Ἡ Χάρις τοῦ Πνεύματος Πῦρ καὶ Ὕδωρ

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ: ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΟΜΙΛΙΑ ΛΒ´ ΣΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ (Ιω, δ´ 13-20)

Τοῦ (ἁγίου) Πνεύματος τὴν χάρη ἡ Γραφὴ ἄλλοτε πῦρ καὶ ἄλλοτε νερὸ τὴν ὀνομάζει, γιὰ νὰ (μᾶς) δείξει ὅτι αὐτὰ τὰ ὀνόματα δὲν ἀποτελοῦν παράδειγμα τῆς (θείας) οὐσίας, ἀλλὰ τῆς (θείας) ἐνέργειας. Διότι τὸ (ἅγιο) Πνεῦμα δὲν συνίσταται ἀπὸ διαφορετικὲς οὐσίες, ἐπειδὴ εἶναι ἀόρατο καὶ μονοειδὲς (ἁπλό). Τὸ πρῶτο λοιπὸν (ὄνομα) ὁ Ἰωάννης (ὁ Βαπτιστής) τὸ δηλώνει λέγοντας: «Αὐτὸς (ὁ Χριστός) θὰ σὰς βαπτίσει ἐν Πνεύματι Ἁγίω καὶ πυρί», καὶ τὸ δεύτερο (ὄνομα τὸ δηλώνει) ὁ Χριστὸς (λέγοντας): «Ποτάμια ἀπὸ ζωντανὸ νερὸ θὰ ρεύσουν ἀπὸ τὴν κοιλιά του. Αὐτὸ τὸ εἶπε περὶ τοῦ (ἁγίου) Πνεύματος» λέει (ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης) «ποὺ ἐπρόκειτο νὰ λάβουν». Ἔτσι καὶ ὅταν ὁμιλοῦσε μὲ τὴν (Σαμαρείτιδα) γυναῖκα, νερὸ ὀνομάζει τὸ (ἅγιο) Πνεῦμα: «ὅποιος πιεῖ ἀπὸ τὸ νερό, τὸ ὁποῖο ἐγὼ θὰ δώσω σὲ αὐτόν, δὲν θὰ διψάσει ποτέ».

Ὁ Μέγας Σύμμαχος
«Καί ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος Ἁγίου»
Λόγος εἰς τόν Ἀπόστολον* τῆς Κυριακής τῆς Πεντηκοστῆς

(†) ἐπίσκοπος Γεώργιος Παυλίδης Μητροπολίτης Νικαίας
Μεγάλη ἡμέρα ἡ σημερινή, ἀγαπητέ ἀναγνώστα. Κατ’ αὐτήν ὑψώνει ὁ Θεός εἰς τήν γῆν τήν ἀνεξάντλητον Δεξαμενήν τῶν θείων χαρίτων, τόν οὐράνιον Φάρον τῆς ἀρετῆς, τό εὐλογημένον Φρούριον τῶν ψυχῶν μας, τήν μυστικήν Κιβωτόν τῆς σωτηρίας μας. Τήν Ἁγίαν Του Ἐκκλησίαν. Τοῦ λοιποῦ ὁ ἄνθρωπος δέν θά εἶναι ὁ νυχτωμένος στρατοκόπος τῆς ζωῆς, ὁ κυνηγημένος νοσταλγός τοῦ Παραδείσου, ὁ ἁλυσοδεμένος κατάδικός του Ἅδου.

«Πάντα χορηγεί το Πνεύμα το Άγιον»· Περί του Τρίτου Προσώπου της Αγίας Τριάδος

Πρωτοπρ. Μιχαήλ Βοσκού

Η ημέρα της Πεντηκοστής χαρακτηρίζεται ως η γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας. Όχι βεβαίως γιατί δεν υπήρχε πριν από αυτήν την ημέρα η Εκκλησία. Η Εκκλησία, σύμφωνα με τους εκκλησιαστικούς Πατέρες και Διδασκάλους, προϋπήρχε στη βουλή και την πρόθεση του Θεού και αποτελεί την πρώτη κτίση και δημιουργία Του. Αναφέρεται σχετικά στον “Ποιμένα” του Ερμά. Ότι η Εκκλησία “πάντων πρώτη εκτίσθη· διά τούτο πρεσβυτέρα, και διά ταύτην ο κόσμος κατηρτίσθη”. Η αρχή της Εκκλησίας τοποθετείται στην πρώτη δημιουργία, τη δημιουργία του πνευματικού κόσμου, του κόσμου δηλαδή των Αγγέλων Ωστόση κατά την ημέρα της Πεντηκοστής αρχίζει μια νέα περίοδος υπάρξεως της Εκκλησίας. Κατά την ημέρη της Πεντηκοστής και με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους Αποστόλους αρχίζει η ιστορική ζωή της Εκκλησίας επί της γης ως του ζωντανού Σώματος του Χριστού, που ζεί με τα χαρίσματα και την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος.

Ολόκληρο το απολυτρωτικό έργο του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού απέβλεπε ακριβώς σ’ αυτήν τη στιγμή, τη στιγμή της ελεύσεως του Αγίου Πνεύματος, τη στιγμή της εν είδει πυρίνων γλωσσών επιφοιτήσεως του Αγίου Πνέυματος επί τους Αγίους Μαθητάς και Αποστόλους. Πριν από το Πάθος Του ο Κύριος είχε πει στους Μαθητές Του, ότι τους συμφέρει να απέλθει ο Ίδιος, για να πέμψει προς αυτούς το Άγιο Πνεύμα το Πνεύμα της αληθείας. Και πριν από την Ανάληψή Του τους παρήγγειλε να μή φύγουν οπό τα Ιεροσόλυμα αλλά να αναμένουν την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος. Έτσι λοιπόν η ημέρα της Πεντηκοστής δεν είναι μονάχα η γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας, αλλά είναι ταυτοχρόνως και η κατ’ εξοχήν ημέρα εορτασμού του Τρίτου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Πνεύματος. Η Δευτέρα μετά την Κυριακή της Πεντηκοστής, αλλά και ολόκληρη η εβδομάδα που ακολουθεί, είναι αφιερωμένες στο Πανάγιον και Ζωοποιόν Πνεύμα. Αναφέρεται στο Συναξάριο της Δευτέρας μετά την Πεντηκοστή ότι εορτάζουμε αυτό το πανάγιον και ζωοποιόν και παντοδύναμον Πνεύμα τον ένα της Τριάδος Θεόν, το ομότιμον και ομοούσιον και ομόδοξον τω Πατρί και τω Υιώ”.

Όταν απαγγέλλουμε το Σύμβολο της Πίστεως, ομολογούμε ότι πιστεύουμε «εις ένα Θεόν». Ο αληθινός Θεός όμως, στον Οποίον πιστεύουμε εμείς οι Χριστιανοί, δεν είναι ούτε το ακίνητον Εν του Αριστοτέλη ούτε οποιαδήποτε άλλη φιλοσοφική έννοια υπερβατικού Απολύτου, αλλά είναι κοινωνία Προσώπων. Θεός Τριαδικός. Χωρίς σε καμιά περίπτωση να μπορούμε να μιλήσουμε για τρεις θεούς, αφού τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος είναι ομοούσια έχουν δηλαδή μία και την αυτή ουσία, μιλούμε ωστόσο για τρία Πρόσωπα, για Θεόν Πατέρα, Θεόν Υιόν και Θεόν Άγιον Πνεύμα. Τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος δεν αποτελούν τρόπους φανερώσεως του ενός Θεού στην Ιστορία, όπως εσφαλμένα ισχυριζόταν ο αιρετικός Σοβέλλιος, αλλά αποτελούν ιδιαίτερες Υποστάσεις, ώστε να μπορούμε να μιλούμε για Μονάδα εν Τριάδι και για Τριάδα εν Μονάδι. Ο Θεός, στον Οποίον πιστεύουμε, είναι Ένας κατά την ουσία η τη φύση και Τριαδικός κατά τα Πρόσωπα η τις Υποστάσεις.

Τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος έχουν, όπως είδαμε, μία και την αυτή ουσία. Επίσης οι ενέργειες τους είναι κοινές. Όμως διακρίνονται μεταξύ τους από ένα ιδιαίτερο γνώρισμα, το οποίο ονομάζεται στη θεολογική γλώσσα προσωπικό η υποστατικό ιδίωμα και το οποίο αναφέρεται στη μεταξύ τους σχέση. Έτσι Λοιπόν ο Θεός Πατήρ είναι Εκείνος ο Οποίος γεννά προαιωνίως και αϊδίως τον Υιό και εκπορεύει προαιωνίως και αϊδίως το Άγιο Πνεύμα όντας η πηγή της θεότητος. Ο Θεός Υιός είναι Εκείνος ο Οποίος γεννάται προαιωνίως και αϊδίως από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα είναι Εκείνο το Οποίο εκπορεύεται προαιωνίως και αϊδίως από τον Πατέρα και μόνο από τον Πατέρα. Το προσωπικό η υποστατικό ιδίωμα του Παιρός είναι ως εκ τούτου η αγεννησία, του Υιού η εκ του Πατρός γέννηση και του Αγίου Πνεύματος η εκ του Πατρός εκπόρευση. Αυτήν τη σχέση των Τριών Προσώπων της Αγίας Τριάδος ανατρέπει εντελώς η παπική διδασκαλία περί του Filioque, η δίδασκαλία δηλαδή περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος εκ του Πατρός και εκ του Υιού, μια διδασκαλία που εισήγαγαν οι Παπικοί και σ’ αυτό το ίδιο το Σύμβολο της Πίστεως. Μ’ αυτήν τη διδασκαλία ανατρέπεται ουσιαστικά η ισορροπία στις σχέσεις των Προσώπων της Αγίας Τριάδος, αφού το υποστατικό ιδίωμα του Πατρός αποδίδεται και στον Υιό, ενώ υποτιμάται σαφώς το Τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, το Άγιο Πνεύμα σε σχέση με τον Ποτέρα και τον Υιό, αφού Πατήρ και Υιός έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους που δεν το έχει το Άγιο Πνεύμα.

Το Άγιο Πνεύμα χαρακτηρίζεται από τους εκκλησιαστικούς Πατέρες και Διδασκάλους ως η ψυχή της Εκκλησίας. Είναι Εκείνο που συγκροτεί ολόκληρο τον θεσμό της Εκκλησίας, οπως τονίζεται σ’ ένα ιδιαίτερα γνωστό στιχηρό του Εσπερινού της Εορτής της Πεντηκοστής, από το οποίο πήραμε και τον τίτλο αυτού του κειμένου. Χωρίς την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος και χωρίς τα χαρίσματά Του δεν μπορεί ούτε Εκκλησία να υπάρξει, ούτε Μυστήρια να τελεστούν, ούτε ομολογία πίστεως να γίνει, ούτε αγιότητα βίου να επιτευχθεί. Το Άγιο Πνεύμα είναι Εκείνο το Οποίο μίλησε και συνεχίζει να μιλά διά των Προφητών, Εκείνο το Οποίο χαριτώνει και φωτίζει τους αγίους ανθρώπους, τελειοί τους ιερείς και τα Μυστήρια που τελούνται από αυτούς, μεταβάλλει τον άρτο και τον οίνο σε Σώμα και Αίμα Χριστού, ώστε να μπορούμε να γινόμαστε σύσσωμοι και σύναιμοι Χριστού. Σε αντίθεση με την παπική εκκλησία, που, όπως είδαμε, υποβάθμισε σαφώς τη θέση του Αγίου Πνεύματος στην καθόλου εκκλησιαστική ζωή, στην Ορθόδοξη Εκκλησία τα πάντα συντελούνται με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος, τα πάντα επιτυγχάνονται με τη χάρη και την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος.

Κλείνοντας αυτήν τη σύντομη αναφορά μας στο Τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, θα πρέπει να τονίσουμε ότι ολόκληρη η ζωή και ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας του Ορθοδόξου Χριστιανού αποσκοπεί στο ν’ αποκτήσει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, στο να γίνει δοχείο της χάριτος του Αγίου Πνεύματος· αποσκοπεί σε τελευταία ανάλυση στο να καταστήσει το γεγονός της Πεντηκοστής διαρκές βίωμα στη ζωή του.

Ο «άλλος Παράκλητος».

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου. Πρ. Ιερού Ναού Τιμίου Σταυρού Πειραιώς.

Ολίγον πρό του Πάθους, κατά την διάρκεια του τελευταίου πασχαλίου δείπνου παρέδωσε ως γνωστόν ο Κύριος προς τους μαθητάς του το μέγα μυστήριο, την Θεία Ευχαριστία. Στη συνέχεια δε απηύθυνε προς αυτούς μακρά αποχαιρετιστήρια ομιλία, λόγους πλήρεις Χάριτος, στοργής και αγάπης ,με νουθεσίες, προτροπές και υποσχέσεις,τους οποίους διασώζει ο ευαγγελιστής Ιωάννης στα κεφάλαια 13-17.

Η ομιλία αυτή στο σύνολό της μαζί με την παράδοση των αχράντων μυστηρίων αποτελούν την Καινή Διαθήκη, την οποίαν συνάπτει ο Κύριος με τους μαθητές και δι’ αυτών με όλη την Εκκλησία. Αναπόσπαστο δε μέρος αυτής της Διαθήκης αποτελούν όσα ο Κύριος απεκάλυψε προς αυτούς περί του Παρακλήτου. Σε πολλά σημεία αυτής της υπέροχης ομιλίας (14,16-17.14,25-26. 15,26. 16,8-15) αναφέρεται ο Κύριος στο Άγιο Πνεύμα, όπου αποκαλύπτει σ’ αυτούς, την αναγκαιότητα της ελεύσεώς του, προκειμένου να καταστούν ικανοί, να φέρουν εις πέρας την αποστολή, στην οποία τους έχει προορίσει. Τους αποκαλύπτει επίσης το έργο, το οποίο θα επιτελέσει δια μέσου αυτών στις ψυχές των ανθρώπων και τέλος την σχέση Του με τά άλλα δύο πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Οι γραμμές που ακολουθούν αποτελούν ένα σύντομο ερμηνευτικό σχολιασμό των λόγων αυτών του Κυρίου περί του Παρακλήτου λόγω της μεγίστης σπουδαιότητός των.

Για πρώτη φορά τους ομιλεί περί του Παρακλήτου στο στίχο 14,16: «και εγώ ερωτήσω τον Πατέρα και άλλον Παράκλητον δώσει υμίν, ίνα μένη μεθ’ υμών εις τον αιώνα».Με την παρά πάνω φράση υπόσχεται ο Κύριος, ότι θα παρακαλέσει τον Πατέρα, δηλαδή θα μεσιτεύσει προς Αυτόν ως άνθρωπος, αφού θα έχει πλέον πραγματοποιήσει την απολυτρωτική του θυσία, να αποστείλει σ’ αυτούς το Άγιον Πνεύμα, το οποίον εδώ ονομάζει «άλλον Παράκλητον». Ο ένας Παράκλητος, ο οποίος διακρίνεται από τον «άλλον», είναι αυτός ο ίδιος ο Κύριος, ο οποίος καθ’ όλη την διάρκεια της επί γης παρουσίας του, εστήριζε, παρηγορούσε και ενίσχυε τους μαθητές του. Τώρα λοιπόν που αυτός θα αποχωριστή από αυτούς και δεν θα τον έχουν σωματικώς παρόντα, θα τους στείλει τον  «άλλον Παράκλητο», το Άγιο Πνεύμα. Το έργο του Παρακλήτου θα είναι συνέχεια του έργου του Υιού. Θα είναι έργο παρακλήσεως, δηλαδή έργο παρηγοριάς  και ενισχύσεως και θάρρους και ανδρείας στις θλίψεις και δοκιμασίες των μαθητών, που θα συναντήσουν κατά την διάρκεια της αποστολής των. Στη φράση αυτή σαφώς ο Κύριος διακρίνει την ετερότητα των τριών προσώπων της αγίας Τριάδος: Ο Υιός είναι ο παρακαλών, ο Πατήρ ο παρακαλούμενος, ο δέ Παράκλητος το Άγιον Πνεύμα.

Στη συνέχεια στον επόμενο στίχο (14,17) αποδίδει σ’ Αυτό άλλο χαρακτηρισμό και επί πλέον προσδιορίζει την σχέση του με τον κόσμο: «το Πνεύμα της αληθείας, ό ο κόσμος ου δύναται λαβείν, ότι ου θεωρεί αυτό ουδέ γινώσκει αυτό, υμείς δε γινώσκετε αυτό, ότι παρ’ υμίν μένει και εν υμίν έσται». Ο Παράκλητος χαρακτηρίζεται ως «Πνεύμα της αληθείας», διότι Αυτό οδηγεί τον κάθε πιστό εις πάσαν την αλήθειαν. Αποκαλύπτει την αλήθεια περί του αληθινού Θεού, περί του κόσμου και περί του ανθρώπου. Περί των παρόντων, των εσχάτων και του αιωνίου προορισμού του ανθρώπου. Εμπνέει προς την αλήθεια και αποστρέφεται και τιμωρεί το ψεύδος. Πείθει τους ανθρώπους να πιστεύσουν στο Χριστό, που είναι η οδός και αλήθεια και η ζωή, αλλά και στην διδασκαλία του. Αυτό το Πνεύμα, ο κόσμος της αμαρτίας, οι άνθρωποι εκείνοι που δεν θα πιστεύσουν στον Χριστό, είναι αδύνατο να το λάβουν. Είναι αδύνατον επίσης να το δούν και να το γνωρίσουν, διότι δεν πρόκειται να σαρκωθή, όπως ο Χριστός και να συναναστραφή με τους ανθρώπους, ώστε να γίνει αντιληπτό  με τους σωματικούς οφθαλμούς. Το Πνεύμα οράται και γνωρίζεται μόνον με τους πνευματικούς οφθαλμούς της πίστεως, οι οποίοι όμως παραμένουν κλειστοί στους απίστους. Εν αντιθέσει μ’ αυτούς οι μαθητές έχουν μιά κάποια (μερική έστω) γνώση του αγίου Πνεύματος, διότι μπορούσαν να βλέπουν μέσα στις θαυματουργικές ενέργειες του Υιού τις ενέργειες του αγίου Πνεύματος. Όπως δηλαδή μέσα στην γνώση του Υιού είχαν την γνώση του Πατέρα («ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα»), έτσι πάλι διά μέσου του Υιού μπορούσαν οι μαθητές να έχουν γνώση του αγίου Πνεύματος. Αυτό το άγιο Πνεύμα, τώρα μεν μένει κοντά τους, διότι κατοικεί ολόκληρο μέσα στο Χριστό, μετά από λίγο όμως, την ημέρα της Πεντηκοστής θα έλθη να κατοικήση στις ψυχές τους για πάντα.

Παρά κάτω στους στίχους 25-26 επανέρχεται πάλι στην έλευση του Παρακλήτου, για να προσδιορίσησαφέστερα το έργο Του μέσα στις ψυχές των μαθητών: «Ο δε παράκλητος το Πνεύμα το Άγιον, ό πέμψει ο Πατήρ εν τω ονόματί μου, εκείνος υμάς διδάξει πάντα και υπομνήσει υμάς πάντα ά είπονυμίν». Τον Παράκλητο θα αποστείλει ο Πατέρας, όπως έστειλε και τον Υιό, «εν τω ονόματί» Του, δηλαδή επί τη βάσει του απολυτρωτικού Του έργου, προκειμένου να κάνει κτήμα των ανθρώπων την σωτηρία, που προσέφερε ο Υιός στον κόσμο διά της σταυρικής του θυσίας. Εκείνος λοιπόν θα επιτελέσει ένα διπλό έργο. Πρώτον θα διδάξη τους αποστόλους τις αλήθειες εκείνες, τις οποίες ο Κύριος δεν τους είχε διδάξει, διότι δεν ήσαν εις θέσιν προς το παρόν να τις βαστάσουν, σύμφωνα με όσα επισημαίνει παρά κάτω :«πολλά έχω λέγειν υμίν, αλλ’ ου δύνασθε βαστάζειν άρτι» (16,12). Και δεύτερον θα υπενθυμίσει σ’ αυτούς και θα τους διασαφίσει όλα όσα κατά καιρούς τους εδίδαξε ο Κύριος κατά την διάρκεια της τριετούς δράσεώς του, τα οποία όμως εν τω μεταξύ τα ελησμόνησαν οι μαθητές, ή δεν τα κατάλαβαν σωστά.

Στο επόμενο κεφάλαιο πάλι επανέρχεται στην έλευση του Παρακλήτου. Και τούτο διότι είναι ανάγκη να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές αυτό το μεγάλο γεγονός, που επρόκειτο να πραγματοποιηθή ολίγο μετά την ανάληψή του. Γεγονός τόσο σπουδαίο, όσο και η σάρκωση του Θεού Λόγου: «Όταν δε έλθη ο Παράκλητος, όν εγώ πέμψω υμίν παρά του Πατρός, το Πνεύμα της αληθείας ό παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος μαρτυρίσει περί εμού» (15,26). Στην παρά πάνω φράση ο Κύριος αποκαλύπτει στους μαθητές την εσωτερική σχέση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος. Ότι δηλαδή το Πνεύμα αϊδίως μεν και αχρόνως εκπορεύεται από μόνον τον Πατέρα, εν χρόνω δε αποστέλλεται στον κόσμο από τον Υιό. Αυτή η αλήθεια αποτελεί βασικό και θεμελιώδες δόγμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, από το οποίο διαφοροποιούνται ο Παπισμός και ο Προτεσταντισμός, που αποδέχονται την εκπόρευση του αγίου Πνεύματος «και εκ του Υιού» (filioque). Αυτός δε ο Παράκλητος όταν θα έρθη στον κόσμο, θα δώσει διά μέσου των μαθητών μαρτυρία περί του Χριστού. Ότι δηλαδή αυτός είναι ο Υιός του Θεού και ότι αδίκως τον εμίσησαν και τον κατεδίωξαν οι εχθροί του. Θα δώσει δε αυτή την μαρτυρία, αφ’ ενός μεν με την εσωτερική μυστική πληροφορία και βεβαιότητα στις ψυχές των πιστευόντων και αφ’ ετέρου με μιά πληθώρα θαυμάτων, τα οποία θα ενεργήσει διά μέσου των αποστόλων, επισφραγίζοντας το κήρυγμά τους.

Στο επόμενο 16ο κεφάλαιο, στίχοι 8-11, προσδιορίζει αναλυτικότερα το έργο του Παρακλήτου σε σχέση με τον κόσμο: «Και ελθών εκείνος ελέγξει τον κόσμον περί αμαρτίας και περί δικαιοσύνης και περί κρίσεως. Περί αμαρτίας μεν ότι ου πιστεύουσιν εις εμέ, περί δικαιοσύνης δε ότι προς τον Πατέρα μου υπάγω και ουκέτι θεωρείτε με. Περί δε κρίσεως, ότι ο άρχων του κόσμου τούτου κέκριται». Το έργο του Παρακλήτου δεν θα είναι μόνον μιά μαρτυρία περί του Χριστού, αλλά θα έχει επί πλέον και ελεγκτικό χαρακτήρα. Θα ελέγξει τον κόσμο για τρία πράγματα. Πρώτον για το μεγάλο αμάρτημα της απιστίας, το οποίο διέπραξε απορρίπτοντας τον Χριστό. Και τούτο διότι ενώ υπήρχαν οι αποδείξεις τόσων πολλών και μεγάλων θαυμάτων Του, αυτοί τελικά δεν επίστευσαν. Διότι ακόμη ενώ είχαν ενώπιόν τους την μαρτυρία του Προδρόμου για τον Ιησού και τις μαρτυρίες των προφητών από τις Γραφές, πάλι δεν επείσθησαν. Ο έλεγχος δε αυτός δεν θα είναι μόνον ένας απλός έλεγχος της συνειδήσεώς των, αλλά θα έχει δραστικότερο χαρακτήρα. Θα γίνεται ολοφάνερος εξωτερικά με ένα πλήθος θαυμάτων, τα οποία θα κάνουν οι απόστολοι, επικαλούμενοι το όνομα του Ιησού.

 Το δεύτερο έργο του Παρακλήτου θα είναι, ότι θα ελέγξει όλους εκείνους, οι οποίοι τον κατεδίκασαν σε θάνατο και τον εσταύρωσαν. Δηλαδή πρωτίστως τους αρχιερείς και άρχοντες των Ιουδαίων, οι οποίοι αδίκως τον εσυκοφάντησαν στο λαό ως λαοπλάνο και ξένο προς τον Θεόν. Θα αποδείξει πόσο φοβερό έγκλημα διέπραξαν κατά της δικαιοσύνης όταν εκραύγαζαν «άρον άρον σταύρωσον αυτόν», καθ’ όν χρόνον Αυτός ήταν ο μόνος άγιος και αναμάρτητος και δίκαιος. Ένα δε επί πλέον πολύ ισχυρό τεκμήριο της ιδικής Του αναμαρτησίας και της ιδικής των κατάφορης αδικίας, αποτελεί  μετάβασίς Του στον Πατέρα. Το γεγονός δηλαδή ότι μετά την ταφή του δεν παρέμεινε η ψυχή του αιχμάλωτη στον άδη, όπως συμβαίνει με όλους τους αμαρτωλούς, αλλά αφού ανέστη, ανελήφθη εν δόξη και εκάθισε στα δεξιά του Πατρός.

Το τρίτο έργο του Παρακλήτου θα είναι, ότι θα φανερώσει στον κόσμο, ότι ο άρχων του κόσμου τούτου, ο διάβολος, έχει κατακριθή υπό της Θείας Δικαιοσύνης και κατανικηθή ολοσχερώς από τον Χριστό, ο οποίος με την  σταυρική Του θυσία, αφήρεσε από αυτόν όλη την εξουσία, την οποία ασκούσε μέχρι τώρα πάνω στους ανθρώπους. Πράγμα που δεν θα μπορούσε να επιτύχει αν ήταν αμαρτωλός. Πράγματι πώς θα ήταν δυνατόν οι απόστολοι και όσοι πίστευαν στον Χριστό, να καταπατούν τον διάβολο και τις μεθοδείες του, επικαλούμενοι το όνομα του Χριστού και τυπώνοντες το σημείο του σταυρού, αν ο Χριστός δεν τον είχε προηγουμένως νικήσει; Επίσης πως θα μπορούσαν να εκδιώκουν τα δαιμόνια από τους δαιμονιζομένους με την δύναμη του Χριστού;

Συνεχίζοντας ο Κύριος τον λόγον του σχετικά με το έργο του Παρακλήτου προχωρεί σε περισσότερες διασαφίσεις: «Όταν δε έλθη εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν. Ού γαρ λαλήσει αφ’ εαυτού, αλλ’ όσα αν ακούση λαλήσει και τα ερχόμενα αναγγελείυμίν. Εκείνος εμέ δοξάσει ότι εκ του εμού λήψεται και αναγγελείυμίν. Πάντα όσα έχει ο Πατήρ εμά εστίν, διά τούτο είπον, ότι εκ του εμού λήψεται και αναγγελεί υμίν» (στίχοι 13-16). Ο Παράκλητος ως πνεύμα της αληθείας, θα οδηγήσει τους αποστόλους, και δι’ αυτών όλη την Εκκλησία, εις πάσαν την αλήθειαν. Δηλαδή θα τους διδάξει όλες εκείνες τις αλήθειες, τις οποίες τώρα δεν είναι ειςθέσιν να εννοήσουν οι μαθητές, ώστε να κηρύττουν αλανθάστως και απλανώς την σώζουσα ευαγγελική διδασκαλία. Θα τους λύσει τις απορείες και τα ερωτηματικά, που τώρα μπορεί να έχουν. Θα τους κατευθύνει και εμπνέει κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ορθά να διοικήσουν τα σκάφος της Εκκλησίας και να δώσουν ορθές λύσεις στα εκάστοτε αναφυόμενα προβλήματα. Άλλωστε το Πνεύμα δεν θα τους διδάξει κάτι διαφορετικό από όσα τους εδίδαξε ο Χριστός, ώστε να τους προκαλέσει σύγχυση. Θα τους διδάξει απαράλλακτη την διδασκαλία του Χριστού, διότι δεν θα πή τίποτε δικό του, αλλά όσα θα ακούσει από τον Πατέρα. Και ο ίδιος όμως ο Χριστός, σύμφωνα με όσα είπε προηγουμένως (15,15) όλα όσα άκουσε από τον Πατέρα Του, αυτά εδίδαξε στους μαθητές του. Επομένως οι δύο αυτές διδασκαλίες ταυτίζονται. Επειδή δε όλος αυτός οθησαυρός της γνώσεως και της αληθείας, που θα αποκαλυφθή στους ανθρώπους είναι κοινό κτήμα και των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος, γι’ αυτό προσθέτει παρά κάτω, ότι όλα όσα έχει ο Πατήρ είναι ταυτόχρονα και του Υιού. Και επομένως όσα λάβει το Πνεύμα από τον Πατέρα είναι σαν να τα παίρνει ταυτόχρονα και από τον Υιό. 

Από την παρά πάνω σύντομη ανάλυση συμπεραίνουμε, ότι δεσπόζουσα θέση στην μακρά αυτή ομιλία του Κυρίαου, που όπως ελέχθη αποτελεί στο σύνολό της την Καινή Του Διαθήκη, κατέχουν οι υποσχέσεις του περί της ελεύσεως του Παρακλήτου, όπως ακριβώς στην Παλαιά Διαθήκη, στη Μωσαϊκή Νομοθεσία, κυρίαρχη και δεσπόζουσα θέση είχαν οι υποσχέσεις, τις οποίες έδωσε ο Θεός στον εκλεκτό λαό του τον Ισραήλ, να κληρονομήσει την γή της επαγγελίας.

Κατ’ ανάλογο τρόπο εξ’ ίσου σημαντική θέση στην Καινή Του Διαθήκη κατέχει η καινή ενολή της αγάπης: «εντολήν καινήν δίδωμι υμίν ίνα αγαπάτε αλλήλους, καθώς ηγάπησα υμας» (13,34), (στην οποία επανέρχεται πολλές φορές), ως η κατ’ εξοχήν εντολή, η οποία αποτελεί την συμπερίληψη και την ανακεφαλαίωση όλων των ευαγγελικών εντολών, αλλά και όλων των εντολών της Μωσαϊκής νομοθεσίας.

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ Η ΔΟΞΑ π. ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΜΟΥΡΤΖΑΝΟΣ

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ Η ΔΟΞΑ π. ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΜΟΥΡΤΖΑΝΟΣ

«Ο πιστεύων εις εμέ, καθώς είπεν η Γραφή, ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος. Τούτο δε είπε περί του Πνεύματος ου έμελλον λαμβάνειν οι πιστεύοντες εις αυτόν ^. ούπω γαρ ην Πνεύμα Άγιον, ότι Ιησούς ουδέπω εδοξάσθη» (Ιωάν. 7, 38-39). Με τη φράση αυτή ο ευαγγελιστής Ιωάννης μας δείχνει τις ευλογίες και τον τρόπο ζωής που αποκτά όποιος είναι μέλος του σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας δηλαδή. Και αυτό γίνεται την στιγμή που λαμβάνουμε, στο μυστήριο του Βαπτίσματος, το Χρίσμα, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα μας καθιστά τέλεια μέλη του σώματος του Χριστού, δίδοντάς μας την χάρη και το δικαίωμα να συμμετέχουμε όχι μόνο στα μυστήρια, αλλά και στην αιώνια δόξα την οποία ο Χριστός πρώτος προσέδωσε στην ανθρώπινη φύση, συνεργεία του Αγίου Πνεύματος. Και είναι τρία τα χαρακτηριστικά αυτής της δόξας, η οποία ξεκινά από τον παρόντα χρόνο και κόσμο και τελειούται στην αιώνια ζωή: είναι ο κορεσμός της δίψας για νόημα, αιωνιότητα και όντως ζωή. Είναι η έκλυση αυτού του ζώντος ύδατος από τα εσώτερα της ύπαρξης προς όλο τον κόσμο. Και είναι η διατήρηση του Αγίου Πνεύματος  στην πίστη και τη ζωή της Εκκλησίας.  Αυτά τα τρία στοιχεία οδηγούν τον άνθρωπο από δόξης εις δόξαν.

                Η παρουσία του τρίτου προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Πνεύματος, στην ζωή μας λύνει το μεγάλο ερώτημα που ταλαιπωρεί κάθε άνθρωπο: «γιατί υπάρχουμε; ποιος είναι ο προορισμός μας; τι συμβαίνει όταν πεθαίνουμε;». Η παρουσία του Αγίου Πνεύματος μάς δείχνει ότι υπάρχουμε γιατί ο Θεός το θέλησε. Είμαστε παιδιά Του. Και σκοπός της ζωής μας είναι να ανακαλύπτουμε την υιότητά μας. Να βρίσκουμε σε κάθε περίσταση της ζωής μας, ευχάριστη και δυσάρεστη, ακόμη και στο βιολογικό μας τέλος, τα σημάδια της αγάπης του Θεού και τελικά τον Ίδιο.  Δεν είμαστε αυτόφωτοι και αυθύπαρκτοι. Έχουμε αρχή και τέλος στο χρόνο, όχι όμως και σε ό,τι αφορά στη σχέση μας με το Θεό που υπερβαίνει το χρόνο. Και σκοπός της ζωής μας είναι να πράττουμε κατά τις εντολές του Θεού, για να αναβαπτιζόμαστε στη χάρη που η σχέση μας μαζί Του μας προσφέρει. Και αυτή η σχέση γίνεται αιώνια. Δεν αφήνει ο Θεός την ψυχή μας στον Άδη (Ψαλμ. 15). Δεν εκμηδενιζόμαστε στην κόλαση της ανυπαρξίας ή της μοναξιάς, αλλά ζούμε την υιότητα για πάντα.

                Το βίωμα της υιότητας γίνεται κατάσταση που αγκαλιάζει όλη την ύπαρξή μας. Η παρουσία του Αγίου Πνεύματος ξεχειλίζει. Είναι γενναιόδωρη. Και ό,τι πλημμυρίζει, δεν κρύβεται. Πληροί και αυτόν που το ζει και γίνεται πηγή που ξεδιψά και τους άλλους. Αυτός είναι ο δρόμος και ο τρόπος της αγιότητας. Ο άνθρωπος που πιστεύει στο Χριστό και λαμβάνει το Άγιο Πνεύμα στη ζωή της Εκκλησίας αποκτά την αγιότητα. Και άγιος είναι εκείνος που αυθόρμητα αναλαμβάνει την αποστολή να δώσει αυτό που έχει και ζει, ανεξαρτήτως αν οι άλλοι οι άνθρωποι καταλάβουν τη χαρά που ζει. Καταλάβουν το φως που έχει στην καρδιά του. Καταλάβουν  γι’Αυτόν που τους μιλά και γι’ αυτό που ζει. Για την ανακαίνιση της ύπαρξης χάρις στην πίστη. Για την επιλογή της θυσίας και της αγάπης. Για την άσκηση και την μετάνοια. Για τον αγώνα εναντίον του πολυποίκιλου κακού. Για την συγχώρεση και την συνύπαρξη.   Για το μαρτύριο του αίματος και της συνείδησης. Για την επιλογή της διαφορετικότητας που όμως δεν αποκόπτει, αλλά περιλαμβάνει τους πάντες. Κι αν κόμη εκείνοι δεν θέλουν, δε λησμονεί την προσευχή για όλους. Τον κόσμο και την δημιουργία. Ο άγιος είναι αυτός που νιώθει να ξεχειλίζει η ύπαρξή του από τη χάρη του Πνεύματος και την παρουσία του Θεού. Και γίνεται η πηγή που ξεδιψά όσους το επιθυμούν. Ακόμη κι αν  αμφισβητούν και την πηγή και το ζων ύδωρ.

                Η υιότητα και η αγιότητα γίνονται φως τοις πάσι. Γίνονται ζωή στον κόσμο αυτό και στην αιωνιότητα. Και είναι η δόξα του ανθρώπου που φωτίζεται από το Άγιο Πνεύμα εντελώς διαφορετική από αυτήν που τα ανθρώπινα μέτρα προσφέρουν. Δεν έχει να κάνει με τις τιμές των ανθρώπων ούτε την υστεροφημία. Δεν έχει να κάνει με τα οικονομικά κίνητρα, ούτε με την ενασχόληση των άλλων με αυτόν που εν Αγίω Πνεύματι δοξάζεται.   Ούτε με πρωτοσέλιδα ή επαίνους. Η εν Αγίω Πνεύματι δόξα αποδίδει στον άνθρωπο το αρχαίον κάλλος. Του δίδει την ελευθερία από κάθε ανάγκη. Του δίδει την χάρη της Αληθείας. Τον καθιστά δυνατό στην καρδιά. Και αίρει κάθε φόβο από την ύπαρξη. Την ίδια στιγμή κάνει τον άνθρωπο να χαίρεται την οδό της πνευματικότητας.  Σκέπτεται το Θεό και ζει κατά Θεόν. Δεν επιδιώκει τα του κόσμου, αλλά υπερβαίνει τον κόσμο. Και αγαπώντας το Θεό και το συνάνθρωπο, ο δεδοξασμένος παρά του Αγίου Πνεύματος, ζει την ανάσταση από τον θάνατο της εκκοσμίκευσης και της κακότητας, όπως επίσης υπερβαίνει και την ανάγκη προσαρμογής στα δεδομένα του κόσμου, γιατί ξέρει ποια είναι η αληθινή του πατρίδα. Και δεν παραδίδεται στο θέλημα και τον τρόπο των πολλών, αλλά αναζητεί το Θεό σε κάθε στιγμή και σε κάθε πρόσωπο, ενώ σε κάθε πρόκληση έχει μέσα του αυτόματο ως φυσική του κατάσταση το τι θέλει ο Θεός.  

                Καθώς εορτάζουμε την Πεντηκοστή, καλούμαστε να ξαναβρούμε στη ζωή μας αυτά τα τρία στοιχεία: την υιότητα, την αγιότητα και την πνευματικότητα. Και τα τρία μας δίνουν τη δόξα που ξεπερνά τα μέτρα του κόσμου. Για να τα βρούμε και να τα σπουδάσουμε προϋπόθεση είναι η ζωή της Εκκλησίας, η οποία μας αγιάζει και μας δείχνει το Άγιο Πνεύμα. Η δόξα της πίστης, όσο κι αν δεν φαίνεται να  συγκινεί τον κόσμο μας, είναι μία πρόκληση να την αναζητήσουμε, υπερβαίνοντας έτσι  τα στίγματα των πταισμάτων και ζώντας την Αλήθεια του Τριαδικού Θεού. Φώτιση και επιφοίτηση, αγώνας και ελπίδα η πρόταση ζωής της Εκκλησίας. Ας την αναζητήσουμε εν Πνεύματι και αληθεία.

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πατρῶν  

κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

          Τήν Κυριακή τῆς Πεντηκοστῆς ἑορτάζομε τήν κάθοδο τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐπί τούς Ἁγίους Μαθητάς καί Ἀποστόλους, ἡ ὁποία ἔγινε πενῆντα ἡμέρες μετά τήν ἐκ νεκρῶν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

          Διαβάζομε στίς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων:

«Ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τήν ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς ἦσαν ἅπαντες ὁμοθυμαδόν ἐπί τό αὐτό. Καί ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας, καί ἐπλήρωσεν ὅλον τόν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι∙ καί ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεί πυρός, ἐκάθισέ τε ἐφ’ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν, καί ἐπλήσθησαν ἅπαντες,  Πνεύματος Ἁγίου...» (Πραξ. β’, 1-4).

          Ἔτσι, πραγματοποιήθηκε ἡ ἐπαγγελία πού εἶχε δώσει ὁ Κύριος στούς Μαθητάς του ὀλίγον πρό τοῦ Πάθους του:

«Καί ἐγώ ἐρωτήσω τόν Πατέρα καί ἄλλον Παράκλητον δώσει ὑμῖν, ἵνα μένῃ μεθ’ ὑμῶν εἰς τόν αἰῶνα, τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας» (Ἰωάν. ιδ’, 16).

          Καί εἰς ἄλλο σημεῖο ὁ Κύριος λέγει:

«Ὅταν δέ ἔλθῃ ὁ Παράκλητος, ὅν ἐγώ πέμψω ὑμῖν παρά τοῦ Πατρός, τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὅ παρά τοῦ Πατρός ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περί ἐμοῦ» (Ἰωάν. ιε’, 26).

          Ἐπί τῇ ἑορτῇ, λοιπόν, τῆς Πεντηκοστῆς, ἐθεωρήσαμε πολύ ὠφέλιμο νά σημειώσωμε μερικά πράγματα σχετικά μέ τήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι ἴσως, ἀγνοοῦν εἰς βάθος αὐτή τήν διδασκαλία, ἤ δυσκολεύονται νά τήν κατανοήσουν. Πολλάκις δέ καί μεῖς οἱ Ἐκκλησιαστικοί διδάσκαλοι ἀσχολούμεθα μέ ἄλλα ζητήματα καί ἀφήνομε κατά μέρος τά θέματα πίστεως, τά ὁποῖα ὅμως ἔχουν τήν πρώτη σημασία γιά τήν σωτηρία τοῦ Ἀνθρώπου.

          Τό Ἅγιο Πνεῦμα δέν εἶναι ἁπλῶς μιά ἀόριστη δύναμη τοῦ Θεοῦ, ἤ ποίημα τοῦ Λόγου ὡς ἰσχυρίζοντο ἀκραῖοι Ἀρειανοί, ὡς ὁ Εὐνόμιος κλπ., οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν ἀπό τίς Οἰκουμενικές Συνόδους, τόσο ἀπό τήν Α’, ἰδίως ὅμως ἀπό τήν Β’ Οἰκουμενική Σύνοδο, ὅπου εἰδικά ἀντιμετωπίσθησαν αὐτές οἱ πλάνες τῶν πνευματομάχων αἱρετικῶν.

          Τό Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι τό Τρίτο Πρόσωπο τῆς Παναγίας καί Ζωαρχικῆς Τριάδος, Θεός ἀληθινός, ὁμοούσιο καί ἰσότιμο πρόσωπο μέ τόν Πατέρα καί τόν Υἱό.

          Τό προσωπικό ὑποστατικό ἰδίωμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι ἡ ἐκπόρευσις ἐκ τοῦ Πατρός.

          Τό Ἅγιο Πνεῦμα ἦτο πάντοτε «παρόν» μαζί μέ τά ἄλλα δύο πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος∙ συμμετέχει στήν δημιουργία τοῦ σύμπαντος κόσμου, ἐνεργεῖ διά τῶν Προφητῶν, συνεργεῖ στήν ὑπόθεση τῆς σωτηρίας τοῦ Ἀνθρώπου, ἐνῷ μετά τήν Ἁγία Πεντηκοστή, «ὅλον συγκροτεῖ τόν θεσμόν τῆς Ἐκκλησίας». Μορφώνει τόν Χριστό ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν καί μᾶς καθιστᾶ διά τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος μέλη τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, δηλαδή τῆς Ἐκκλησίας. Ἐν γένει διά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνεχίζεται τό ἀπολυτρωτικό ἔργο τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, διά τῶν Μυστηρίων.

          Ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας γιά τό Πανάγιο Πνεῦμα συμπεριελήφθη στό «Σύμβολο τῆς Πίστεως», στό γνωστό ἄρθρο μέ τό ὁποῖο ὁμολογοῦμε τήν Θεότητά Του:

«Καί εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, τό κύριον, τό ζωοποιόν, τό ἐκ τοῦ Πατρός ἐκπορευόμενον, τό σύν Πατρί καί Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καί συνδοξαζόμενον, τό λαλῆσαν διά τῶν προφητῶν».

          Στό σημεῖο αὐτό θά ἀναφερθοῦμε στήν αἱρετική διδασκαλία, τήν ὁποία ὅλως αὐθαιρέτως εἰσήγαγαν οἱ Παπικοί στό Σύμβολο τῆς Πίστεως, τό γνωστό “Filioque”. Πρόκειται γιά τήν διδασκαλία περί ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος «καί ἐκ τοῦ Υἱοῦ», πού ὄχι μόνο ἀποτελεῖ αὐθαιρεσία, ὅπως ἀναφέραμε προηγουμένως, ἀλλά ὑπῆρξε καί ἕνα ἀπό τά βασικώτερα σημεῖα πού ὡδήγησε στό ὁριστικό Σχῖσμα τοῦ 1054.

          Ἡ αἱρετική αὐτή θέση τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν, ἡ μεγίστη αὐτή κακοδοξία, διασπᾶ (ὡς διδασκαλία) τήν ἑνότητα τῆς Ἁγίας Τριάδος, καί ἀνατρέπει ὅσα ἐδίδαξε ἀπ’ ἀρχῆς, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, ἡ Μία, Ἁγία, Καθολική καί Ἀποστολική τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία.

          Μέ ἁπλᾶ λόγια, τό “Filioque” καταργεῖ τήν μοναρχία τῆς Θεότητος, συγχέει τά ὑποστατικά ἰδιώματα τοῦ Πρώτου καί τοῦ Δευτέρου Προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδος (ἐφόσον τό Ἅγιο Πνεῦμα, κατά τήν ὡς ἄνω κακοδοξία, ἐκπορεύεται «καί ἐκ τῶν δύο») καί ὑποβιβάζει τό Τρίτο Πρόσωπο, τό Πανάγιο Πνεῦμα.

          Ἡ πλάνη αὐτή, ὁδηγεῖ σέ μεγάλες ἐπιπτώσεις ὡς πρός τήν σωτηρία τοῦ Ἀνθρώπου, καί δυστυχῶς ἀποτελεῖ ἕνα ἀκόμη μεγάλο ἐμπόδιο (ὅπως καί τό θέμα τῆς Οὐνίας) γιά τήν ἐπαναπροσέγγιση μέ τήν Μία, τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἐξ ἧς οἱ Δυτικοί ἀπεκόπησαν.

          Μετά τό Σχῖσμα, πολλοί Ἅγιοι Πατέρες ἐθεολόγησαν περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅπως ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ Ἅγιος Μᾶρκος Ἐπίσκοπος Ἐφέσου ὁ Εὐγενικός, ὁ μαθητής του Γεννάδιος ὁ Σχολάριος καί πλεῖστοι ἄλλοι, οἱ  ὁποῖοι σθεναρῶς ἀντιμετώπισαν τίς παπικές κακοδοξίες περί τοῦ ὡς εἴρηται θέματος.

          Ἡ ὀρθή διδασκαλία καί πίστη περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔχει θεμελιώδη σημασία, ἀφοῦ δέν δύναται νά ὑπάρξῃ Ἐκκλησία χωρίς τήν παρουσία τοῦ Τρίτου Προσώπου τῆς Παναγίας Τριάδος. Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἀναφέρει χαρακτηριστικά:  «Εἰ μὴ Πνεῦμα παρῆν, οὐκ ἄν συνέστη ἡ Ἐκκλησία» (Ὁμιλία Α’ εἰς Πεντηκοστήν, PG. 50. 459).        

          Κατά τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς (στούς Αἴνους) ἡ Ἐκκλησία μας διακηρύττει ψάλλουσα:

«Τό Πνεῦμα τό ἅγιον, ἦν μέν ἀεί, καί ἔστι καί ἔσται, οὔτε ἀρξάμενον, οὔτε παυσόμενον, ἀλλ' ἀεί Πατρί καί Υἱῷ συντεταγμένον καί συναριθμούμενον∙ ζωή καί ζωοποιοῦν, φῶς καί φωτός χορηγόν∙ αὐτάγαθον καί πηγή ἀγαθότητος· δι' οὗ Πατήρ γνωρίζεται, καί Υἱὸς δοξάζεται καί παρά πάντων γινώσκεται, μία δύναμις, μία σύνταξις, μία προσκύνησις, τῆς ἁγίας Τριάδος».

          Δηλαδή, «τό Ἅγιο Πνεῦμα ὑπῆρχε πάντοτε, καί ὑπάρχει καί θά ὑπάρχῃ. Οὔτε εἶχε (ποτέ) ἀρχή, οὔτε θά ἔχῃ τέλος, ἀλλά πάντοτε εἶναι ἑνωμένο καί συναριθμεῖται μέ τόν Πατέρα καί τόν Υἱό. Εἶναι ζωή καί δίνει ζωή, εἶναι φῶς καί χορηγός φωτός. Εἶναι ἀγαθό ἀφ’ ἑαυτοῦ Του καί πηγή ἀγαθότητος. Μέσω Αὐτοῦ ὁ Πατέρας γνωρίζεται καί ὁ Υἱός δοξάζεται καί κατανοεῖται ἀπό ὅλους. (Ὑπάρχει) μία δύναμη, μία ἑνότητα, μία προσκύνηση, αὐτή τῆς Ἁγίας Τριάδος».

          Ἐπίσης, ἡ Ἐκκλησία μας τονίζει ὅτι διά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀποκτοῦμε τήν ἑνότητα, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητη στήν ζωή μας τήν προσωπική καί τήν κοινωνική. Ἑνότητα μέ τόν Θεό καί ἑνότητα μέ τόν συνάνθρωπό μας.

          Στό κοντάκιο τῆς Ἑορτῆς ἀναφέρεται:

«Ὅτε καταβάς τάς γλώσσας συνέχεε, διεμέριζεν ἔθνη ὁ Ὕψιστος· ὅτε τοῦ πυρός τάς γλώσσας διένειμεν, εἰς ἑνότητα πάντας ἐκάλεσε...».

          Σήμερα ἐπικρατεῖ σύγχυση στόν κόσμο. Ὁ καθένας μέ τόν δικό του τρόπο, ἀπό τήν δική του θέση καί κατά τήν προσωπική ἐσωτερική του κρίση, προσπαθεῖ νά δώσῃ λύση στά κοινωνικά προβλήματα καί στά προσωπικά καί ἄλλα ἀδιέξοδα. Ὅμως, χωρίς τήν ἔλλαμψη καί τόν φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος,  διασαλεύεται ἡ ἐσωτερική μας καί κοινωνική συνοχή.

          Μόνο ὅσοι ζοῦν μέσα στήν Ἐκκλησία, οἱ θεούμενοι, οἱ ἄνθρωποι τῆς προσευχῆς, τῆς ἀσκήσεως, τῆς μυστηριακῆς κοινωνίας καί ζωῆς, μποροῦν νά κατανοήσουν καί νά ἀντιληφθοῦν εἰς βάθος τό μυστήριο τῆς ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι Ἑνότητος, ὅπως τό ἐβίωσαν οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι καί ὅλοι οἱ Ἅγιοι ἀπό τῆς ἀρχῆς καί μέχρι τῶν ἐσχάτων.

          Ἄς προσευχηθοῦμε μέ ζέση ψυχῆς, ὥστε τό Πανάγιο Πνεῦμα νά σκηνώσῃ στήν καρδιά μας, νά μᾶς φωτίσῃ, νά μᾶς  ἁγιάσῃ καί νά μᾶς λυτρώσῃ.   

Η ΒΛΑΣΦΗΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Πρωτοπρεσβ. π. Άγγελος Αγγελακόπουλος,

εφημέριος Ι. Ν. Αγίας Παρασκευής Καλλιπόλεως Πειραιώς

O άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σε ένα σημείο της πρώτης ομιλίας του στην εορτή της Πεντηκοστής επισημαίνει ότι, δυστυχώς, μερικές φορές ο Θεός αναστέλλει τήν Χάριν του Αγίου Πνεύματος, την οποία εγκατέστησε και υπάρχει μόνιμα μόνο μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. «Ο Θεός αναστέλλει του Πνεύματος την Χάριν». Όλα τα χαρίσματα, όλες τις ενέργειες της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος τις αναστέλλει ο Θεός. Πότε τις αναστέλλει ο Θεός; «Όταν ημίν οργίζεται». Όταν ο Θεός θυμώσει μ’εμάς, όταν δει ότι είμαστε αγνώμονες, όταν δει ότι δεν καταλαβαίνουμε αυτές τις ευεργεσίες της Χάριτος και της ενεργείας του Αγίου Πνεύματος, όταν ξεχνούμε τον Θεό, τότε ο Θεός οργίζεται και αναστέλλει «του Πνεύματος την Χάριν». Και φέρνει μερικά παραδείγματα ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος από την Παλαιά Διαθήκη, τα οποία, δυστυχώς, υπάρχουν και στη σημερινή εποχή. Υπάρχει στην Γένεση ενα χωρίο, το οποίο λέει : «ου μη καταμείνη το πνεύμα μου εν τοις ανθρώποις τούτοις εις τον αιώνα, διά το είναι αυτούς σάρκας»[1]. 

Δεν θα παραμείνει το πνεύμα μου, το Άγιον Πνεύμα στους ανθρώπους, γιατί έχουν γίνει σάρκες, βλέπουν μόνο τά σαρκικά. Και λέει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος πως υπήρξαν περίοδοι, όπου δεν ακουγόταν προφητικός λόγος, είχε σιγήσει ο προφητικός λόγος, δεν υπήρχε, λέει, ρήμα προφητικό. «Ρήμα ην τίμιον», ρήμα προφητικό ήταν πολύ σπάνιο, δεν βρισκόταν προφήτης. Είχε πάρει ο Θεός τήν Χάριν του από τους Ισραηλίτες.

Δέν συμβαίνει άραγε αυτό καί στή σημερινή εποχή; Έχουμε την ασφάλεια της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εδώ μέσα υπάρχει η Χάρις του Αγίου Πνεύματος, εδώ καταφεύγουμε όλοι στις δύσκολες στιγμές. Αλλά, δεν έχουμε όλοι την αίσθηση και την εντύπωση ότι και στη σημερινή μας εποχή τείνουμε να γίνουμε σάρκες; Συγκλονιζόμαστε κάθε φορά που, στο κατά Ματθαίον άγιον Ευαγγέλιον στο 24^ο κεφ., ο ίδιος ο Κύριος μάς δίνει μια εικόνα της πνευματικής καταστάσεως της ανθρωπότητος κατά τα έσχατα, κατά τους τελευταίους χρόνους. Τι λέει ο Κύριός μας; Λέει: «Ώσπερ δε αι ημέραι του Νώε, ούτως έσται και η παρουσία του υιού του ανθρώπου. Ώσπερ γαρ ήσαν εν ταις ημέραις ταις προ του κατακλυσμού». Πώς ήταν οι άνθρωποι στην εποχή του Νώε πριν τον κατακλυσμό; Μην παρεξηγηθείτε από τις εκφράσεις! «Τρώγοντες καί πίνοντες, γαμούντες και εκγαμίζοντες»[2]. Να, λοιπόν! Ο ίδιος ο Χριστός μάς λέει˙ Όπως ήταν στην εποχή του Νώε, που αφήρεσε το Πνεύμα του ο Θεός, την Χάριν του Αγίου Πνεύματος, έτσι θα είναι και η εποχή των εσχάτων, παρά την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος και παρά το ότι το Άγιον Πνεύμα είναι μέσα στην Εκκλησία και μεταδίδεται. Θα’ρθει εποχή, κατά την οποία οι ανθρωποι θα ενδιαφέρονται μόνο για την καλοπέραση, «τρώγοντες και πίνοντες», και μόνο για τις σαρκικές σχέσεις, προγαμιαίες σχέσεις, πορνεία, μοιχεία, ομοφυλοφιλία, «γαμούντες και εκγαμίζοντες».

Καθηκόντως αναφερόμαστε στο αίσχιστο πάθος της ομοφυλοφιλίας, διότι τελευταίως στη χώρα μας έχει εγείρει θρασείαν την κεφαλήν. Ήδη μέσα στον Ιούνιο πραγματοποιήθηκαν δύο δημόσιες προκλητικές εκδηλώσεις της «Ομοφυλοφιλικής Υπερηφανείας» (Gay Pride) στην Αθήνα για ένατη χρονιά και στη Θεσ/κη για δεύτερη χρονιά υπό την στήριξη και εποπτεία των δημάρχων των δύο πόλεων (Καμίνη και Μπουτάρη) και την ένοχη σιωπή-συγκατάθεση άνευ αντιδράσεων και αντιστάσεων των τοπικών επισκόπων (Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Ιερωνύμου και Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσ/κης κ. Ανθίμου). «Ἡ διαμαρτυρία μας ἐπικεντρώνεται στό ὅτι ἐπιχειρεῖται τό φοβερό αὐτό ἁμάρτημα τῆς Ὁμοφυλοφιλίας, τοῦ κιναιδισμοῦ, τοῦ σοδομισμοῦ, τῆς ἀρσενοκοιτίας, τῆς παρά φύσιν ἀσέλγειας, πού προεκτείνεται στήν παιδεραστία καί παιδοφιλία, νά παρουσιασθεῖ ὡς φυσιολογική κατάσταση, ὡς ἁπλῆ διαφορετικότητα. Ἡ πανανθρώπινη ὅμως συνείδηση ἀνά τούς αἰῶνες γνωρίζει ὡς φυσιολογική σεξουαλική συμπεριφορά τίς σχέσεις ἀνάμεσα στόν ἄνδρα καί τήν γυναίκα, στό ἄρσεν καί τό θῆλυ. Αὐτή εἶναι ἡ ἀνθρώπινη φυσιολογία καί ὀντολογία. Κάθε ἄλλη σχέση ἀνατρέπει τήν ἀνθρώπινη ὀντολογία, ὡς παρά φύση ἐκτροπή, ἡ ὁποία δέν παρατηρεῖται οὔτε καί στά ζῶα, διότι καὶ στὰ ἑρμαφρόδιτα ζῶα ἡ σαρκικὴ σχέση εἶναι γιὰ ἀναπαραγωγή. Ἰδιαίτερα ἡ Ἁγία Γραφή, πού ἐκφράζει τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τοῦ δημιουργοῦ τοῦ ἀνθρώπου καί σοφοῦ γνώστη τῆς ἀνθρώπινης φύσης, καταδικάζει τήν ὁμοφυλοφιλία ὡς πάθος, ἀτιμία καί ἀσχημοσύνη, τιμωρηθέν αὐστηρά μέ φωτιά καί θειάφι στήν πόλη τῶν Σοδόμων καί Γομόρων. Διά τό σύνολο δέ τῶν Ἁγίων Πατέρων ἡ ὁμοφυλοφιλία εἶναι τό πιό σιχαμερό καί ἀκάθαρτο ἁμάρτημα»[3].

Νομίζουμε πως δεν υπάρχει κανένας, ο οποίος να διαφωνεί οτι η χώρα μας, η ηρωοτόκος και αγιοτόκος Ελλάδα μας, έβγαλε αγίους και γέμισε τον κόσμο από αγιότητα και αρετή. Αν ξεφυλλίσει κανείς τις δέλτους της ιστορίας, τα μηναία, τα συναξάρια, θα δει εκεί θαυμαστά κατορθώματα αγιότητος, πίστεως, αρετής και θεώσεως. Μέχρι των ημερών μας έβγαιναν άνθρωποι όσιοι συχνά, όχι σπανίως. Ακόμη και οι παππούδες μας και οι γιαγιάδες μας και τ’αδέλφια μας ζούσαν μέσα στο κλίμα της αγιότητος. Δυστυχώς, όμως, διαπιστώνουμε ότι αυτή η σειρά, αυτή η αλυσίδα της αγιότητος, η οποία υπήρχε μέχρι πριν δύο-τρεις-τέσσερεις δεκαετίες, στην εποχή μας τείνει να διακοπεί. Και μοιάζουμε πάρα πολύ μ’αυτή την εικόνα της πρό του Νώε εποχής. «Τρώγοντες καί πίνοντες, γαμούντες και εκγαμίζοντες». Δεν μας ενοχλεί η ιδέα ότι μέσα από τα σχολικά μας βιβλία έχουν φύγει όλα τα αγιοτικά, οι προσευχές, οι άγιοι, ο εκκλησιασμός; Δεν μας ενοχλεί που γίνεται μετάλλαξη της ιστορικής, γλωσσικής και εκκλησιαστικής μας ιστορίας; Δεν μας ενοχλεί που ακόμη φθάσαμε στο σημείο από το δημοτικό σχολείο να προγραμματίζεται να εισαχθεί η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση;

Ακόμη και τα παιδάκια του δημοτικού σχολείου θεωρούν ως πολύ φυσιολογικό το να έχουν φίλο ή φίλη. Πέρασε ο καιρός αυτός, που στα σχολεία δίδασκαν την αρετή, την αγιότητα και τον σεβασμό. Διαλύονται οι οικογένειες. Οι άνθρωποι παντρεύονται όχι για να κάνουν οικογένειες, αλλά για να χωρίσουν. Τώρα τελευταία υπάρχει και το «σύμφωνο ελευθέρας συμβιώσεως», χωρίς όρους, δεσμεύσεις και περιορισμούς, βόμβα στα θεμέλια της ελληνορθοδόξου οικογενείας. Δυστυχώς, υπάρχουν καί στόν δικό μας εκκλησιαστικό χώρο παρόμοια φαινόμενα σαρκολατρείας και πνευματικών ανωμαλιών. Αλλά και η αίρεση του Παπισμού συγκλονίζεται σήμερα από τά σκάνδαλα της παιδεραστίας και της παιδοφιλίας. Δεν ξέρουν πού να κρυφθούν οι Καρδινάλιοι απ’ αυτή τη σαρκολατρεία. Έγιναν όλοι σάρκες. Διαρκώς με τα σεξουαλικά ασχολούνται. Και πληρώνουν εκατομύρια ευρώ, γιατί οι άγαμοι κληρικοί τους δεν είναι άγιοι, δεν είναι ασκητικοί, αλλά κάνουν αυτά τα αίσχη και τα εγκλήματα. Δεν είναι μόνο σήμερα που ο Πάπας το υφίσταται αυτό. Ανέκαθεν το υφίστατο. Ποιός φταίει για όλ’αυτά; Φταίμε όλοι μας˙ κλήρος και λαός, άρχοντες και αρχόμενοι. Διώχνουμε τήν Χάριν του Θεού, αποδημεί και πάλι το Άγιον Πνεύμα, φεύγει το Άγιον Πνεύμα από τη χώρα μας. Σήμερα εορτάζουμε την επιδημία του Αγίου Πνεύματος, «Πεντηκοστήν εορτάζομεν και Πνεύματος επιδημίαν». Αλλά, το Άγιον Πνεύμα, πολύ φοβόμαστε, πως αν δεν υπάρξει παγκόσμια μετάνοια και επιστροφή στον Άγιο Τριαδικό Θεό, αν δεν εξακολουθήσουν να υπάρχουν μερικά κέντρα σαν τα μοναστήρια και τις ενορίες, τα οποία συσπειρώνουν και δίνουν ελπίδα και πνοή αρετής και πνευματικότητος, φοβόμαστε πως θα έλθει – αν δεν έχει έλθει ήδη - η εποχή κατά την οποία ο Θεός θα αφαιρέσει τήν Χάριν του.

Για ποιόν λόγο εορτάζουμε το Άγιον Πνεύμα; Η Εκκλησία μας καθόρισε νά εορτάζουμε ξεχωριστά το Άγιον Πνεύμα, διότι υπήρχε και υπάρχει παρεξήγηση περί Αυτού. Υπήρχε παρεξήγηση στην αρχαία, πρωτοχριστιανική Εκκλησία με τον αιρετικό και πνευματομάχο Μακεδόνιο, ο οποίος δεν δεχόταν την θεότητα του Αγίου Πνεύματος, αλλά το θεωρούσε κτίσμα, κτιστό. Βλασφημούσε ότι το Άγιον Πνεύμα είναι κτίσμα του Υιού. Η Β΄ Αγία και Οικουμενική Σύνοδος, που συνεκλήθη το 381 μ.Χ. στην Κων/λη κατεδίκασε τον Μακεδόνιο και συνεπλήρωσε το Σύμβολο της Πίστεως με τα πνευματολογικά και τα υπόλοιπα άρθρα. Είναι πολύ χαρακτηριστικός ο τολμηρός και ριζοσπαστικός τρόπος, με τον οποίο αντιμετωπίζει την αίρεση των πνευματομάχων, οάγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος. «Τολμώ τι φθέγξασθαι, ω Τριάς, και συγγνώμη τη απονοία. Περί ψυχής γαρ ο κίνδυνος. Εικών ειμί και αυτός του Θεού, της άνω δόξης, ει και κάτω τίθεμαι. Ου πείθομαι τω ομοτίμω (δηλ. με ένα κτίσμα) σώζεσθαι. Ει μη Θεός το Πνεύμα το Άγιον, θεωθήτω πρώτον, και ούτω θεούτω με τον ομότιμον».Ξεκινώντας, λοιπόν, ο άγιος Γρηγόριος από σωτηριολογικές προϋποθέσεις αποδεικνύει, όπως και οι Καππαδόκες, ότι το Άγιον Πνεύμα δεν είναι κτίσμα, αλλά Θεός, ομότιμος και ομόδοξος, συμπροσκυνούμενος και συνδοξαζόμενος, με τον Πατέρα και τον Υιό.

Και σήμερα υπάρχει παρεξήγηση για το Άγιον Πνεύμα εκ μέρους του αιρεσιάρχουΠάπα και των αιρετικών Προτεσταντών, οι οποίοι μειώνουν και υποβιβάζουν το Άγιον Πνεύμα. Ενώ εμείς οι Ορθόδοξοι δεχόμαστε ότι τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα είναι ομότιμα, ομοούσια και σύνθρονα, ότι δεν υπάρχει καμμία διαφορά ανάμεσα στα τρία πρόσωπα, ο αιρεσιάρχης Πάπας, δυστυχώς, με τον εγωϊσμό του δέν δέχθηκε την διδασκαλία του ιδίου του Χριστού. Φαντάζεσθε να υπάρχει ένας κοινός θνητός αμαρτωλός άνθρωπος, ο οποίος να τολμήσει να πει : «εγώ δεν ακούω αυτό, που λέει ο Χριστός. Εγώ θα διατυπώσω δική μου διδασκαλία», λόγω του εγωϊσμού, του πρωτείου και του αλαθήτου. Λέει η Αγία Γραφή, ο ίδιος ο Χριστός λέει : «όταν δε έλθη ο Παράκλητος, ον εγώ πέμψω υμίν παρά του Πατρός, το Πνεύμα της αληθείας, ο παρά του Πατρός εκπορεύεται»[4]. Το Άγιον Πνεύμα, το οποίο εκπορεύεται εκ του Πατρός. Το λέμε, λοιπόν, αυτό με βάση την Αγία Γραφή στο Σύμβολο της Πίστεως˙ «(πιστεύω) και εις το Πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον». Επαναλαμβάνουν οι άγιοι Πατέρες της Β΄ Αγίας και Οικουμενικής Συνόδου αυτό, που είπε ο ίδιος ο Χριστός. Τόσοι Πατέρες, χιλιάδες Πατέρες, χιλιάδες άγιοι επί τόσους αιώνες δεν τόλμησε κανένας να αμφισβητήσει και να βλασφημήσει αυτή την διδασκαλία του ιδίου του Χριστού, ότι το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται εκ μόνου του Πατρός˙ «το εκ του Πατρός εκπορευόμενον». Και έρχεται ο Πάπας και λέει ότι το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός και του Υιού. Το περίφημο Filioque. Και βλασφημεί στην ίδια την διδασκαλία του Χριστού. Το πρώτο αίτιο του σχίσματος του 1054 ήταν η αίρεση του Filioque. Το Filioque, δηλ. η δογματική διδασκαλία του παπισμού ότι το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Υιού, είναι φοβερή αίρεση. Και έχει φοβερές συνέπειες, επειδή α) είναι αντίθετο προς τα αψευδέστατα λόγια του Ιδίου του Χριστού, που είπε ότι «το Πνεύμα της αληθείας, ο εκ του Πατρός εκπορεύεται», έχουμε δηλ. κατάφορη αθέτηση του Ιδίου του Θεού, του Χριστού, β) είναι αντίθετο προς το Σύμβολο της Πίστεως Νικαίας-Κων/λεως, σύμφωνα με το οποίο «(πιστεύω) και εις το Πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον», έχουμε δηλ. αθέτηση και των δύο Οικουμενικών Συνόδων της Α΄ και της Β΄, γ) είναι αντίθετο προς τον 7^ο Ιερό Κανόνα της Γ΄ Αγίας και Οικουμενικής Συνόδου, ο οποίος απαγορεύει οποιαδήποτε πρόσθεση ή αφαίρεση στο Σύμβολο της Πίστεως, έχουμε δηλ. αθέτηση και της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου, δ) καταστρέφει τις σχέσεις μεταξύ των προσώπων της Αγίας Τριάδος και συγχέει τα ακοινώνητα υποστατικά ιδιώματα των τριών προσώπων, ε) υποβιβάζει το Άγιον Πνεύμα στο επίπεδο του κτίσματος, και στ) εισάγει δυαρχία στην Αγία Τριάδα, εφόσον και ο Υιός είναι πηγή του Αγίου Πνεύματος, άρα έχουμε δύο πηγές, δύο αρχές, τον Θεό Πατέρα και τον Υιό. Βέβαια, πίσω από το Filioque δεν κρύβεται τίποτε άλλο παρά η οφρύ του πάπα, η αλαζονεία του, το αλάθητο και το πρωτείο του να νομοθετεί αυτός μόνο πάνω από τα παραδεδομένα υπό της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Θα αναφέρουμε στη συνέχεια μερικά στοιχεία από την πνευματική ζωή. Το Άγιον Πνεύμα είναι εκείνο, το οποίο δημιουργεί την αγιότητα και την τελειότητα. Δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος να γίνει κανείς άγιος, παρά μόνο με την Χάριν του Αγίου Πνεύματος. Μήπως νομίζουμε πως αυτοί, που έγιναν άγιοι, το κατόρθωσαν μόνοι τους; Υπάρχει κανείς εγωϊστής, που νομίζει πως μπορεί να γίνει μόνος του άγιος, χωρίς την ενέργεια και την Χάριν του Αγίου Πνεύματος, χωρίς την Χάριν των μυστηρίων του Θεού; Κι όμως, ο ολόκληρος δυτικός κόσμος αυτό θεωρεί. Έγινε μία ολόκληρη διαμάχη στην Θεσσαλονίκη τον 14^ο αιώ. ανάμεσα στον αιρετικό Βαρλαάμτον Καλαβρό και τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά σχετικά με το πώς γίνεται κανείς τέλειος, πώς μπορεί να φθάσει κανείς στην τελειότητα. Ισυρίζονταν τότε ο Βαρλαάμ και λένε και σήμερα οι φιλόσοφοι και οι επιστήμονες οι υπερήφανοι και μεγάλαυχοι ότι, αν θέλει κανείς νά γίνει τέλειος και να υψωθεί, πρέπει να μάθει φιλοσοφία, να μάθει επιστήμες, να γίνει σοφός, να γίνει μεγάλος επιστήμων˙ μόνον έτσι θά προκόψει. Και πράγματι˙ γέμισε η ανθρωπότητα από σοφούς, επιστήμονες και τεχνολόγους. Όμως, καλυτέρευσε η κοινωνία μας; Δυστυχώς, όχι. Διότι, χάθηκε η αγιότητα. Πού είναι η αγιότητα; Πού είναι οι άγιοι άνθρωποι;  Η αγιότητα άρχισε να εμφανίζεται από την εποχή του Χριστού, κατά την οποία ο Χριστός απευθύνθηκε σε αγραμμάτους ψαράδες, στον απλοϊκό κόσμο και δίδαξε ότι, όποιος κάνει το θέλημα του Θεού,  «ο τηρών τας εντολάς»[5], όποιος ακούει το Ευαγγέλιο και εφαρμόζει τις εντολές, αυτός αγιάζεται και φωτίζεται. Αυτός μάλιστα αποκτά μια άλλη σοφία, μια θεϊκή σοφία, την οποία δεν έχουν αυτοί που έχουν πτυχία και έχουν σπουδάσει. Όπου υπάρχουν Ορθόδοξοι, θαρραλέοι και ομολογητές μοναχοί και Ορθόδοξος μοναχισμός, εκεί βλέπει κανείς να παράγεται και κάποιος νέος άνθρωπος. Ενώ όπου δεν υπάρχει η δράση του Αγίου Πνεύματος, εκεί δεν υπάρχει κανένας νέος άνθρωπος.

Το σημαντικότερο είναι ότι το Άγιον Πνεύμα είναι εκείνο, το οποίο συγκροτεί τηνδιοίκηση της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας˙ «Όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας». Τίποτε δεν μπορεί να γίνει χωρίς την παρουσία του Αγίου Πνεύματος.«Πάντα χορηγεί το Πνεύμα το Άγιον˙ βρύει προφητείας˙ ιερέας τελειοί˙ αλιείς θεολόγους ανέδειξε»[6], απλούς ψαράδες, τους έκανε θεολόγους, «όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας». Πώς συγκροτεί το Άγιον Πνεύμα τον θεσμό της Ορθοδόξου Εκκλησίας και πως είναι συγκροτημένος ο Παπισμός; Πώς συνδέεται το Άγιον Πνεύμαμε την διοίκηση της Εκκλησίας και ποιό είναι το λάθος του Παπισμού; Υπάρχουν δύο σχήματα διοικήσεως. Ποιό είναι το πρώτο σχήμα διοικήσεως; Το πρώτο σχήμα διοικήσεως, το οποίο έχει η Ορθόδοξος Εκκλησία είναι : Χριστός (κεφαλή) - Άγιον Πνεύμα (διάδοχος του Χριστού) - Απόστολοι στη συνέχεια. Χριστός - Άγιον Πνεύμα. Αναλήφθηκε ο Χριστός στους ουρανούς και Τον διαδέχθηκε το Άγιον Πνεύμα μέσα στην Εκκλησία. Είναι διάδοχος του Χριστού το Άγιον Πνεύμα. Και του Αγίου Πνεύματος όργανα είναι οι άγιοι Απόστολοι. Όχι μόνον ένας Απόστολος, αλλά όλοι οι Απόστολοι.

Από την άλλη μεριά, ποιό είναι το σχήμα διοικήσεως του Παπισμού; Το σχήμα διοικήσεως του Παπισμού είναι : Χριστός – Απ. Πέτρος (λείπει το Άγιον Πνεύμα) -Πάπας. Ο Απ. Πέτρος θεωρείται ως ο εκπρόσωπος του Χριστού και ο Πάπας ως διάδοχος του Απ. Πέτρου. Το Άγιον Πνεύμα εξαφανίσθηκε. Στην σημερινή εορτή της Πεντηκοστής ακούσαμε ότι δεν υπήρξε εξαίρεση ανάμεσα στους δώδεκα Αποστόλους. Κανένας από τους δώδεκα Αποστόλους, ούτε ο Απ. Πέτρος, δεν πήρε διαφορετική Χάρι. Μήπως κάθισε πάνω στό κεφάλι του Απ. Πέτρου καμμία μεγαλύτερη γλώσσα; Όλοι οι Απόστολοι πήραν την ίδια Χάρι και όλοι οι Επίσκοποι και οι Ιερείς έχουν την ίδια Χάρι. Ο Πάπας, όμως, ο οποίος θεωρείται ως ο διάδοχος του Απ. Πέτρου, έχει εξοβελίσει το Άγιον Πνεύμα.

Τελευταία διαφορά ως προς το Άγιον Πνεύμα είναι ότι εμείς οι Ορθόδοξοι βιώνουμε από εδώ, εδώ και τώρα, στην παρούσα ζωή την Χάριν και την παρουσία του Αγίου Πνεύματος, ενώ οι αιρετικοί Παπικοί έχουν μετατρέψει την βίωση του Αγίου Πνεύματος, την θέωση, τον αγιασμό και την σωτηρία σε ευσεβισμό και ηθικισμό. Οι δε αιρετικοί Προτεστάντες έχουν μεταθέσει την θέωση αποκλειστικά και μόνο μετά τον θάνατο, στην μετά θάνατον ζωή. Για’ μας τους Ορθοδόξους, όμως, υπάρχει ο αρραβώνας του Αγίου Πνεύματος. Δεν έχουμε ακούσει πολλές φορές ιερά λείψανα να ευωδιάζουν; Έχουμε εδώ στην Ελλάδα τα άφθαρτα λείψανα του αγίου Σπυρίδωνος, του αγίου Γερασίμου, του αγίου Νεκταρίου, του αγίου Ιωάννου του Ρώσου κ.ά. αγίων. Πού οφείλεται αυτή η αφθαρσία των ιερών λειψάνων των αγίων; Πού οφείλεται αυτή η μυροβλυσία και τα θαύματα, τα οποία κάνουν τα ιερά λείψανα και οι άγιες εικόνες; Οφείλεται στην παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Το Άγιον Πνεύμα και η Χάρις του Αγίου Πνεύματος δεν είναι μόνον μία μελλοντική δωρεά, δεν περιμένουμε να ενδυθούμε το Άγιον Πνεύμα μόνο στα έσχατα. Το Άγιον Πνεύμα ως αρραβώνας υπάρχει απ’αυτή τη ζωή. Στη μέλλουσα αιώνια ζωή θα είναι ο γάμος. Εδώ είναι ο αρραβώνας. Έτσι διδάσκει ο Απ. Παύλος[7]. Εδώ είμαστε αρραβωνιασμένοι με το Άγιον Πνεύμα. Η Εκκλησία διά των μυστηρίων της μάς αρραβωνιάζει με το Άγιον Πνεύμα, μάς δίνει αυτόν τον αρραβώνα. Γι’αυτό και πολλοί άνθρωποι αγιάζουν. Υπάρχει μεγαλύτερη ευλογία από το να συναντήσουμε ένα άγιο άνθρωπο; Ας μπούμε στον κόπο να ψάξουμε να βρούμε αγίους ανθρώπους. Αξίζει! Ενώ, λοιπόν, εμείς οι Ορθόδοξοι πιστεύουμε ότι μετέχουμε του Αγίου Πνεύματος, της ακτίστου Χάριτος του Αγίου Πνεύματος, οι Παπικοί και οι Προτεστάντες λένε ότι δεν υπάρχει καν άκτιστη Χάρις του Αγίου Πνεύματος. Αυτό το έχουν και ως δόγμα. Είναι το δόγμα περί της κτιστής Χάριτος. Οφείλουμε να τονίσουμε και να ομολογήσουμε σήμερα ότι δεν υπάρχει Άγιον Πνεύμα στην αίρεση του Παπισμού. Δεν έχει την Χάριν του Αγίου Πνεύματος ο Πάπας. Για το γεγονός αυτό έχουμε μία μαρτυρία ενός πολύ μεγάλου αγίου της Εκκλησίας μας, του αγίου Συμεών Θεσσαλονίκης του Μυσταγωγού.  Λέει, λοιπόν, ο άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης ο Μυσταγωγός στις αρχές του 15^ου αιώ. :«Βλασφημούσιν άρα οι καινοτόμοι (οι Παπικοί) και πόρρω του Πνεύματος εισί». Είναι πολύ μακρυά από το Άγιον Πνεύμα. «Βλασφημούντες κατά του Πνεύματος».Βλασφημούν εναντίον του Αγίου Πνεύματος. «Και ουκ έστιν εν αυτοίς όλως το Πνεύμα το Άγιον». Και δεν υπάρχει σ’αυτούς καθόλου το Άγιον Πνεύμα. Και συνεχίζει: «Διό και αυτών αχαρίτωτα πάντα». Δεν έχουν Χάριν, δεν έχουν χαρίσματα. Όλα είναι αχαρίτωτα. «Ως την χάριν του Πνεύματος αθετούντων και υποβιβαζόντων αυτό. Διο και το Πνεύμα ουκ εν αυτοίς το άγιον και ουδέν πνευματικόν εν αυτοίς και κενά πάντα και εξηλλαγμένα πάντα τα παρ’εαυτοίς».

Αν, λοιπόν, δεν υπήρχε το Άγιον Πνεύμα, πώς θα δικαιολογούσαμε τους μοναχούς; Πώς αποφασίζουν πολλοί νέοι να εγκαταλείψουν αυτές τις χαρές της ζωής και να πάνε στις ερήμους, στα μοναστήρια, να φύγουν από την οικογένεια, από την κοινωνία; Τί είναι εκείνο, που τους ελκύει ν’αφήσουν τις γοητείες του κόσμου; Είναι μέσα τους η επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Έχουμε και στην εποχή μας αγίους. Γιατί ο γέρων Παΐσιος ο Αγιορείτης, ο γέρων Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, ο γέρων Ιάκωβος ο Τσαλίκης και τόσοι άλλοι άνθρωποι είχαν και έχουν τόση επίδραση σ’ όλους εμάς; Γιατί, η Χάρις του Αγίου Πνεύματος δεν είναι συνέπεια μορφώσεως και διπλωμάτων, είναι συνέπεια καθάρσεως. Όποιος καθαίρει τον εαυτό του θα φανεί, θα πηγάσει, θα πλημμυρίσει από Άγιον Πνεύμα. «Ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος»[8], ακούσαμε σήμερα στο Ευαγγέλιο. Βγαίνει η Χάρις από μέσα και την νιώθουμε όλοι οι άνθρωποι. Αυτή, λοιπόν, η Χάρις του Αγίου Πνεύματος υπάρχει μόνο σ’εμάς, στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Μόνο εμείς είμαστε η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Στενοχωρούμαστε και αγωνιούμε, γιατί, δυστυχώς, οιΟικουμενιστές, παραμένοντας άγευστοι του Αγίου Πνεύματος, δεν το τονίζουν αυτό. Και ενώ έχουν φύγει μέσα από τους κόλπους της Εκκλησίας ο Πάπας και οι Προτεστάντες, αρχίζουν τώρα τελευταία να διδάσκουν πώς όλοι το ίδιο είμαστε,  «εκκλησία» είναι κι αυτοί κ.ά. Μ’ αυτόν, όμως, τον Παπισμό, μ’ αυτή τη δήθεν «εκκλησία», μ’ αυτούς τους ανθρώπους, που διέστρεψαν και κατέστρεψαν τελείως το Ευαγγέλιο, μ’ αυτούς δυστυχώς οι Οικουμενιστές συναγελάζονται κι έχουν σχέσεις σήμερα καί ανεβοκατεβάζουν τόν Πάπα «εκκλησία» και «αγιώτατο αδελφό» κ.ά. Δεν υπάρχει αντίσταση και αντίδραση, δεν υπάρχει η φλόγα και η τόλμη του Αγίου Πνεύματος, για να πουν ότι ο Πάπας είναι αιρετικός.

Σήμερα, λοιπόν, που εορτάζουμε την Πεντηκοστή, το πανηγύρι της Πεντηκοστής, ας μάς γίνει συνείδηση όλων μας ότι έχουμε αυτή την μεγάλη δωρεά και την Χάριν να ζούμε στην Ορθοδοξία μας μέσα στο πανηγύρι του Αγίου Πνεύματος, μέσα σε διαρκή Πεντηκοστή. Και αυτό το πανηγύρι της Πεντηκοστής οφείλουμε να το μεταφέρουμε και στους άλλους ανθρώπους. Να μάθει και ο Πάπας, να μάθουν και οι Προτεστάντες πως, αν θέλουν να αλλάξουν την Ευρώπη, δεν θα το κατορθώσουν με συντάγματα, νομοθεσίες και μνημόνια. Η Ευρώπη θ’ αλλάξει, αν ενστερνισθεί την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Ο Θεός στέλνει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος και θα εξακολουθήσει να τα στέλνει. Όμως, αλλοίμονό μας, αν οργισθεί ο Θεός. Και αν οργισθεί ο Θεός, όπως οργίσθηκε με τον Παπισμό, τότε θα μάς αφαιρέσει το Άγιον Πνεύμα. Ας ευχηθούμε, λοιπόν, σήμερα, ημέρα της Πεντηκοστής, να εξακολουθήσει ο Θεός να στέλνει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, να μην ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο της καταστροφής του Παπισμού και του Προτεσταντισμού, αλλά η αγία μας Ορθοδοξία να λάμπει και να θριαμβεύει. Ας τελειώσουμε με την ευχή, που λέει ένας ύμνος της Εκκλησίας μας. «Το Πνεύμα Σου το Άγιον μη αντανέλης αφ’ημών». Μη μάς παίρνεις, Κύριε, το Άγιον Πνεύμα. Άφησέ Το μέσα στην αγία μας Ορθοδοξία, για να μάς αγιάζει, να μάς καθαρίζει και να μάς φωτίζει.

---

[1] Γέν. 6, 3.

[2] Ματθ. 24, 37-38.

[3] Ψήφισμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας για τις εκδηλώσεις «ομοφυλοφιλικής υπερηφάνειας» (Gay Pride) Θεσσαλονίκη, προαύλιος χώρος Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου, 14 Ιουνίου 2013.

[4] Ιω. 15, 26.

[5] Α΄ Ιω. 3, 24.

[6] 3^Ο τροπάριο του Μεγάλου Εσπερινού της Πεντηκοστής.

[7] Β΄ Κορ. 1, 22,  5, 5 και  Εφ. 1, 14.

[8] Ιω. 7, 38.

Κήρυγμα Δευτ. Αγ. Πνεύματος 2005. π. Στέφανος Αναγνωστόπουλος (Κείμενο -Ομιλία)

Κήρυγμα Δευτ. Αγ. Πνεύματος 2005. π. Στέφανος Αναγνωστόπουλος (Κείμενο -Ομιλία)

Δευτ. Aγ. Πνεύματος, 2005

Τα νοήματα τα οποία μας έδωσε η υμνολογία της Εκκλησίας μας, σήμερα του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή της Αγία Τριάδας, είναι τόσο υψηλά που περιέχονται μέσα εις αυτήν, δηλαδή την υμνολογίαν, η οποία είναι όμως αποτέλεσμα της ζωής και της εμπειρίας των Πατέρων της Εκκλησίας μας.

Είναι διαπιστωμένο ότι όλα αυτά τα οποία εορτάζουμε ολόκληρο το εκκλησιαστικόν έτος, όπως γυρίζει, από τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου εν συνεχεία στη Γέννηση του Χριστού εν Βηθλεέμ τη πόλη, την Υπαπαντή του Κυρίου, τα Εισόδια της Θεοτόκου, πολύ πιο μπροστά από τον Ευαγγελισμό, εν συνεχεία ολόκληρη η ζωή του Κυρίου, η ανυπέρβλητη αυτή διδασκαλία Του κατόπιν, τα θαύματά Του, η Σταύρωσίς Του και το Πάθος Του, η Ανάστασή Του, η κάθοδός του εις τον Άδην, η Ανάστασή Του, και εν συνεχεία η Ανάληψις και ακολουθεί η Πεντηκοστή, που την γιορτάσαμε χθές, και έχουμε τώρα πλέον δοξασμένη την ανθρωπίνη φύση, ενωμένη αδιαιρέτως, ασυγχήτως, ατρέπτως και αναλλοιώτως, μετά της θείας φύσεως του Χριστού, και διά μέσου αυτής της δόξης, θα δοξάζονται και θα λαμπρήνονται και θα ελλάμπουνε, όχι μόνον όπως και γίνεται τώρα με τους Αγγέλους, Αρχαγγέλους, Χερουβείμ, Σεραφείμ, Θρόνους, Κυριοτήτες και τις λοιπές Ασώματες Δυνάμεις, και με τους εν δόξη ευρισκομένους Αγίους, αλλά και με όλους εκείνους οι οποίοι θα κληρονομήσουν την Βασιλεία των Ουρανών.


Ήθελα να σας πώ κάτι. Όλα αυτά υπάρχουν μέσα στην Αγία Γραφή, αλλά για να μπορέσουν οι Πατέρες να τα διατυπώσουν, πέρασαν από την εμπειρία της θεώσεως. Αλλά για να περάσει κανένας μέσα απ’ αυτήν, πρέπει να διέλθει από μία περίοδο καθάρσεως των παθών, που λέγεται καθαρτική ενέργεια, κατόπιν έρχεται ο άνθρωπος σε φωτισμό και μερικήν έλλαμψιν, και κατόπιν εισέρχεται εις
τον χώρον της θεώσεως, του αγιασμού και της τελειώσεως.
Και εκεί οι Πατέρες βρέθησαν και έγραψαν αυτά που έγραψαν, και τα διετύπωσαν με τον τρόπο που τα διατύπωσαν, ώστε να μην υπάρχει πλέον καμιά αμφιβολία για την αλήθεια της Ορθοδόξου πίστεώς μας. Όπως ακριβώς απλά σας την προσφέρουμε πολλές φορές έτσι και την ασπαζόμεθα, σαν ακριβώς μικρά παιδιά, τα οποία δέχονται τον λόγο αλλά και την ζωή και το παράδειγμα με απλή και άδολη καρδιά ευρισκομένη εν ακακία.
Αυτή λοιπόν είναι η κατάστασις γιατί πως εγράφησαν όλα αυτά τα υπέροχα νοήματα. Πώς εγράφησαν αυτές οι αλήθειες, πώς διετυπώθησαν; Εδιετυπώθησαν ύστερα από μια αγιασμένη ζωή. Μέσα στη δόξα του Θεού. Μπήκαν μέσα στο φως του Θεού το Τριαδικό φώς, και γέμισαν αυτοί από φως, και μέσα στο φως, έβλεπαν το φώς το Τριαδικόν, την δόξαν του Θεού, και κει φωτισμένοι πλέον, και ελλαμπόμενοι, και θεούμενοι από αυτήν την δόξαν, έγραψαν.
Παράδειγμα; Εγώ έχω παράδειγμα, δεν ξέρω εσείς αν έχετε, αλλά εγώ έχω, έχω τον πνευματικό μου, το γέροντά μου. Λοιπόν όπως είχε και αυτός το δικό του τον γέροντα, τον όσιο γέροντα και ασκητή Ιωσήφ τον παππού, τον ερημίτη και ησυχαστή και νηπτικό Πατέρα της Εκκλησίας μας, διάδοχον των νηπτικών Πατέρων και της διδασκαλίας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, και έτσι διά μέσου αυτού να την κληρονομήσουν τα παιδιά του, να την αποδεχτούν, να την πάρουν, να την καταλάβουν, να την ενστερνηστούν, να την κάνουν ζωή τους και ύστερα από μία πορεία, ματωμένης πορείας και θυσίας, διότι τα αγαθά του Ουρανού κόποις κτώνται.
Άλλο αν θέλει μερικές φορές ο Θεός να σας δώσει κάτι. Γιατί εκείνη την ώρα που μας ψάλλουν οι ιεροψάλτες κάποια στιγμή να δεχτούν και αυτοί θεία έλλαμψη και θείο φωτισμό, και να καταλάβουν μερικά από αυτά που μας ψάλλονται ιεροπρεπώς, όπως και μεις κατά τη Θεία Λειτουργία, αλλά και όπως ο καθένας από μας την ώρα που μελετά την Καινή Διαθήκη να δεχτεί φωτισμόν απ’ τον Θεόν. Μόνον πού όλα αυτά πρέπει να μπαίνουν κάτω από το χερουβεικό μανδύα της εμπειρίας του πνευματικού.
Αυτά είχα να σας πω, για τις μεγάλες αυτές αλήθειες που διετηρήθησαν χθές και σήμερα.
Μακάρι να μπορούμε να τις βιώσουμε και μείς εδώ στη γη, αλλά τουλάχιστον να τις βιώσουμε και να μας αξιώσει ο Θεός να κληρονομήσουμε την Βασιλεία Του εις τους αιώνας των αιώνων,
Αμήν.

Ποιά η διαφορά της εορτής της Πεντηκοστής με την εορτή του Αγίου Πνεύματος;

Ποιά η διαφορά της εορτής της Πεντηκοστής με την εορτή του Αγίου Πνεύματος;

Ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία διαφορά.
Η εορτή της Πεντηκοστής είναι εορτή της Αγίας Τριάδος, αφού με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος μαθαίνουμε ότι ο Θεός είναι Τριαδικός. Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος έγινε κατά την ημέρα της Κυριακής.
Την ήμερα αυτή,  ήλθε το Άγιο Πνεύμα στους Μαθητές του Χριστού. Ο ιερός υμνογράφος αποκαλεί την Πεντηκοστή τελευταία εορτή από πλευράς αναπλάσεως και ανακαινίσεως του ανθρώπου: "Την μεθέορτον πιστοί και τελευταίαν εορτήν εορτάσωμεν φαιδρώς, αύτη εστί Πεντηκοστή, επαγγελίας συμπλήρωσις και προθεσμία".

Οι άγιοι Πατέρες μας λοιπόν, πού έβαλαν σε άριστη σειρά και τάξη όλα τα θέματα της πίστεως μας, για να δώσουν τιμή στο Άγιο Πνεύμα, όρισαν να το εορτάζουμε και κατά την Πεντηκοστή, αλλά και ξεχωριστά την επόμενη ημερα την Δευτέρα.
Βέβαια,  όπως διδαχθήκαμε και πιστεύουμε, κοινή είναι η ενέργεια του Τριαδικού Θεού και ποτέ δεν μπορεί να χωρισθή και να απομονωθή ένα Πρόσωπο από τα άλλα Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Το Άγιον Πνεύμα είναι ομοούσιο με τον Υιό και τον Πατέρα, γιατί και τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος έχουν κοινή ουσία ή φύση, και κοινή ενέργεια.
Το υπόμνημα του Πεντηκοσταρίου της Δευτέρας του Αγίου Πνέυματος είναι χαρακτηριστικό:

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Δευτέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς, αὐτὸ τὸ πανάγιον, καὶ ζωοποιόν, καὶ παντοδύναμον ἑορτάζομεν Πνεῦμα, τὸν ἕνα τῆς Τριάδος Θεόν, τὸ Ὁμότιμον, καὶ Ὁμοούσιον, καὶ Ὁμόδοξον τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ.
Στίχοι
Πᾶσα πνοή, δόξαζε Πνεῦμα Κυρίου,
Δι' οὗ πονηρῶν πνευμάτων φροῦδα θράση.

 Τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πρεσβείαις τῶν Ἀποστόλων σου, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν. 

  Και της Κυριακής της Πεντηκοστής αναφέρει:

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Κυριακῇ ὀγδόῃ ἀπὸ τοῦ Πάσχα, τὴν ἁγίαν Πεντηκοστὴν ἑορτάζομεν.
Στίχοι
Πνοῇ βιαίᾳ γλωσσοπυρσεύτως νέμει,
Χριστὸς τὸ θεῖον Πνεῦμα τοῖς Ἀποστόλοις.
Ἐκκέχυται μεγάλῳ ἑνὶ ἤματι Πνεῦμ' ἁλιεῦσι.
Ταῖς τῶν ἁγίων Ἀποστόλων πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Συμπερασματικά:
Οι άγιοι Πατέρες μας πού έβαλαν σε άριστη σειρά και τάξη όλα τα θέματα της πίστεως μας, για να δώσουν τιμή στο Άγιο Πνεύμα, όρισαν να το εορτάζουμε και κατά την Πεντηκοστή, αλλά και ξεχωριστά την επόμενη ημέρα. Εμείς, πρέπει να γνωρίζουμε ότι την ήμερα αυτή, όταν εορταζόταν η Πεντηκοστή των Εβραίων, ήλθε το Άγιο Πνεύμα στους Μαθητές του Χριστού. Επειδή, λοιπόν, οι Άγιοι Πατέρες θεώρησαν καλό να ξεχωρίσουν τις γιορτές για να τιμήσουν με τον τρόπο αυτό το μεγαλείο του Παναγίου και Ζωοποιού Πνεύματος, γι’ αυτό εορτάζουμε το Πανάγιο Πνεύμα, πού είναι μία υπόσταση της Αγίας Τριάδος.


πηγές: Συναξάριον Πεντηκοσταρίου, "Δεσποτικές Εορτές" Μητροπολίτου Ναυπάκτου κκ Ιεροθέου, "τί γιορτάζουμε από το Τριώδιο έως την Πεντηκοστή, ιερομ. Ιερωνύμου Δελημάρη