρου.
Ἀπὸ τὸ «Ὠρολόγιον» παραλαμβάνομεν τὰ κατωτέρω:
«Φίλος ἦν τοῦ Ἰησοῦ ὁ Λάζαρος καὶ αἱ τούτου ἀδελφαί, Μάρθα καὶ Μαρία, αἵτινες καὶ ἐφιλοξένησαν αὐτόν, καὶ διηκόνησαν πολλάκις (Λουκ. ι΄, 38-40, Ἰωάν. ιβ΄, 1-3). Ἦσαν δὲ ἐκ κώμης τινὸς τῆς Ἰουδαίας, Βηθανίας τὸ ὄνομα, κατὰ τοὺς πρὸς τὰ ἀνατολικὰ μέρη πρόποδας τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν κειμένης, ἐγγὺς τῆς Ἱερουσαλὴμ ἕως δύο μίλια ρωμαϊκά. Τούτου οὖν τοῦ Λαζάρου ἀσθενήσαντος ἡμέρας τινὰς πρὸ τοῦ σωτηρίου πάθους, διαμηνύουσι τὴν ἀσθενείαν αὐτοῦ αἱ ἀδελφαὶ εἰς τὸν Ἰησοῦν, διατρίβοντα τότε ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ.
Η έγερση του Λαζάρου
Γκότσης Χρήστος
Το τελευταίο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής λέγεται Σάββατο του αγίου και δικαίου Λαζάρου, γιατί την ημέρα αυτή η Εκκλησία μας εορτάζει την έγερση του αγαπημένου φίλου του Κυρίου, του Λαζάρου.
Για το θαύμα αυτό μας πληροφορεί ο Ευαγγελιστής Ιωάννης (11, 1-45), ο οποίος διεξοδικά γράφει για την αρρώστια και το θάνατο του Λαζάρου και πώς ο Κύριος πήγε στη Βηθανία, όπου έμενε ο Λάζαρος με τις αδελφές του Μαρία και Μάρθα, για να τον αναστήσει.
Η έγερση του Λαζάρου
Λάζαρος
Δέλτα Πηνελόπη
Στην Περαία όπου έμεινε ο Ιησούς, του ήλθε ένα μήνυμα από τη Βηθανία. Ο Λάζαρος ήταν βαριά άρρωστος, και οι αδελφές του μηνούσαν του Ιησού:
– Κύριε, εκείνος που αγαπάς είναι άρρωστος.
Δεν ήταν επιτακτικό κάλεσμα να έλθει, μα το μήνυμα αυτό έλεγε διάφανα το φόβο μην πάθει τίποτα ο Λάζαρος, και την ελπίδα πως θα τρέξει ο Ιησούς να σώσει το φίλο του.
Στην ανάσταση του δικαίου Λαζάρου
Θεοφάνης ο Κεραμεύς
1. Σήμερα, ο Ευαγγελιστής Ιωάννης που έπεσε στο στήθος του Χριστού, μας παραθέτει πλούσιο τραπέζι, κι αυτό είναι η ανάσταση του δικαίου Λαζάρου. Και ως άρτο βέβαια παραθέτει τη διήγηση της ιστορίας, κι αντί για καρυκεύματα γλύκανε το τραπέζι με θεολογικές έννοιες. Εντείνοντας, λοιπόν και την ακοή και τη διάνοια, ως καλοί ομοτράπεζοι, ας απολαύσουμε με πολλή όρεξη τα πνευματικά εδέσματα. Η λεπτομερής βέβαια διήγηση του θαύματος χρειάζεται πολύν καιρό και λόγο. Εμείς όμως αφήνοντας τα πολλά, και όσα εξήγησαν οι πριν από εμάς, θα αγγίξουμε τα σπουδαιότερα.
Τα δάκρυα του φίλου
Μπλάθρας Κωνσταντίνος
Το Σάββατο του Λαζάρου μας εισάγει στην πορεία του Χριστού στο Πάθος και την Ανάσταση. Είναι η πρώτη από τις δεσποτικές εορτές του Πάσχα, με την οποία ολοκληρώνεται η περίοδος και η νηστεία της μεγάλης τεσσαρακοστής. Αύριο μπαίνουμε στη μεγάλη εβδομάδα.
Τα δάκρυα του φίλου
Ο Λάζαρος, που ζούσε με τις αδελφές του, Μάρθα και Μαρία, στη Βηθανία, μια κωμόπολη λίγο έξω από τα Ιεροσόλυμα, ήταν τέσσερις μέρες νεκρός, θαμμένος ήδη, σύμφωνα με τα ιουδαϊκά έθιμα, καθώς ο Χριστός βρισκόταν στην αντίπερα όχθη του Ιορδάνη. Είναι σπουδαία η αφηγηματική και θεολογική δεινότητα του Ιωάννη στην ιστορία αυτή.
Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου
Fr. Lev Gillet
Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου κατέχει ξεχωριστὴ θέση στὸ λειτουργικὸ ἡμερολόγιο. Δὲν ἀνήκει στὶς σαράντα ἡμέρες τῆς μετάνοιας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς οὔτε καὶ στὶς ὀδυνηρὲς ἡμέρες τῆς Μ. Ἑβδομάδας, αὐτὲς ποὺ ἀρχίζουν ἀπὸ τὴ Μεγάλη Δευτέρα καὶ τελειώνουν τὴ Μεγάλη Παρασκευή. Μαζὶ μὲ τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων συνθέτουν ἕνα σύντομο χαρούμενο πρελούδιο τῶν γεμάτων πόνο ἡμερῶν ποὺ ἀκολουθοῦν.
Ὁ Ἅγιος Λάζαρος στὴν Ὀρθόδοξη Εἰκονογραφία
π. Σταμάτης Σκλήρης
Στὸ Ἀπολυτίκιο τοῦ Σαββάτου τοῦ Λαζάρου ψάλλουμε:
«Τὴν κοινὴν Ἀνάστασιν πρὸ τοῦ Σοῦ πάθους πιστούμενος, ἐκ νεκρῶν ἤγειρας τὸν Λάζαρον, Χριστὲ ὁ Θεός. Ὅθεν καὶ ἡμεῖς ὡς οἱ παῖδες, τὰ τῆς νίκης σύμβολα φέροντες, Σοὶ τῷ Νικητῇ τοῦ θανάτου βοῶμεν ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, εὐλογημένος ὁ Ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου».
Μὲ τὰ λόγια αὐτὰ δοξολογεῖ ἡ Ἐκκλησία μας τὴν Ἀνάσταση τοῦ ἐδῶ τιμωμένου Ἁγίου Λαζάρου. Καὶ ταυτόχρονα φανερώνει μὲ αὐτὰ τὸ βαθύτερο νόημα καὶ τοῦ θαύματος τῆς Ἀναστάσεώς του καὶ τῆς ἑορτῆς τῆς ἐκκλησιαστικῆς ποὺ σχετίζεται μὲ αὐτό.
Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Ἁγίου Λαζάρου,
π. Ἀλεξάνδρου Σμέμαν
Τὸ προοίμιο τοῦ Σταυροῦ.
«Τὴν ψυχωφελῆ, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, καὶ τὴν Ἁγίαν Ἑβδομάδα τὸ σόν πάθος, αἰτοῦμεν κατιδεῖν Φιλάνθρωπε …» Μὲ αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ στιχηροῦ στὸν ἑσπερινό τῆς Παρασκευῆς, πρὶν τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων, τελειώνει ἡ Μεγάλη Σαρακοστή. Μπαίνουμε πιὰ στὴν «Ἁγία Ἑβδομάδα», στὴν περίοδο τοῦ ἑορτασμοῦ τῶν παθῶν τοῦ Χριστοῦ, τοῦ Θανάτου καὶ τῆς Ἀναστάσεώς Του. Περίοδος ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου.
