ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Τὸ φῶς τῆς γνώσεως

Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 20 Ἰανουαρίου 2019, τοῦ ὁσίου Εὐθυμίου τοῦ Μεγάλου (Β΄ Κορ. δ΄ 6-15)

1. ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΨΥΧΕΣ ΜΑΣ

Τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἡμέρας αὐτῆς ἔχει ἐπιλεγῆ πρὸς τιμὴν τοῦ ἑορτάζοντος ἁγίου Εὐθυμίου τοῦ μεγάλου, ὁ ὁποῖος «τῷ θείῳ φωτὶ ἐλλαμπόμενος» «ὡς ἀστὴρ ἐξέλαμψεν ἐν ταῖς ἐρήμοις». Ἀναφέρεται στὸ μεγάλο θαῦμα ποὺ συντελεῖ ὁ Χριστὸς στὶς ψυχὲς τῶν ἁγίων του ἀλλὰ καὶ κάθε ἀγωνιζομένου πιστοῦ: τὸ θαῦμα τοῦ φωτισμοῦ τῶν ψυχῶν μας, γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὴν θεότητά του. Τί ὅμως ἀκριβῶς σημαίνει αὐτό; Μᾶς τὸ ἐξηγεῖ ὁ θεῖος Παῦλος:

ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ

Κυριακή ΙΕ΄ Ἐπιστολῶν - Εὐθυμίου τοῦ Μεγάλου

20 Ἰανουαρίου 2013 Β΄Κορ. δ΄ 6 – 15)

«...Ὁ Θεός ὁ εἰπών ἐκ σκότους φῶς λάμψαι, ὅς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν...»

Εἶναι διάχυτη στήν Ἁγία Γραφή, ἀγαπητοί ἀδελφοί, ἡ μαρτυρία ὅτι ὁ Θεός εἶναι Φῶς, καί μάλιστα τό φῶς τό ἀληθινό. Αὐτός δημιούργησε τό αἰσθητό φῶς, αὐτός φωτίζει ὅλη τήν κτίση καί τόν ἄνθρωπο. Ὁ Ἴδιος εἶπε ὅτι εἶναι τό «φῶς τοῦ κόσμου». Αὐτό δέν εἶναι καθόλου συμβολικό ἤ ἠθικό, ἀλλά πραγματικότητα. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι τόσο στήν Ἁγία Γραφή ὅσο καί στά ὑμνολογικά κείμενα ὁ Θεός παρουσιάζεται περισσότερο ὡς Φῶς. Καί ἐμεῖς, σκοτισμένοι ἀπό τά πάθη, εὑρισκόμενοι στά βάθη τῆς ἀβύσου, Τόν παρακαλοῦμε νά μᾶς φωτίσει: «Φώτισον τούς ὀφθαλμούς μου μήποτε ὑπνώσω εἰς θάνατον»(Ψαλμ. ιβ΄ 4). Αὐτό τό πραγματικό Φῶς τῆς Θεότητος εἶδαν οἱ Τρεῖς Ἀπόστολοι ἐπάνω στό Θαβώρ. Ἐκεῖ λέγεται χαρακτηριστικά ὅτι «ἔλαμψεν τό πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τά δέ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκά ὡς τό φῶς» (Ματθ. ιζ΄ 2). Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος πορευόμενος πρός τήν Δαμασκό εἶδε αὐτό τό Φῶς. Καί ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει ἐκ πείρας αὐτή τήν ἀλήθεια, γι’ αὐτό ψάλλει: «Τό ἀληθινόν φῶς ἐπεφάνη καί πᾶσι τόν φωτισμόν δωρεῖται...». Μέσα στά θεουργά καί φωτουργά Μυστήρια ἀποκτοῦμε προσωπική ἐμπειρία αὐτῆς τῆς πραγματικότητας, γι’ αὐτό μποροῦμε νά ψάλλουμε μέ εὐγνωμοσύνη: «Εἴδομεν τό Φῶς τό ἀληθινόν...».

Ὁ Θεός, τό Θεῖο Φῶς, ἀποκαλύπτεται στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτό διαβεβαιώνει σήμερα ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «ὅς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, πρός φωτισμόν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, ἐν προσώπῳ Ἰησοῦ Χριστοῦ». Ἐδῶ ἀπαραίτητα πρέπει νά κάνουμε δυό διευκρινιστικές ἐπεξηγήσεις. Καρδιά στήν πατερική γλώσσα εἶναι τό κέντρο τῆς ὑπάρξεως μας. Ἄλλοτε ὀνομάζεται νοῦς καί ἄλλοτε καρδιά καί εἶναι αὐτό πού σήμερα ὀνομάζουμε πρόσωπο. Καρδιά, λοιπόν, εἶναι τό πρόσωπο, πού εἶναι τό κέντρο ὅλης τῆς ὑπάρξεώς μας. Ἀναλυτικότερα, καρδιά εἶναι ὁ χῶρος ἐκεῖνος πού ἀνακαλύπτεται μέ τήν ἐν Χάριτι ἄσκηση καί μέσα στόν ὁποῖο ἀποκαλύπτεται ὁ Ἴδιος ὁ Θεός.

Ἡ ἄλλη διευκρίνηση εἶναι ὅτι ὁ χῶρος αὐτός στόν ὁποῖο ἀποκαλύπτεται ὁ Θεός μέ τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ φωτίζεται. Ὁ ἐνεργούμενος ὑπό τοῦ Παναγίου Πνεύματος αἰσθάνεται φῶς μέσα στήν καρδιά του καί γενικά σέ ὅλη του τήν ὕπαρξη. Κατά τόν Ἅγιο Μακάριο τόν Αἰγύπτιο αὐτή ἡ ἔλλαμψη δέν εἶναι μιά ἀποκάλυψη νοημάτων, «ἀλλ’ ὑποστατικοῦ φωτός ἐν ταῖς ψυχαῖς, βεβαία καί διηνεκής ἔλλαμψις». Δηλαδή, δέν αἰσθάνεται τότε ὁ ἄνθρωπος μιά συναισθηματική ἔξαρση ἤ φανταστική ἔξαψη, ἀλλά ὕπαρξη ἐντός του μιᾶς ζωῆς, ζωῆς αἰωνίου. Διότι «ἡ ζωή ἦν τό φῶς τῶν ἀνθρώπων» (Ἰωάν. α΄ 4).

Μέσα στίς ὑψηλές καταστάσεις καί στά ὑπερφυσικά χαρίσματα πού βιώνει τότε ὁ φωτισμένος καί «χαριτωμένος» ἄνθρωπος εἶναι καί τό χάρισμα τῆς διακρίσεως. Ὅπως γίνεται φανερό αὐτή ἡ διάκριση δέν εἶναι μιά διανοητική ἐπεξεργασία καί ἡ ἐπιλογή, μέ τήν βοήθεια τῆς λογικῆς, τῆς καλύτερης λύσεως, ἀλλά ἡ ἀποκάλυψη τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ μέσα στήν καρδιά. Ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ φωτίζει τό σκοτάδι τῆς ἀγνοίας καί ἀποκαλύπτει τό θέλημά Του. Ἔτσι, ἡ διάκριση εἶναι γνώρισμα τοῦ ἀνθρώπου πού ἔχει φθάσει στήν κατάσταση τῆς θεώσεως. Τότε καί ὁ ἴδιος πορεύεται χωρίς νά πλανᾶται καί αὐτούς πού τόν ἀκολουθοῦν τούς ὁδηγεῖ «ἀπταίστως πρός τό ὄντως φῶς καί τήν ζωήν καί τήν ἀλήθειαν» (Κάλλιστος καί Ἰγνάτιος Ξανθόπουλοι).

Τέτοιος «χαριτωμένος» ἄνθρωπος εἶναι καί ὁ Ἅγιος Εὐθύμιος, πού σήμερα ἑορτάζει ἡ Ἐκκλησία μας. Εἶδε τόν Θεό, ὡς Φῶς, ἔπλεε διαρκῶς στό Ἄκτιστο Φῶς, ἔλαβε πολλά πνευματικά χαρίσματα (διορατικό, προορατικό κ.λ.π.), ἔλαβε πεῖρα τῆς μεταμορφώσεως τοῦ σώματος καί ὅλων τῶν ἐνεργειῶν καί, ἑπομένως, καθοδηγοῦσε σωστά τά πνευματικά του παιδιά.

Ἄς παρακαλέσουμε τόν Ἅγιο Εὐθύμιο καί ὅλους τούς Ἁγίους νά πρεσβεύουν γιά μᾶς, ὥστε νά φωτιστοῦν τό σκότη τῆς ψυχῆς μας. Ἄς τόν παρακαλέσουμε νά πρεσβεύει, ὥστε τέτοιους καθοδηγούς νά ἔχουμε στήν πνευματική μας ζωή. ΑΜΗΝ!

Ευθυμίου του Μεγάλου, του Αρχιμ. Νικοδήμου Παυλόπουλου,

Ευθυμίου του Μεγάλου, του Αρχιμ. Νικοδήμου Παυλόπουλου,

Ευθυμίου του Μεγάλου

Ο  πολίτης της ερήμου

(20 Ιανουαρίου)

του Αρχιμ. Νικοδήμου Παυλόπουλου

Καθηγουμένου Ι. Μ. Αγίου Ιγνατίου - Λειμώνος Λέσβου

από το βιβλίο του «Εορτοδρόμιον»

Σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, η αγία μας Εκκλησία τίμα και γεραίρει τη μνήμη ενός μεγάλου οσίου και ασκητή, του θεοφόρου πατρός ημών Ευθυμίου.

Γεννήθηκε στα χρόνια του αυτοκράτορα Γρατιανού στη Μελιτινή της Αρμενίας από ευγενείς και ευσεβείς χριστιανούς γονείς τον Παύλο και τη Διονυσία.

Υπήρξεν ο όσιος καρπός και γόνος προοευχής, γιατί η στείρα Διονυσία υστέρα από πολυχρόνια ευχή και μετά από ουράνια αγγελική πληροφορία τον εγέννησε σαν άλλο Πρόδρομο και Βαπτιστή.

Ευθύμιος ωνομάστηκεν ο όσιος, γιατί ο Άγγελος πού τη γέννησί του προανήγγειλε «ευθυμείν τοις γεννήτορσιν υπέρ γονής δεομένοις» διέταξε. Γι΄ αυτό και στο Θεό από τους γονείς του αφιερώθηκε.

Νεαρότατος έμεινεν ορφανός από πατέρα.

Η δε ευσεβής του μητέρα το εμπιστεύτηκε στα πατρικά και στιβαρά χέρια του Επισκόπου της Μελιτινής Ευτρωΐου, ο όποιος και τον παρέλαβεν υπό την προστασία του και τον εχειροτόνησε Διάκονο της τοπικής Εκκλησίας του.

Διακρίθηκε τόσο πολύ στα ιερά γράμματα ο Ευθύμιος ώστε «πάντας τους κατ' αυτόν ασκήσει και ταις προς αρετήν επιδόσεσι υπερβαλών αναγκάζεται την του Πρεσβυτέρου χειροτονίαν λαβείν, και των ιερών ασκητηρίων και Μοναστηριών την επιμέλειαν δέξασθαι».

Ω ικανότης και γνώσις, ω δύναμις και επιτηδειότης! Νεότατος, περίπου εικοσιπέντε χρονών, έγινεν επόπτης και επιμελητής των ιερών ασκητηρίων και Μονών όλης της επισκοπής της Μελιτινής.

Άλλ' ο φιλόθεος Ευθύμιος φλεγόταν από θείον ερωτά και ζήλον ένθεο και ιερό να εύρη και να συνάντηση το Θεό «ενώπιος ενωπίω» με εντονότερη άσκησι και πιότερην απομόνωσι.

Έφυγε λοιπόν 29 χρονών από τη Μελιτινή και έφθασε στα Ιεροσόλυμα, οπού κατασκήνωσεν, όπως η «φιλέρημος τριγών», μέσα στη σπηλιά σ' ένα βουνό, μαζί με τον όσιο Θεόκτιστο.

Άλλα κι' εδώ η μόνωσι ήταν πράγμα δύσκολο κι όχι κατορθωτό. Πλήθη αρρώστων έφθασαν μέχρις εδώ νια να λάβουν ίασι των σωματικών τους ασθενειών και πράγματι ο άγιος «χαλεπών νοσημάτων πολλούς απήλλαξε».

Τετρακόσιους μάλιστα ξένους και περαστικούς στο ασκητήριό του εφιλοξένησε και με λίγα ψωμάκια, πού είχε, όλων τα στομάχια εχόρτασε, μιμούμενος το θαύμα του Χριστού πού τους πεντακισχιλίους με πέντε άρτους και δυο ιχθύες εχόρτασε. Πολλές γυναίκες άτεκνες και στείρες, όπως ήταν τότε και η μητέρα του, «δι' ευχής ευτέκνους και γονίμους απέδειξε».

Όπως δε πάλιν άλλοτε ο θεσβίτης και πυρφόρος Προφήτης Ηλίας, τους καταρράχτες του ουρανού άνοιξε και επότισε τη γη πού πολλά χρόνια διψούσε και από ακαρπία έπασχε.

Και πάλιν, όπως άλλοτε τον Ισραήλ, πύρινος στύλος «δι'  όλης της νυκτός» μέσα στην έρημο συνώδευε και σταθερά τους έδειχνε την πορεία προς τη γη των Πατέρων, έτσι και ο όσιος και άγιος και αγνός λειτουργός του Υψίστου Ευθύμιος όταν λειτουργούσε πύρινος στύλος από τον ουρανό κατέβαινε και τον παρέστεκε μέχρι πού έπαιρνε τέλος η αγία αναφορά και η αναίμακτη θυσία.

Είχεν ακόμη και προορατικό χάρισμα και τη μεγάλη αρετή της διακρίσεως.

Ένα Μοναχό, πού όλοι τον είχαν για αγνό, έβλεπεν ο όσιος, άγγελος Κυρίου να τον ταλανίζη και με «τριόδοντα» να του αποσπά την ψυχή, γιατί στην πραγματικότητα ήταν ακόλαστος κι' αμαρτωλός, άκουγε δε συγχρόνως τη φωνή του αγγέλου να του αποκαλύπτη «τα κρυπτά της αισχύνης» του Μονάχου.

Όταν πάλι επρόσφερε τα τίμια δώρα «εις βρώσιν και πόσιν τοις πιστοίς» εδιάβαζε μέσα στην καρδιά και τα μάτια των προσερχόμενων την αγνότητα, ή ρυπαρότητα, την αξιότητα ή την αναξιότητα των κοινωνούντων.

Και όμως για όλα του δαύτα τα χαρίσματα, για τα υπέροχα του και καταπληκτικά θαύματα καθόλου δεν υπερηφανευόταν, αλλά ταπεινωνόταν και ήταν και φαινόταν «ευπρεπής, τον τρόπον απλούς, την ηλικίαν ευσταλής και σεμνός» κατά τον ιερό Συναξαριστή.

Τι να ειπούμε τώρα αδελφοί; Ημπορούμε να ζυγίσωμε την πίστι και την αρετή, την προσφορά και τη θυσία του μεγάλου Ασκητή.

Συνήθως, εμείς οι άνθρωποι του 20ου αιώνα, δεν σιγκινούμεθα από το βίο και τον τρόπο, από την αφιέρωσι και την άσκησι των ιερών της έρημου προσώπων.

Πιθηκιστικά επαναλαμβάναμε· «εχρεωκόπησεν ο Μοναχισμός, είναι πια σήμερα αναχρονισμός», και τρομάζομεν όταν ακούσωμεν ότι κάποιος ή κάποια — αδιάφορο ποιος — θέλει να γίνη μοναχός.

Ο όσιος Ευθύμιος «τας φροντίδας του βίου απαρνησάμενος, και Αγγέλων τον βίον αναλαβόμενος, εγκράτεια την ψυχήν κατελάμπρυνε, και θαυμάτων εκ Θεού χάριν εδέξατο».

Εμείς μέσα στον κόσμο βολοδέρναμε. Τις ηδονές συνήθως θηρεύομε την κοσμική ζωή προτιμούμε, μέσα στις μικρότητες και τις κακίες του κόσμου παλεύομε και στο τέλος ερείπια κοινωνικά, ναυάγια ψυχικά, περιφρονημένοι και εγκατελειμμένοι από γυναίκα άσπλαγχνη και αγνώμονα παιδιά, στο Γηροκομείο καταλήγομε.

Αδελφοί μου αγαπητοί, ο Κύριος μιλώντας για την παρθενία και τον βίο τον ασκητικό, είπε: «Ου πάντες χωρούσι τον λόγον τούτον, άλλ' οις δέδοται». Λοιπόν, αποκλείεται να γίνουν όλοι οι άνθρωποι Μοναχοί ή άγαμοι κληρικοί. Άλλα και σεις μην εμποδίζετε τους λίγους «οις δέδοται» το χάρισμα και η κλήσι, από του να πραγματώσουν τον υψηλό και ευγενή τους σκοπό. Αντίθετα μάλιστα να τους ενθαρρύνετε και θα έχετε τον όσιο Ευθύμιο υπέρμαχο και βοηθό. Αμήν.

Απολυτίκιον. Ηχος δ'.

Εύφραίνου έρημος η ου τίκτουσα, ευθύμησον η ουκ ωδίνουσα ότι επλήθυνέ σοι τέκνα,

ανήρ επιθυμιών των του Πνεύματος, ευσεβείς φυτεύσας, εγκράτεια, εκθρέψας, εις αρετών τελειότητα. Ταις αυτού ικεσίας, Χριστέ ο Θεός, σώσον τας ψυχάς ημών.

Εις τον άγιον Ευθύμιον τον μέγαν (20 Ιανουαρίου)

Εις τον άγιον Ευθύμιον τον μέγαν (20 Ιανουαρίου)

"Ευφραίνου έρημος

 η ου τίκτουσα, 

ευθύμησον η ουκ

 ωδίνουσα", μας λέει 

χαρακτηριστικά το 

απολυτίκιο του 

αγίου Ευθυμίου, 

του οποίου την μνήμη

 έχουμε ευλογία να 

εορτάζουμε σήμερα.

 Πραγματικά,η πρώην

 έρημος, το κατοικητήριο 

των πονηρών 

πνευμάτων , κατά το 

ευαγγελικό λόγιο, 

η χώρα της απέραντης 

ξηρασίας και στειρότητας,

 "εξήνθησεν ως κρίνον", 

γέμισε με μορφές 

αγγελικές, έγινε θυσιαστήριο ανεκλαλήτων στεναγμών 

και δακρύων, έγινε χώρος παραδείσιος προσευχών και

 θαυμασίων. Και πώς συντελέστηκε αυτό;
Με την πλήρωση της από τους οσίους και θεοφόρους

 πατέρες, τους ασκητές και κοινοβιάρχες, τους ερημίτες

 και ποιμένες των ποιμένων, τους μοναχούς, που έζησαν 

και ζούν ακόμα την βιοτή και πολιτεία του Προδρόμου 

και του Ηλία.

Ένας απ'αυτούς, φωστήρας και καθηγητής, που 

ονομάστηκε μέγας είναι και ο άγιος Ευθύμιος.

 Τέκνο μητέρας στείρας, γεννήθηκε με αναγγελία

 και τρόπο θαυμαστό, για να φανεί ακόμα μια φορά

 πώς οι εκλεκτοί είναι καρποί προσευχής, είναι 

μονογενείς και από την κοιλιά της μάνας τους

 ακόμα προεκλεγμένοι όπως ο Πρόδρομος, 

ο Σαμουήλ και ή ίδια η Θεοτόκος.

Ασκήτεψε και αγίασε. Αγίασε και οδήγησε στην 

αγιότητα κι άλλες ψυχές. Στάθηκε ο ίδιος ευθυμία 

ψυχών, διότι ζούσε εν Χριστώ, ζούσε την χαρά και

 την θλίψη του Χριστού, ήταν μυσταγωγός της 

χαρμολύπης. 

Λειτούργησε και θαυματούργησε και όταν κοιμήθηκε

 πήγε κοντά στον Σάββα τον ηγιασμένο,  

τον ουρανοπολίτη και κατά πνεύμα αδελφό του.

Η δράση του δεν ήταν μόνο ασκητική και η τάση

 και η κλίση του δεν ήταν μόνο νηπτική.
Υπήρξε ιεραπόστολος ανάμεσα στους άραβες 

που ζούσαν πέριξ του ασκητηρίου του.

 Από την ειδωλολατρική πλάνη τους οδήγησε 

στο φως του Χριστού και υπήρξε υπέρμαχος της

 ορθοδοξίας πολεμώντας με θάρρος τις αιρέσεις.

 Αυτό, αγαπητοί αδελφοί, το τονίζουμε.
Δεν είναι οι μοναχοί "βολεμένοι" και "μακάριοι στον 

κόσμο τους", "αδιάφοροι για τα εκκλησιαστικά και τα 

ανθρώπινα προβλήματα", "προβλήματικοί οι ίδιοι και 

ακοινώνητοι", όπως εύκολα διατείνονται κάποιοι με

ύφος παντογνώστη κριτη, με ήθος εύκολου συκοφάντη.

 Είναι ζωντανά μέλη του εκκλησιαστικού σώματος. 

Και κατά μόνας όταν βρίσκονται βέβαια με την ισχύ

 και παρρησία των προσευχών τους στηρίζουν και

 εμπνέουν την Εκκλησία. Αλλά, πολλές φορές 

στηρίζουν και το ποίμνιο ζωντανά, εκ του σύνεγγυς,

 όταν η περίσταση το απαιτήσει. 

Όπως ο μέγας Αντώνιος στήριξε δις την εν διωγμώ

 εκκλησία, εγκατελείποντας την ασφάλεια της ερημίας,

 όπως ο άγιος Μακάριος από την Αλεξάνδρεια, 

που εορτάσαμε χθες, διέτριβε στην πόλη προς 

όφελος του ποιμνίου, όπως ο άγιος Ευθύμιος 

ανέλαβε πλούσια ιεραποστολική δράση.

 Οι μοναχοί δεν παλεύουν να γίνουν μόνο 

άγγελοι στο σώμα και την ψυχή, αλλά όταν ο

 Κύριος καλέσει και μόνο τότε, γίνονται πραγματικά 

άγγελοι παρηγοριάς και εξάγγελοι αληθειας 

για το ποίμνιο.

Αδελφοί, εορτάζοντας τον Μεγάλο Ευθύμιο,

 ας φροντίσουμε απερίσπαστοι από την βιοτική

 τραγωδία να μας μείνει στην ψυχή η θεία ευθυμία, 

η μυστική χαρά,η ευλογημένη κατάνυξη,

 ώστε γενόμενοι στήλες χαράς και ευθυμίας, 

πρόσωπα ζωντανά και λάμποντα να γίνουμε 

και εμείς ιεραπόστολοι φωτός στον κόσμο της

 αμαρτίας και του σκότους ΑΜΗΝ

π Π.Κρ.,Ιανουάριος 2010